Во класиката на Жил Верн „Дваесет илјади милји под морето“ футуристичката подморница на капетан Немо, „Наутилус“, ја движат батерии. Електричниот превоз оттогаш главно остана во доменот на научната фантастика.
Но тоа наскоро би можело да се промени. На почетокот на овој месец беше испорачан електричниот контејнерски брод Ning Yuan Dian Kun, кој може да превезе 740 единици, односно стандардни контејнери со должина од 6,1 метар. Неговите десет контејнерски батерии складираат количина енергија споредлива со онаа во 380 автомобили на „Тесла“ , а батериите во пристаништето можат да се заменат или да се полнат со кабли од копно.
За оние што го следат поморскиот сообраќај, капацитетот од 740 TEU може да изгледа скромен. Моменталниот рекорд го држи бродот MSC Irina, пуштен во употреба во 2023 година, кој може да превезе 24.346 контејнери - речиси 33 пати повеќе од Ning Yuan Dian Kun. Додека батериите не станат конкурентни во толку големи размери, лесно е да се отпишат.
Прочитај повеќе
Кои критични суровини ги има Македонија и може ли да профитира
Може ли земјава да профитира во вакви геополитички услови? За овие прашања „Блумберг Адрија“ разговараше со Ѓорѓи Димов, професор на Факултетот за природни и технички науки при универзитетот „Гоце Делчев“ во Штип.
28.10.2025
Дел од банките што финансираат зелен челик користат лажни решенија
Речиси сите големи банки што се обврзале да финансираат нискојаглероден челик поддржуваат иницијативи кои ќе доведат до дополнително загадување со стакленички гасови.
11.02.2026
Игнорирањето на климатските ризици загрозува над третина од профитот во модната индустрија
Растечките климатски трошоци и недоволните инвестиции за декарбонизација стануваат клучна закана за заработката на модните компании.
10.02.2026
Неисполнети ветувања: Посиве зелената агенда во регионот
Зелениот договор не исчезна, но ентузијазмот во Европа се претвори во замор, а на Балканот во враќање кон фосилните горива, што ја продлабочува разликата меѓу плановите и реалноста.
27.11.2025
Но не сосема. Иако огромните контејнерски бродови ја движат светската трговија и ги поврзуваат најголемите пристаништа како Шангај, Ротердам, Лонг Бич и Сингапур, тие не можат да застануваат во секое пристаниште. Поради своите димензии не влегуваат во илјадници помали пристаништа кои и понатаму примаат контејнерски товар. Во пракса тоа значи дека голем дел од работата во најголемите јазли не се сведува на префрлување на контејнерите на патишта и железници, туку на нивно распределување на помали „feeder“ пловила кои потоа ги развезуваат во помали пристаништа.
Многу од тие пловила се помали отколку што често се мисли. Нешто повеќе од половина од светската контејнерска флота има капацитет помал од 3.000 TEU, што се смета за горна граница на тој сектор. Според податоците на агенцијата на ОН за трговија и развој (UNCTAD), просечната големина на бродовите кои во 2023 година пристанувале во пристаништа изнесувала 3.618 TEU. Како и кај помалите патнички авиони, како „Боинг 737“ или „Ербас A320“, нивната улога на кратки и фреквентни линии често е поважна од онаа на поголемите, импресивни бродови - тие го чинуваат 'рбетот на глобалната транспортна мрежа.
Тоа воедно значи дека значително придонесуваат и за загадувањето. Според податоците на аналитичката платформа Xeneta, во просечна година околу половина од вкупните испуштања од контејнерскиот поморски сообраќај доаѓаат од бродови со капацитет помал од 8.000 TEU, додека околу една петина паѓа на бродови кои превезуваат помалку од 3.000 TEU.
Тоа е и понатаму значително повеќе од 740 контејнери колку што може да понесе Ning Yuan Dian Kun. Но и други бродоградители и превозници одат во слична насока.
Норвешката Eitzen Group минатата година доби 19 милиони долари од државниот иновациски фонд за изградба на два брода на батериски погон, со капацитет од 850 контејнери. Бродот Yara Birkeland, кој може да превезе 120 TEU и со кој управува Yara International ASA, од 2022 година плови меѓу Хероје и Бревика. Greenwater 01, брод на компанијата Cosco Shipping Holdings Co., од 2024 година плови по речната рута меѓу Шангај и Нанџинг и на електричен погон превезува до 700 контејнери.
Студија од 2024 година покажа дека падот на цените на батериите и воведувањето соодветна цена на јаглерод би биле доволни за бродовите на батерии да станат конкурентни на пловилата со мотори на внатрешно согорување на рути пократки од 1.000 километри, па дури и до 2.500 километри. На поголеми растојанија масата на батериите сè уште премногу го намалува просторот за товар за таквото решение да има економска смисла.
Bloomberg
Тоа, сепак, не значи дека батериите немаат важна улога. Секој пат кон декарбонизација на поморскиот сообраќај ќе се потпира на комбинација од различни решенија. Околу 30 проценти од вкупната потрошувачка на гориво во бродарството паѓа на снабдување на бродовите со енергија додека стојат во пристаништата. Во Европа, Северна Америка и Кина веќе се спроведуваат проекти за приклучување на усидрените бродови на електричната мрежа, а пристаништата покрај реката Јангце - една од најважните внатрешни товарни рути во светот - со години постепено се електрифицираат.
Истовремено, втечнетиот природен гас (LNG), метанолот и амонијакот сè почесто го заменуваат класичното бродско гориво и дизелот. Околу половина од сите нови нарачки во индустријата веќе предвидуваат користење на алтернативни горива.
Таквите напори имаат смисла. Поморскиот сообраќај создава околу три проценти од глобалните стакленички гасови, што е споредливо со вкупните испуштања на сите авиони во воздухот. И покрај силните обиди на американската влада во рамките на Меѓународната поморска организација да го блокира или одложи воведувањето на глобална цена на јаглерод, самата индустрија настојува да го намали својот климатски отпечаток.
Горивото сочинува приближно половина од трошокот на поединечното патување, што им дава силен финансиски поттик на бродарите за воведување технологии што ја намалуваат потрошувачката.
Досега батериите во таа слика играа споредна улога. Но, како и во патниот товарен превоз, и дел од поморскиот сектор кој долго време се сметаше за отпорен на електрификација постепено се менува. Модуларните батериски системи во контејнери, кои моментално се тестираат во Кина и Норвешка, им овозможуваат на компаниите да ја испробаат технологијата во пракса и брзо да ја прошират ако се покаже исплатлива.
Секоја година батериите стануваат поевтини, полесни и посилни. Нивниот потенцијал за промена на светот затоа не треба да се потценува.
.webp){kind=icon}
