Како „Гили“ успеа да го надмине големиот БЈД

На штотуку завршениот најголем автомобилски саем во светот во Пекинг повторно беше видлив силен скок во технолошкиот напредок на кинеските автомобилски брендови. Батерии со досег од илјада километри што се полнат за само неколку минути, холографски системи, компјутерско управување и автономно возење поддржано со вештачка интелигенција се само дел од примерите што ја покажуваат растечката технолошка разлика меѓу кинеските и европските брендови.

Но најжешката автомобилска приказна од Далечниот Исток не е веќе добропознатата надмоќ на кинеските брендови во дигитализацијата, туку жестокото глобално ривалство меѓу најголемото име во електричната мобилност, концернот БЈД, и сè поразновидниот „Гили“. Како што лани БЈД по продажба ја симна од врвот американската „Тесла“, така сега на гигантот од Шенжен сè повеќе му дише во врат конкурентот од Хангџоу. „Гили“ ја заврши 2025 година со три милиони продадени автомобили, што е раст од 39 отсто во однос на претходната година, а неговата акција е во силен подем од почетокот на иранската војна.

Пробив на врвот

Успехот продолжува и во новата година, бидејќи „Гили“ донекаде неочекувано во првите месеци од 2026 година по продажба го надмина БЈД и брзо ја проширува понудата на модели што не вклучуваат само електрични и хибридни возила, како кај БЈД, туку и класични модели со мотор со внатрешно согорување. „Гили“ амбициозно се насочува кон странските пазари, откако во изминатата година повеќе од двојно го зголеми извозот во Европа и на Блискиот Исток, а на домашниот пазар успешно се справува со конкурентите во жестоката ценовна војна.

Иако кинеското раководство се обидува да ги ограничи ценовните војни меѓу производителите и во таа насока во средината на февруари воведе правило што забранува продажба на автомобили под нивната производствена цена, повиците за прекин на агресивните намалувања на цените не наидоа на одѕив. Податоците од кинескиот автомобилски пазар покажуваат дека БЈД во март дополнително ги намалил малопродажните цени на своите модели за уште 10 отсто, што е најголемо намалување во последните две години.

БЈД на домашниот пазар се обидува со иновации во батериите да го забави подемот на „Гили“, кој лани го зголеми својот пазарен удел. „Гили“, со диверзифицирана стратегија и широка понуда, првиот квартал од годинава го заврши во водство со речиси 12,5 отсто удел на пазарот на патнички возила. БЈД, со својата понуда на електрични и хибридни модели, освои 8,9 отсто од вкупниот пазар и го зазеде второто место. На врвот на листата најпродавани автомобили се наоѓа и компактниот електричен модел ЕКС2 на „Гили“, чија цена на домашниот пазар изнесува само околу 8.500 евра. Вкупната продажба на возила на „Гили“ во првиот квартал достигна 709.358, нешто повеќе од 700.463, колку што продаде БЈД.

Силната домашна конкуренција, заедно со агресивното проширување на капацитетите, богатата инженерска база и едни од највисоките субвенции во светот, создаде кинески шампиони во сегментот на електрични возила што ја надминаа глобалната конкуренција. Извозот на БЈД во првиот квартал достигна рекордни нивоа и веќе сочинува 46 отсто од вкупната продажба на концернот. Од друга страна, основачот и прв човек на „Гили“, Ли Шуфу, најавува дека 30 отсто од продажбата надвор од Кина компанијата ќе оствари дури кон крајот на деценијата.

„Последица на немилосрдната конкуренција на домашниот пазар е тоа што кинеските брендови може да навлезат во сите сегменти на клучните светски пазари“, вели Блаж Штефе, основач и директор на асоцијацијата „Еуро-Сино аутомотив“ (Euro-Sino Automotive Association ESAA). „Производителите имаат можност да ги тестираат сите пазарни сегменти и да го следат одѕивот на пазарот. Во следниот чекор го зголемуваат производството на моделите што се продаваат, додека оние што не се успешни служат како тест и подоцна се заменуваат со нови и поуспешни.“

Развојните циклуси се исклучително кратки, бидејќи за надминување на технолошките предизвици кинеските инженери имаат потреба од најмногу шест месеци до една година. Но истите сили што го движат кинеското автомобилско чудо создаваат и вишок производствени капацитети, што ги намалува маржите, го преплавува светскиот пазар со кинески производи и поттикнува трговски тензии.

Новата генерација на батерии, блејд на БЈД, претставена на неодамнешниот саем во Пекинг во рамките на премиум брендот „Денза“, е типичен пример за кинеската технолошка предност. Станува збор за ЛФП-батерија со напредна архитектура „сел-ту-пак“, која овозможува моќност на полнење до 1.500 киловати на наменски полначи. Технологијата за брзо полнење овозможува батеријата да достигне 70 отсто наполнетост за само пет минути, а до целосно полнење ѝ се потребни помалку од десет минути. БЈД, кој во март делумно закрепна на домашниот пазар благодарение на големи попусти, надежите за враќање на врвот ги темели токму на унапредување на батериската технологија и брзото полнење.

Сепак, во заострените геополитички услови на иранската војна, технолошкиот напредок повеќе не е единствениот фактор што им обезбедува предност на кинеските брендови. Растечките цени на горивата навистина ја зголемија побарувачката за електрични возила, но особено на развиените пазари како Европската Унија. Како што покажува бизнис-моделот на „Гили“, предноста се крие во разновидното портфолио, приспособено за брз продор на помалку развиени пазари. По години на поставување темели за извоз и излез од жестоката домашна конкуренција, „Гили“ е подготвен да го искористи променетиот баланс на силите во глобалната автомобилска индустрија, при што - како и кај другите кинески брендови - му одат во прилог последиците од наглото затворање на пазарите на Блискиот Исток.

