Берзански преглед: Сите во возот на Маск

Минатата недела беше речиси невозможно да се отвори весник, да се вклучи телевизија или да се пребарува на интернет, а да не се слушне или прочита нешто за првата јавна понуда на акции (ИПO) на компанијата „Спејс екс“. Со најголемото ИПO на сите времиња, компанијата се вброи меѓу најголемите јавни компании, а нејзиниот основач Илон Маск стана првиот билионер во светот.

Веќе првиот ден на тргување „Спејс екс“ се издигна меѓу највредните јавни компании, а на инвеститорите во рекордната јавна понуда од 75 милијарди долари им донесе 19 отсто принос. Сепак, берзанскиот дебитант не значеше само триумф за поддржувачите на вселенската компанија на Маск, туку и олеснување за поширокиот пазар на акции, кој оваа година во голема мера беше поттикнат пред сè од ентузијазмот за вештачката интелигенција.

Компанијата во ИПO-то собра 75 милијарди долари. Тргувањето со 555,6 милиони акции започна по цена од 135 долари, а првиот ден на тргување заврши на 160,95 долари за акција. ИПO-ото на компанијата на Маск е повеќе од двојно поголемо од претходниот рекордер, компанијата „Сауди Арамко“, која собра 29,4 милијарди долари преку ИПO.

„Спејс екс“, сепак, нема да биде единствената што силно ќе одекне, можеби и рекордна прва јавна понуда на акции оваа година. На вселенската компанија на Маск полека ѝ се придружуваат и пионерите на вештачката интелигенција, „Антропик“ и „Опен-еј-ај“. „Опен-еј-ај“ има за цел околу еден билион долари, а „Антропик“  вредност меѓу 965 милијарди и еден билион долари.

 

Случувањата на берзите во изминатата недела

Индексот S&P 500, и покрај ИПО-то на компанијата „Спејс екс“ и оптимизмот поради можен договор за крај на војната во Иран, не успеа да го избегне падот на почетокот од неделата, поврзан со акциите на вештачката интелигенција. На неделно ниво изгуби 0,12 проценти. Nasdaq исто така заврши во црвено, со пад од 0,68 проценти.

Цената на нафтата од топит брент во петокот се намали за 3,4 проценти, на 87,3 долари за барел, бидејќи се засилија очекувањата дека САД и Иран би можеле да постигнат договор за повторно отворање на Ормускиот Теснец. Цените минатата недела се намалија за околу шест проценти, но остануваат повеќе од 20 проценти повисоки од 28 февруари, кога САД и Израел го нападнаа Иран.

Биткоинот кон крајот на неделата поскапе на околу 63.700 долари за токен. Неговиот скок од нивото под 60 илјади долари минатата недела на Волстрит повторно ја поттикна познатата шпекулација дали најголемата криптовалута веќе го достигнала дното, пренесува „Блумберг“. Аналитичарите при тоа предупредуваат на повеќе индикатори кои во минатото го придружуваа формирањето на дното на пазарот, иако дел од инвеститорите сметаат дека последниот пад беше и резултат на пренасочување на шпекулативниот капитал кон акциите поврзани со вештачката интелигенција и кон ИПО-то на „Спејс екс“.

 

Златото во петокот поевтини и беше на пат кон вториот последователен неделен пад, бидејќи инвеститорите ги мереа можностите за долгоочекуваниот договор меѓу САД и Иран. Цената на унца злато се движеше околу 4.200 долари. Истовремено започна тренд на зголемување на каматните стапки од страна на глобалните централни банки, што е неповолно за цената на златото.

Кристин Лагард, ЕЦБ/Bloomberg

 

ЕЦБ ги зголеми каматите

Европската централна банка за првпат по 2023 година ги зголеми каматните стапки. Советот на ЕЦБ ги зголеми сите три клучни каматни стапки за 0,25 процентни поени, наведувајќи ги како главна причина засилените инфлациски притисоци поради војната на Блискиот Исток.

По новата одлука, депозитната каматна стапка ќе изнесува 2,25 проценти, каматната стапка за операциите на главното рефинансирање 2,40 проценти, а каматната стапка за отворената понуда на гранично задолжување 2,65 проценти. Новите нивоа ќе почнат да важат од 17 јуни 2026 година.

Раководителите во ЕЦБ во меѓувреме не ја исклучуваат можноста за второ зголемување на каматните стапки веќе на следниот состанок за монетарната политика, пренесе „Блумберг“. Иако пазарите и економистите сметаат дека ново зголемување е веројатно во септември, кога ќе се состанат креаторите на монетарната политика и кога ќе бидат ажурирани кварталните прогнози, поради инфлациските притисоци поврзани со војната во Иран, можноста за јулско зголемување не се исклучува.

Цените веројатно ќе останат покачени подолго време, дури и ако војната во Иран наскоро заврши, изјави во интервју за „Дојчландфнук“ претседателот на Бундесбанк Јоаким Нагел. „Можеби воопшто нема да можеме да се вратиме на следење на податоците што ги имавме пред конфликтот, бидејќи синџирите на снабдување очигледно се променети, а може да се зголемат и премиите за ризик.