Проширениот конфликт на Блискиот Исток се заканува да предизвика најголемо нарушување на пазарот на гас од руската инвазија врз Украина, која пред четири години ја наруши глобалната трговија.
Соседите на Иран, како Катар, се меѓу најважните светски снабдувачи, а регионот е и клучна рута за испорака, при што 20 отсто од извозот на течен природен гас минува низ Ормускиот теснец, стратешка точка за глобалната енергија.
Трговијата со течен природен гас низ тесниот морски премин сега е речиси целосно запрена, покажуваат податоците за следење на бродови. Азиските купувачи кои обезбедуваат околу една четвртина од својот течен природен гас од Катар, вториот најголем извозник во светот, им се јавуваат на снабдувачите за да проверат дали има достапни алтернативни пратки, велат трговци. Египет, пак, се обидува да ги забрза испораките, откако снабдувачот Израел затвори дел од гасните полиња.
Прочитај повеќе
САД и Израел го нападнаа Иран – што ги очекува пазарите в понеделник?
Воената ескалација на Блискиот Исток ги става берзите, нафтата и доларот под зголемено внимание, додека инвеститорите ја започнуваат неделата со засилена неизвесност.
28.02.2026
Како нападите врз Иран го ставија Ормускиот теснец во фокусот на светската јавност
Пазарите стравуваат од сценарио во кое Ормускиот теснец станува ново жариште на енергетска криза. Низ него минуваат 16,7 милиони барели дневно, па секој ризик од затворање ги тресе пазарите.
28.02.2026
„Секоја поморска активност во Ормускиот теснец би имала силно влијание врз растот на цените, како и каков било развој поврзан со производството на катарскиот течен природен гас“, изјави Том Марцек-Мансер, директор за европски ЛНГ и гас во „Вуд Макензи“ (Wood Mackenzie).
Bloomberg
Руската инвазија врз Украина во 2022 година предизвика невиден потрес во меѓународната трговија со гас, откако Москва беше отсечена од својот најголем извозен пазар, што ја засили нестабилноста и доведе до рекорден скок на цените во Европа и на други места.
Азија е особено ранлива на слични бранови последици од продлабочувањето на кризата на Блискиот Исток. Повеќе од четири петтини од катарскиот ЛНГ лани беа испорачани во Азија, при што Кина беше најголем купувач, обезбедувајќи речиси една третина од својот увоз од таа земја. Индија е вториот најголем увозник.
Испораките кон Азија и кон Европа мора да минат низ Ормускиот теснец. Досега, најмалку единаесет танкери за ЛНГ што пловат кон или од Катар ги прекинале патувањата за да го избегнат теснецот.
И помалиот извозник, Обединетите Арапски Емирати ги испраќа своите пратки ЛНГ преку истиот теснец.
„Нема замена“, напиша Ана-Софи Корбо, истражувач во Центарот за глобална енергетска политика при Универзитетот Колумбија, во објава на Линкдин. „Дали цените повеќе ќе пораснат во Азија или во Европа? Европа е помалку изложена, но има ниско ниво на резерви. Сè зависи и од тоа колкав дел од количините ќе бидат пренасочени кон Азија.“
Катар извезе 82,2 милиони тони ЛНГ во 2025 година. Една од производствените единици во комплексот Рас Лафан во Катар беше на планирано одржување заклучно со минатата недела, велат некои од трговците, што дополнително ќе придонесе за намалени текови. Тие побараа да останат анонимни бидејќи немаат овластување да зборуваат со медиумите.
Извоз на ЛНГ од Катар во 2025 година по земји
Азија купува најголем дел од катарските испораки на гас
Bloomberg
„Нипон Јусен“ (Nippon Yusen), голем јапонски сопственик и управувач со ЛНГ-танкери, им наложил на своите бродови да ја избегнуваат областа околу Ормускиот теснец, изјави портпарол на компанијата. „Мицуи ОСК Лајнс“ (Mitsui OSK Lines), уште еден голем јапонски сопственик на ЛНГ-бродови, им наредил на пловилата да чекаат во безбедни води, додека „Кавасаки Кисен Каиша“ (Kawasaki Kisen Kaisha) потврди дека им издала наредба на бродовите во Персискиот Залив да останат во состојба на подготвеност.
Доколку конфликтот се одолговлечи и прекините во испораките продолжат, ризиците брзо ќе се зголемат за производството на ЛНГ, кое бара континуиран извоз за да се одржи протокот на гориво низ постројките, во спротивно може да дојде до намалување на производството.
Кинеските увозници се меѓу оние што викендов во последен момент контактирале со снабдувачите за да ги разгледаат алтернативните извори доколку иранските обиди за ограничување на пловидбата продолжат, велат трговци, иако „Катар Енерџи“ (QatarEnergy) досега не одложила ниту една испорака кон своите купувачи. Компанијата не одговорила веднаш на барањето за коментар.
Трговците во Индија, Јапонија и на други места се подготвуваат за повисоки цени, со што би се поништил повеќе од една година релативно стабилен ценовен период во услови на значително ново снабдување. И не станува збор само за спот-цените. Долгорочните договори за ЛНГ обично се поврзани со цените на суровата нафта, па растот на цената на нафтата „брент“ ќе ја крене цената на гасот и за азиските потрошувачи.
Дополнителна точка на притисок може да биде Турција, која увезува гас од Иран преку гасовод. Како и Египет, земјата може да биде принудена да купува повеќе ЛНГ доколку клучните испораки бидат ограничени поради тековниот конфликт, што дополнително би ги зголемило цените на поморските пратки со течен гас.
Иран извезува гас во Турција преку договор со годишен обем од 9,6 милијарди кубни метри, иако реално испорачаните количини неодамна паднале под тоа ниво, покажуваат податоците од Центарот за глобална енергетска политика при Универзитетот Колумбија. Испораките од Техеран сочинувале помалку од 15 отсто од вкупниот увоз на гас на земјата во 2024 година, покажуваат податоци од Оксфордскиот институт за енергетски студии.
.webp){kind=icon}