„Поради војната, бродовите со нови кинески автомобили се пренасочуваат кон Африка. Таму ќе ги продаваат со пониски маржи, но на тој начин неочекувано брзо си го отвораат и африканскиот пазар“, објаснува Штефе. Предноста на „Гили“ е тоа што со понуда на автомобили со мотори со внатрешно согорување и со етаблирани западни брендови во негова сопственост, како „Волво“, може да ги покрие и развиените пазари и брзо да навлезе на помалку развиените. Тоа се пазари каде што за изградба на инфраструктура за полнење, што е предност на БЈД, ќе бидат потребни уште години инвестиции и развој. „Сите европски брендови што беа истиснати од Кина сега ќе бидат уште побрзо истиснати од пазарите во Африка, Јужна Америка и Југоисточна Азија“, смета експертот. Западните брендови во 2018 година контролираа околу три петтини од кинескиот автомобилски пазар, а денес едвај една третина.

Минатата година „Гили“ влезе и во стратешко партнерство со „Рено“, преку формирање заедничка компанија за развој на мотори со внатрешно согорување. Компанијата располага со 17 фабрики и се очекува годишно да генерира приходи од 15 милијарди евра, со капацитет за производство до пет милиони мотори за хибридни погонски системи годишно.

Негативни движења

Деловните резултати за првиот квартал покажуваат дека „Гили“ ги промашил прогнозите на аналитичарите. Сепак, падот на добивката од 27 отсто, на 4,2 милијарди јуани (614 милиони долари), во споредба со 5,7 милијарди јуани една година претходно, е последица на поширок тренд и курсни разлики. Кинеската влада, со цел да се консолидира индустријата и да се сузбијат ценовните војни, ги укина субвенциите и воведе данок од 5 до 10 отсто на електричните возила, што го олади автомобилскиот пазар во Кина. Дополнително, ривалот БЈД во истиот период забележа пад на добивката од 55 отсто, што е најниско ниво во повеќе од три години.

Како што покажуваат податоците, укинувањето на субвенциите најмногу ги погоди производителите што се потпираат исклучиво на електричен погон и го зајакна бизнисот на брендови со разновидна понуда на погони. Приходите на „Гили“ во првиот квартал се зголемија за 15 отсто, на 83,8 милијарди јуани, додека цената на акцијата од почетокот на иранската војна порасна за 50 отсто.

БЈД во истиот период оствари приходи од 150,23 милијарди јуани, што претставува намалување од 11,82 отсто на годишно ниво, додека неговата акција во споредливиот период порасна за седум отсто. За БЈД тоа значи најниско ниво на квартални приходи во последните две години, покажуваат податоците од терминалот на „Блумберг“.

„Можеме да видиме дека проблемот со вишок производствени капацитети на глобално ниво е многу сериозен“, призна Ли Шуфу во неодамнешно интервју за „Блумберг“. „Сметам дека решението за ‘Гили’ и ‘Волво’ е да ги искористиме заедничките производствени капацитети“, рече тој, објаснувајќи дека фабриките на „Волво“ во Европа со текот на времето би можеле да произведуваат автомобили на „Гили“, со што би се рационализирале трошоците и би се ублажиле трговските притисоци. „Веруваме во локализација во Европа“, додаде тој, истакнувајќи ја важната предност на брендот во однос на домашните конкуренти, кои сè уште работат на воспоставување производствени и логистички капацитети на Стариот Континент.

И БЈД во Сегедин, Унгарија, гради голема фабрика за патнички автомобили, со годишен капацитет од 300 илјади возила, што ќе биде негов прв производствен погон во Европа. Пробното производство започна на почетокот на годината, а масовното производство се очекува да започне во вториот квартал од 2026 година. Фабриката ќе произведува модели како „долфин серф“ и „ато 3“. „‘Долфин серф’ од Унгарија за словенечкиот пазар го очекуваме во втората половина од годината“, изјави за „Блумберг Адрија“ Давид Кушаниќ, заменик-директор на БЈД за Словенија и Хрватска, притоа не откривајќи дали цените ќе бидат пониски од увезените возила од Кина.

Популарниот бренд

Разновидната стратегија на концернот „Гили“ ја одразува инвестициската стратегија на неговиот претседател Ли. Богатиот бизнисмен го привлече вниманието на западната автомобилска елита уште во 2018 година, кога за 9 милијарди долари купи удел од 9,69 отсто во „Дајмлер“, денес познат како групацијата „Мерцедес-Бенц“. Од 2013 година е сопственик на компанијата „Лондон такси компани“, која ги произведува иконските лондонски такси-возила. Во 2017 година купи 51 отсто од британскиот производител на спортски автомобили „Лотус“ и 49,9 отсто од малезискиот производител „Протон“.

Електричната рамнотежа на концернот ја обезбеди со брендови како „Полстар“, подружница на „Волво“, и премиум брендот „Зикр“, со кој е присутен и на словенечкиот пазар. На саемот во Пекинг, брендот претстави обновена премиум палета модели 009, 9X и 8X. Особено се истакна новиот теренец „зикр 8X“, со цена од над 61 илјада евра, кој забрзува до 100 километри на час за само 2,96 секунди, што го прави најбрз хибриден теренец во светот. За само половина час беа регистрирани дури 10 илјади нарачки.