Македонците „висат“ онлајн, ама се на дното по употреба на ИКТ вештини

Македонија речиси го достигна европското ниво во секојдневното користење интернет, но кога станува збор за негово користење за работа, анализа и создавање содржина, јазот со Европската Унија останува огромен. Податоците на Евростат за 2025 година покажуваат дека земјава има висока интернет-поврзаност, но значително послаби практични ИКТ вештини кај населението.

Во Македонија 89,2 проценти од лицата на возраст од 16 до 74 години го користеле интернетот секојдневно во 2025 година. Тоа е само 0,3 процентни поени помалку од просекот во Европската Унија, којшто изнесува 89,5 проценти од населението. Ако се вклучат и лицата кои интернетот го користат најмалку еднаш неделно (2,1 проценти), уделот во Македонија достигнува 91,3 проценти.

Поразителни резултати за употреба на дигиталните алатки

Податоците за избрани ИКТ вештини покажуваат дека Македонија значително заостанува зад ЕУ кај сите три набљудувани категории – користење табеларни пресметки, креирање електронски презентации и кодирање.

Само 7,4 проценти од лицата во Македонија користеле софтвер за табеларни пресметки (spreadsheet) во трите месеци пред анкетата. Во Европската Унија овој удел достигнува 40,3 проценти.

Голема разлика има и кај креирањето електронски презентации. Во Македонија тоа го правеле 13,7 проценти од лицата, додека европскиот просек е повторно 40,3 проценти.

Кај кодирањето разликата е помала, но Македонија и тука е под европското ниво. Вештини за пишување код на програмски јазик применувале 4,2 проценти од Македонците, во споредба со 7,2 проценти во ЕУ.

Црна Гора и Србија пред Македонија

Кога станува збор за останатите земји-кандидати за членство во ЕУ, Црна Гора во 2025 година имала највисоки нивоа на употреба на избраните ИКТ вештини. Таму 39,6 проценти од лицата користеле табеларни пресметки, 41,4 проценти креирале електронски презентации, а 11,4 проценти применувале вештини за кодирање.

Србија исто така е значително пред Македонија. Во табеларни пресметки работеле 29,9 проценти, презентации креирале 36 проценти, а кодирале 5,4 проценти од населението.

На дното, покрај Македонија, е Турција, каде што 16,2 проценти користеле табеларни пресметки, 15,1 проценти креирале презентации, а 2,5 проценти кодирале.

Потребна е промена на македонскиот парадокс  

Податоците покажуваат дека дигиталните навики во земјите од проширувањето генерално се подобруваат. Во повеќето земји употребата на ИКТ вештини пораснала меѓу 2021 и 2025 година, особено кај посложените активности како што е кодирањето.

Сепак, Македонија останува пример дека широката достапност на интернет не значи автоматски и високо ниво на дигитални вештини.

Ова е важна разлика и од економски аспект. Користењето интернет за комуникација, социјални мрежи или основно пребарување информации е едно, а способноста да се работи со податоци, да се анализираат информации, да се создава дигитална содржина или да се програмира е нешто сосема друго.

 

Токму второто станува сè поважно на пазарот на трудот, особено со забрзаната дигитализација на компаниите и воведувањето на вештачката интелигенција.

Македонија, според тоа, веќе има голем дел од инфраструктурната основа - речиси девет од десет лица се секојдневно онлајн. Следниот предизвик е тој пристап до интернет да се претвори во знаење, продуктивност и повисока додадена вредност. Во спротивно, земјата може да има население кое е речиси целосно поврзано со интернетот, но работна сила која сè уште нема доволно ИКТ вештини за целосно да ги искористи можностите што ги нуди дигиталната економија.