Нова опсесија на генерацијата зед - штедат за што порано да заминат во пензија

Форт Лодердејл нуди безброј клубови, ресторани и други начини на кои младите можат да ги трошат своите пари. Но, Натали Бадур не е заинтересирана за тоа.

Дваесет и шестгодишната Бадур е опседната со штедење. Таа успеала да заштеди околу 300.000 долари, издвојувајќи повеќе од половина од приходите што ги заработува на својата работа во компанијата за производи за домашни миленици „Чуви“ (Chewy Inc.), вклучително и од продажбата на акции на компанијата. Живее со цимерка, ретко излегува, готви дома и вози автомобил стар 18 години. Вели дека сите тие откажувања вредат ако ѝ обезбедат финансиска сигурност подоцна во животот.

„Отсекогаш ми беше многу важно да создадам финансиска предност додека сум млада“, вели Бадур. „Секогаш верував дека тоа е клучот за живот каков што сакам да имам.“

Во време кога многу припадници на генерацијата зед се впуштаат во ризични инвестиции, како што се пазарите за прогнози и криптовалутите, дел од нив избираат сосема поинаков пат. Тие отвораат сметки за пензиско штедење многу порано од претходните генерации и секоја година го уплаќаат максимално дозволениот износ. Генерација позната по трендовите за максимизирање на изгледот и животниот стил, сè повеќе се насочува и кон максимизирање на пензиските заштеди.

Всушност, овие штедачи реагираат на истите економски притисоци што ги тераат нивните врсници кон таканаречениот „финансиски нихилизам“ и ризични вложувања.

Растот на цените на недвижностите и повисоките каматни стапки ги оттурнаа младите од можноста да купат сопствен дом во голем дел од САД. Воедно, се очекува фондот на американскиот систем за социјално осигурување да ги исцрпи своите резерви до 2032 година. Дополнителна неизвесност носи и развојот на вештачката интелигенција, која би можела да елиминира голем број работни места, особено оние наменети за почетници. За младите кои имаат работа, максималното штедење денес претставува можност утре да имаат финансиска сигурност и поголема слобода, иако придобивките ќе ги почувствуваат дури по многу години.

„Иако ова произлегува од чувството дека иднината е неизвесна, токму тоа им создава основа која подоцна ќе им овозможи да бидат похрабри и поамбициозни во животот“, вели Ден Иган, потпретседател за бихевиорални финансии и инвестиции во платформата „Бетермент“ (Betterment).

Според истражување на „Чарлс Шваб“ (Charles Schwab) од 2024 година, припадниците на генерацијата зед во просек почнуваат да штедат и инвестираат уште на 19-годишна возраст. За споредба, генерацијата икс започнувала на 32 години, а бејби-бумерите дури на 35 години. Податоците на „Вангард“ (Vanguard) покажуваат дека една третина од припадниците на генерацијата зед кои минатата година уплаќале средства на индивидуални пензиски сметки го уплатиле максимално дозволениот износ од 7.000 долари.

Генерацијата зед започнува со штедење порано од сите претходни генерации Depositphotos

Сепак, од „Вангард“ нагласуваат дека мнозинството припадници на генерацијата зед, особено најмладите кои сè уште се тинејџери, сè уште немаат вакви пензиски сметки. Но извештај од 2024 година, подготвен од Институтот за инвестициски компании и Универзитетот во Чикаго, покажува дека постарите припадници на генерацијата зед ги надминуваат претходните генерации кога станува збор за штедењето за пензија. Тие денес имаат речиси трипати повеќе средства на пензиските сметки отколку што имале домаќинствата од генерацијата икс на иста возраст во 1989 година, пресметано според инфлацијата.

Дел од овие млади штедачи се дел од интернет-движењето FIRE (financial independence, retire early / Финансиска независност, рано пензионирање), чија цел е уште во првите години од кариерата да заштедат и инвестираат доволно за да можат да се пензионираат многу пред вообичаената возраст од 65 години. Други, пак, само сакаат да бидат финансиски сигурни и спокојни кога ќе дојде времето за пензија, без оглед на тоа што ќе се случува со системот за социјално осигурување. Многумина сакаат и доволно финансиска резерва за никогаш да не бидат принудени да останат на работа што не ја сакаат.

„Можеби нема веднаш да ја напуштам работата, но ќе можам да кажам не на работи што едноставно не сакам да ги правам“, вели Грејс Колвин (26). „Повеќе не сте толку подложни на таканаречените ‘златни прангии’. Можете да поминувате повеќе време со семејството без да се грижите дали ќе ја исполните продажната цел или дали ќе добиете отказ.“

 

Жителката на Чикаго работи во менаџмент консалтинг, но има и профил на социјалните мрежи каде што ги споделува своите навики за штедење, кои ѝ помогнале досега да собере околу 100.000 долари. Поголемиот дел од нејзините 33.100 следбеници се луѓе приближно на нејзина возраст, а најчестото прашање што ѝ го поставуваат е како да почнат со штедење. Многумина велат дека се чувствуваат парализирано кога размислуваат за иднината и за потребата да заштедат пари.

Сепак, не сите пријатели на Колвин ја разбираат нејзината посветеност на штедењето и се прашуваат што ќе прави откако ќе ги достигне своите финансиски цели. Некои избираат воопшто да не штедат, бидејќи се песимисти поради нестабилната состојба во светот. Таа го гледа нивниот став, како и својот спротивен пристап, како логична реакција на генерација која ги гледала своите родители како ги губат работните места за време на Големата рецесија.

„И едниот и другиот пристап се само различни одговори на истата економска вознемиреност на генерацијата зед“, вели Колвин.

Опседнатоста со штедењето, сепак, може да има и негативна страна. Енди Рид, раководител за истражување во областа на бихевиоралната економија во „Вангард“, вели дека некои млади штедачи се толку решени да ги зголемат своите заштеди и да го изградат своето финансиско гнездо, што дозволуваат да им се натрупуваат долгови на кредитните картички. Нивниот фокус на долгорочната цел ги заслепува за непосредната потреба прво да ги контролираат долговите.

„Луѓето мислат дека оптимизираат за сопствената иднина, но всушност плаќаат повеќе камати или остваруваат помала добивка на долг рок, бидејќи не ги решаваат финансиските обврски по правилен редослед“, вели Рид.

Сепак, за младите од генерацијата зед кои се фокусирани на штедењето, ветувањето за долгорочна финансиска слобода е премногу привлечно за да го игнорираат.

Емануел Даниел (24) сака да достигне точка во животот кога работата ќе биде избор, а не неопходност. Жителот на Бронкс, кој работи како финансиски аналитичар во „Американ експрес“ (American Express Co.), почнал да штеди и инвестира на 18 години. Својот буџет го организирал така што максимално ги користи уплатите во Рот ИРА (Roth IRA) сметката, додека истовремено вложува и во 401(k) пензиски план и штедна сметка со висока каматна стапка.

Досега успеал да собере околу 92.000 долари на своите штедни и инвестициски сметки. За забава се насочува кон бесплатни или евтини активности и вели дека нема чувство дека нешто пропушта.

„Штедам за слобода“, вели Даниел. „За можноста да се разбудам целосно под контрола, со целосна автономија над мојот ден.“