Македонска берза: индексот со најлошо полугодие за изминативе пет години

Првите шест месеци перформансите на акциите котирани на Македонската берза не ги задоволија инвеститорите, ако ја гледаме вредноста на индексот, особено во споредба со претходните две години. После одличната 2024-та, кога МБИ10 порасна за неверојатни 67 отсто, во 2025 следеше стагнација, односно пад на индексот од 1,43 отсто. Трендот продолжи засилено и во актуелнава 2026, кога МБИ10 забележува пад од 5,3 отсто во првите шест месеци, или речиси двојно повеќе, односно 9,9 отсто ако се споредува 30.06 годинава со истиот датум од лани.

 

 

Како што истакнаа претходно аналитичарите на „Блумберг Адрија“, македонскиот индекс е под притисок, при што речиси сите компании што се дел од него се во негативна територија од почетокот на годината, што одразува јасна повеќекратна контракција од околу 16Х цена/заработка (Р/Е) минатата година на приближно 12,4Х моментално. Ова е во спротивност со Хрватска и Словенија, каде што експанзијата на вреднувањето ги поддржа перформансите на индексите.

Најголема загуба во вредноста во првото полугодие од МБИ10 акциите имаат на „Македонијатурист“, хитот на 2024 и 2025 година, кога сега има пад од речиси 30 отсто, а нешто помал пад имаат банкарските акции, на Стопанска банка- Скопје (-23,7 отсто) и ТТК Банка (-21.2 отсто). Најдобри перформанси во првите шест месеци имаат акциите на Македонски Телеком (+ 5,8 отсто) и Макпетрол (+1,3 отсто), коишто се и единствени „во зелено“ во набљудуваниот период.

 

 

Нашите аналитичари коментираа дека корекцијата на македонскиот пазар делумно може да се објасни со постепено ослабнување на ентузијазмот на инвеститорите по силниот раст во 2024 година.

„По многу силната 2024 година, МБИ10 влезе во фаза на стабилизација. Побавниот раст во 2025 година и зголемената волатилност на почетокот на 2026 година може да се сметаат за еден вид нормализација по периодот кога индексот краткорочно 'истрча' пред регионалните пазари. Денес, индикаторите за вреднување се повторно поблиску до нивоата на споредливите пазари во регионот, што укажува дека дел од претходното премиум-вреднување веќе е вградено во цените“, наведе Матеј Вујаниќ, аналитичар на ББА за макроекономија и пазари на капитал во својот осврт од крајот на март годинава. Тој додаде дека истовремено, структурата на индексот сè уште го прави релативно чувствителен на движењата на неколку најголеми компании, особено банките, чии движења во голема мера ги обликуваа перформансите на индексот во последниот период. 

 

 

Да потсетиме во оваа прилика и  дека уште во почетокот на 2025 година, аналитичарката  Марина Петров – Савиќ истакнаа дека акциите на банките што се во индексот МБИ10 се преценети, а тие сочинуваат повеќе од една половина од „тежината“ на индексот. Минатата, 2025 година, речиси сите банкарски акции во индексот ја завршија со пад, поточно најтргуваната, „Комерцијална банка“ со 2,09 отсто во минус, „Стопанска банка – Скопје“ со 11,8 отсто, „ТТК Банка“ со дури 15,4 отсто, а само „НЛБ Банка“ имаше незначителен раст од 0,42 отсто.

Годинава, во првото полугодие, овој тренд кај банките продолжува, па најголеми губитници се инвеститорите во „Стопанска банка – Скопје“ чии акции загубиле 23,7 отсто, „ТТК“ е нешто „подобра“ со 21,2 отсто, додека „Комерцијална“ и „НЛБ“ имаат поблаг пад, од 5,8 отсто и 4,4 отсто респективно.

Послабите перформанси на пазарот се гледаат и преку прометот, односно, кај прометот со акции во класично тргување, во првото полугодие има пад од речиси една третина во однос на истиот период од 2025, додека вкупниот промет „го вадат“ блок трансакциите, па тој изнесува околу 74 милиони евра, или за 4,3 отсто повеќе. 

 

 

Сепак, вкупниот број на трансакции е паднат за повеќе од една четвртина, на 8.641, а пазарната капитализација на Берзата е помала за 5,8 отсто и изнесува околу 5,8 милијарди евра на 30.06.2026.

 

 

Во овој контекст треба да истакнеме и дека врз опаднатата динамика на Македонската берза влијае и сѐ поголемиот интерес на македонските граѓани и компании за инвестирање на странските пазари. Па, така, само во 2025 македонски резиденти инвестирале со посредство на  пет домашни овластени правни лица (четири банки и една брокерска куќа) на странските пазари  6,7 милијарди денари(околу 110 милиони евра), што е зголемување од 6,97 проценти во однос на претходната година кога на странските пазари бил реализиран промет од 6,3 милијарди денари(околу 102,8 милиони евра).  Овој тренд продолжува уште посилно и во 2026, па така во првиот квартал од годинава, на странски пазари се вложени нешто над 55 милиони евра, што е речиси двојно повеќе од истиот период лани, според податоците од Комисијата за хартии од вредност. Само за споредба, на Македонската берза, за шест месеци прометот е 74,3 милиони евра со сѐ блок трансакциите, додека само класичното тргување со акции е околу 34 милиони евра.