Јапонија ги губи терените за голф, но не поради причината што веројатно ја очекувате

Совршено уредените терени на голф-клубот „Минохара“ се протегаат низ пошумени ридови во префектурата Гунма, на околу два часа возење од центарот на Токио. За неколку години ќе исчезнат под редови соларни панели.

Во Јапонија, една од најгусто населените земји во светот, каде што планините заземаат голем дел од територијата, на инвеститорите им снемува доволно големи локации за големи соларни проекти. Голф-терените, кои забрзано се градеа низ целата земја за време на економскиот бум во 1980-тите, се меѓу последните поголеми површини слободно земјиште што сè уште се достапни.

„Никој повеќе не сака да работи на големи соларни проекти. Навистина мислам дека повеќе нема простор“, вели Даисуке Тоја, извршен директор на градежната компанија „Камисато Кенсецу“, која развива соларни централи и која во 2025 година купила голф-терен со 27 дупки. „Најмногу што можеме да направиме е да купиме голф-терен за да го искористиме земјиштето.“

Така, еден од симболите на јапонскиот економски балон доби неочекувана улога во енергетската транзиција на земјата. Во последните десет години затворените голф-терени станаа важни за ширењето на соларната енергија.

Околу девет проценти од капацитетот на големите соларни централи во Јапонија се наоѓаат на поранешни голф-терени, покажува анализа на податоците на „Блумберг НЕФ“ (BloombergNEF), која ги опфаќа соларните централи со моќност од најмалку 0,9 мегавати.

Некои од најголемите соларни проекти во земјата, познати како „мегасолар“, односно електроцентрали со моќност поголема од еден мегават, се изградени на поранешни голф-терени. Меѓу нив е и најголемата соларна централа во Јапонија, сместена во префектурата Окајама, на западот на островот Хоншу.

Јапонија посилно се сврте кон соларната енергија по нуклеарната катастрофа во Фукушима во 2011 година, која доведе до затворање на сите 54 нуклеарни реактори во земјата. Тие дотогаш произведуваа околу една третина од јапонската електрична енергија. Владата потоа воведе стимулации, односно систем на загарантирани откупни цени, со кој на производителите на обновлива енергија им обезбеди откуп на електричната енергија по цени што инвестициите ги правеа исплатливи.

По почетниот бум, кој својот врв го достигна во 2015 година, изградбата на соларни централи забави, а Јапонија постепено ги намалуваше поволностите на системот на загарантирани откупни цени. Тоа забавување сега претставува проблем за владата, која сака соларната енергија до 2040 година да обезбедува дури 29 проценти од електричната енергија во земјата, речиси трипати повеќе отколку денес. Десет години подоцна Јапонија сака да достигне и нето нулти емисии.

Изградбата на соларни централи во Јапонија го достигна својот врв во 2015 година. | Bloomberg

Освен намалувањето на стимулациите, големите соларни проекти наидуваат и на сè посилен отпор од локалните заедници, кои стравуваат од сечење шуми, свлечишта и промени на пејзажот. И премиерката Санае Такаичи отворено се спротивставува на таквите проекти.

Најголемиот проблем за инвеститорите, сепак, е едноставно да најдат место за изградба, вели Ендру Чепмен, вонреден професор на Универзитетот „Кјушу“. Според неговата процена, кога би се искористило целото земјиште што е технички погодно за соларна енергија и ветерни централи, би можело да се произведе 14 пати повеќе електрична енергија отколку што Јапонија троши за една година. Простор, значи, има, но тоа не се претвора во реална изградба, вели Чепмен.

На големите соларни централи им треба многу сончева светлина, пристап до електроенергетската мрежа и доволна оддалеченост од населените подрачја. Многу голф-терени ги исполнуваат токму тие услови.

„Ако можете евтино да купите голф-терен што е рамен или има благи падини и не е во планинско подрачје, веројатно сте дошле до евтино земјиште“, вели Чепмен. „Затоа тоа има многу смисла, особено во руралните подрачја.“

Јапонија има многу голф-терени благодарение на градежниот бум од пред четири децении, кога одморалиштата и голфот станаа симболи на корпоративното богатство и слободното време во текот на економскиот подем на земјата. Но популарноста на голфот во последните децении опаѓа, особено во руралните подрачја што се соочуваат со намалување на бројот на жители.

„Минохара кантри-клуб“ е типичен пример за тој тренд. Целодневното неограничено играње таму чини само 5.000 јени, односно околу 32 долари, значително помалку отколку во САД или Сингапур, но, и покрај тоа, клубот едвај привлекува гости.

„Овој објект работи со загуба“, вели Тоја од „Камисато Кенсецу“. Според неговите зборови, голф-клубот годишно губи повеќе од два милиона јени. Компанијата го купила земјиштето со план на него да изгради соларна централа со моќност од 152 мегавати, што би било еден од најголемите такви проекти планирани во Јапонија.

Bloomberg

Додека „Камисато Кенсецу“ минува низ долготраен процес на подготовка на локацијата за изградба на соларната централа, голф-теренот останува отворен, а компанијата дури го презела и неговото секојдневно управување. Само процената на влијанието врз животната средина и другите постапки за планирање може да траат и до четири години.

Компанијата планира да го затвори голф-клубот во 2030 година, кога треба да започне изградбата на соларната централа.

Најмалку еден гигават од најавените соларни проекти или оние што веќе се во изградба се наоѓаат на јапонски голф-терени, што сочинува околу десет проценти од сите моментално планирани проекти и проекти во изградба, според пресметките на „Блумберг“.

ЕДП (EDP), кој неодамна пушти во работа соларна централа на затворен голф-терен во префектурата Фукушима, наведува дека таквите локации овозможуваат изградба на големи проекти со помало влијание врз природниот пејзаж.

„Голф-терените ги гледаме како можност за ефикасно користење на достапното земјиште, истовремено намалувајќи ја потребата од опсежно сечење дрвја, што е едно од најчувствителните прашања поврзани со развојот на соларни проекти“, наведоа од компанијата во одговор испратен по е-пошта.

Сепак, ниту голф-терените не се неограничени, па инвеститорите веќе размислуваат каде ќе градат кога ќе снема такви локации.

 

„Ренова“, еден од најголемите независни развивачи на обновливи извори на енергија во Јапонија, се сврте кон помали соларни централи на напуштено земјоделско земјиште. Владата полага големи надежи и во новата генерација перовскитни соларни ќелии, кои во иднина би можеле да се поставуваат на покриви, ѕидови и други површини несоодветни за класични соларни панели. Но до нивната широка комерцијална примена ќе помине уште извесно време.

Барем засега, голф-терените нудат најдобра можност за развој на поголеми соларни проекти во Јапонија.

„Кога ќе погледнете какво земјиште всушност сè уште е достапно, мислам дека голф-терените можеби се една од ретките преостанати опции“, вели Тоја од „Камисато Кенсецу“. „Сметаме дека мора да го направиме она што можеме за земјата. Одлучивме дека соларната енергија е вистинскиот правец.“