Како земјоделското земјиште во Македонија стаса до фантастични суми

По становите, најпродавана недвижност во земјава е земјоделското земјиште. Според најновиот регистар на цени и закупи, во последниот квартал од минатата година 35 отсто од сите трансакции биле станови, а 31 отсто земјоделско земјиште.

Податоците покажуваат дека расте и цената на земјоделското земјиште. Во периодот од октомври до декември биле истргувани 6.144.319 квадратни метри или нешто над 614 хектари. За извршените трансакции е постигната вкупна цена од над 1,4 милијарда денари или близу 23,9 милиони евра. Пресметките покажуваат дека еден хектар земјоделско земјиште чини околу 38.000 евра.

Во претходниот квартал, периодот од јули до септември лани, за околу 553 хектари била постигната вкупна цена од близу 21 милион евра или еден хектар чинел 1.000 евра помалку споредено со последните три месеци од 2025 година.

Податоците на Катастарот уште покажуваат дека трендот на раст забрзал во текот на минатата година. Според полугодишните извештаи на институцијата, во првите шест месеци од 2024 година било продадено земјиште за 32,5 милиони евра. Во истиот период лани вредноста достигнала 41,7 милион евра.

И квадрат земја надмина 1.000 евра

Најскапото земјоделско земјиште во првата половина од минатата година е продадено во скопски Центар. За 14 квадратни метри, во нотарскиот акт стои вредност од 14.887 евра или 1.063 евра (65.396 денари) за квадрат, а како култура е наведено камењари.

Следната највисока сума е во скопски Аеродром. Цената на нивата е илјада евра за квадрат. Продадени се 100 квадрати.

Најголемата површина на земјоделско земјиште и шуми лани е продадена во Прилеп. Податоците на Катастарот покажуваат дека биле продадени 837.030 квадратни метри за вкупна сума од 1,6 милион евра. Најмногу продажби имало во Куманово - 161.

Зошто е добро да се инвестира во земјиште?

Бил Гејтс и Џеф Безос се познати како технолошки магнати и сопственици на десетици милијарди вредност во акции, но сè повеќе се заинтересирани за купување земјиште, и тоа земјоделско. Најголемите сопственици на земјиште во САД поседуваат и над два милиони хектари земјиште. Околу 460 илјади хектари во сопственост на Безос и 270 илјади на Гејтс се малку во споредба со 2,7 милиони хектари на најголемиот поединечен сопственик на земјиште во САД, Стан Кроенке.

Причините поради кои милијардерите би сакале да бидат сопственици на големи површини земјоделско земјиште се разновидни. Една од поважните е секако диверзификацијата на инвестициите, за што земјата е многу погодна бидејќи корелацијата на нејзината цена со берзанските и пазарите на обврзници е многу ниска или никаква. Во периоди на кризи ја амортизира загубата од другите облици на имот, а нејзиното својство да не корелира значајно ни со акциите, ни со обврзниците, ни со златото ја прави многу корисен дел од секое големо портфолио.

Корисна е и како заштита од инфлација, особено ако таа се прелее на храната. Малку кој бран на инфлација поминал, а да не ги зафати цените на храната, што доведува до раст на цената на земјоделското земјиште.

Желба да се има нешто конкретно

Иако не е претерано возбудливо и не нуди можност за брза заработка, земјоделското земјиште долгорочно е исплатливо затоа што нуди стабилни приноси ако се дава под закуп.

Дополнителна причина поради која може да биде интересно за милијардерите е релативната даночна поволност. Земјата е ефективно вечна, не се амортизира ни книговодствено, бидејќи се смета дека нема ограничен век на траење и не се троши.

За разлика од акциите на кои релативно нагло може да им падне цената, државите може да престанат да го враќаат долгот по обврзниците и компаниите може да банкротираат, земјиштето преживува и најтешки кризи.

На крајот, земјоделското земјиште не мора секогаш да остане земјоделско. Пренамената во индустриски, станбени и енергетски (соларни и ветерни централи) намени секогаш е можност со голем потенцијал за заработка.

Не треба да се занемари ни човечката потреба да се поседува нешто „конкретно“. Низ поголемиот дел од човечката историја земјата била главна инвестиција и имот на најголемиот број луѓе, вековно семејно наследство и извор на идентитет.

Земјоделското земјиште може да ги победи акциите

Ако се спореди растот на цените на земјоделското земјиште со растот на берзанските индекси од 2015 до 2024 година, станува јасно дека земјоделското земјиште во многу држави имало подобри резултати од берзите.

Иако вкупниот раст на индексот S&P 500 изнесувал респектабилни 188 проценти, растот на цената на земјоделското земјиште по хектар во Романија (+327 проценти) и Чешка (+211 проценти) бил уште поголем и технички потенцијален инвеститор би можел повеќе да заработи купувајќи земја на почетокот од 2015 година и продавајќи ја на крајот од 2024 година отколку инвестирајќи во S&P 500.