Пад на добивката на Македонската берза, МБИ10 сигнализира неизвесна 2026.

Македонската берза во текот на минатата година оствари добивка од 12,7 милиони денари(207.000 евра), што е намалување во однос на претходната година кога добивката изнесувала 22,1 милиони денари(360.000 евра), покажува ревидираниот финансиски извештај на берзата за 2025 година.

Ваквиот резултат придонесе кон пад на основната заработувачка по акција од 7.948 денари во 2024 година на 4.566 денари во минатата година.

Со оглед на тоа што во првите пет месеци од годинава берзата бележи благо намалување на прометот во однос на истиот период минатата година постои можност ваквиот тренд кај финансиските резултати да се преслика и во 2026 година, освен ако не дојде до промена во расположението на инвеститорите или пак до некое поголемо раздвижување преку успешна иницијална јавна понуда, која веќе со години се чека на македонскиот пазар на капитал.

Ако се земе предвид дека главниот берзански индекс МБИ10 е во слободен пад од почетокот на годината, станува јасно дека засега интересот на инвеститорите и воопшто активностите на берзата се далеку од посакуваното.

Од што зависи движењето на МБИ10?

Матеј Вујаниќ, аналитичар за макроекономија и пазари на капитал во „Блумберг Адрија“ неодамна посочи дека годинава индексот МБИ10 е обележан со волатилни движења.

„По многу силната 2024 година, МБИ10 влезе во фаза на стабилизација. Побавниот раст во 2025 година и зголемената волатилност на почетокот на 2026 година може да се сметаат за еден вид нормализација по периодот кога индексот краткорочно „истрча“ пред регионалните пазари. Денес, индикаторите за вреднување се повторно поблиску до нивоата на споредливите пазари во регионот, што укажува дека дел од претходното премиум-вреднување веќе е вградено во цените“, наведе Вујаниќ во анализата објавена на крајот на март годинава.

Тој додаде дека истовремено, структурата на индексот сè уште го прави релативно чувствителен на движењата на неколку најголеми компании, особено банките, чии движења во голема мера ги обликуваа перформансите на индексот во последниот период.

„Сепак, стабилните дивиденди и релативно здравите фундаменти на клучните компоненти продолжуваат да обезбедуваат одредено ниво на поддршка на пазарот. Во такво опкружување, понатамошните движења на индексот МБИ10 веројатно повеќе ќе зависат од општото расположение на пазарот и динамиката на регионалните пазари на капитал отколку од индивидуални краткорочни фактори“, објаснува Вујаниќ.

Македонските инвеститори се вртат кон странство

„Блумберг Адрија“ веќе пишуваше дека македонски резиденти во текот на минатата година преку пет домашни овластени правни лица (четири банки и една брокерска куќа) на странските пазари вложиле 6,7 милијарди денари(околу 110 милиони евра), што е зголемување од 6,97 проценти во однос на претходната година кога на странските пазари бил реализиран промет од 6,3 милијарди денари(околу 102,8 милиони евра).  

Во вкупно реализираниот промет (домашен пазар и странски пазари од 16,3 милијарди денари односно околу 266 милиони евра) од страна на овластените учесници на годишно ниво во 2025 година на тргување на странски пазари отпаѓаат 41,45 проценти, додека останатите 58,55 проценти (9,5 милијарди денари или околу 155 милиони евра) од вкупно реализираниот промет е на домашниот пазар.

Процентуалниот сооднос на тргување на странските пазари наспрема домашниот пазар (41,45 проценти наспрема 58,55 проценти) е зголемен во однос на 2024 година кога изнесувал 32,13 проценти на странските пазари наспрема 67,87 проценти на домашниот пазар.

Ќе се најде ли јунак за ИПО?

Иван Штeриев, извршен директор на Македонската берза (MSE) во рамките на конференцијата по повод 25 години Бањалучка берза, која неодамна се одржа во Бања Лука, рече дека оваа берза рекорд во тргувањето имала во 2007 година, кој сè уште не е надминат.

„Се тргува главно со акции, имаме 90 листирани компании, но концентрацијата е во максимум 20 компании. Тргуваат претежно домашни физички лица, а имаме и втор и трет пензиски столб, но тие не се присутни на пазарот како во Хрватска“, рече Штeриев.

Тој укажа дека на берзата нема странски инвеститори и дека тоа е една од најголемите слабости.

„Малку беше мит кога ние во регионот сметавме дека можеме да привлечеме странски инвеститори - тоа е прашање на регионализација“, порача Штeриев.

Иван Штериев (Фото: Бањалучка берза)

Тој оцени дека соработката со ЕБОР е добра. „Конечно, по две години преговори, добивме конкретна ИПО програма за македонскиот пазар на капитал. Почнуваме следниот месец и тоа ќе биде проект во две фази“, наведе Штeриев.

Во првата фаза, на јавен повик треба да бидат избрани до 10 компании за кои ќе се изработи ИПO документ, чија изработка ќе биде финансирана со грант во износ од 70 проценти, а 30 проценти ќе биде учество на компанијата.

„Ако има кандидати за тоа, се оди во втората фаза, повторно грант од 70 проценти, каде што ќе има кофинансирање на проспектот за ИПО - маркетинг стратегија“, кажа Штeриев.