Цената на нафтата што ја гледате не ја доловува вистинската приказна

Три недели по почетокот на војната со Иран, се создава сè поголем јаз меѓу цената на нафтените фјучерси и реалните резерви што ги одредуваат трошоците за потрошувачите.

Нафтата од типот брент скокна за повеќе од 50 отсто до околу 112 долари за барел, бидејќи речиси целосното затворање на Ормускиот Теснец и нападите врз енергетските постројки на Блискиот Исток ги задушуваат резервите. Но цената на речиси секој физички барел расте уште повеќе, бидејќи ограничените резерви ги зголемуваат цените на производите што навистина ги користат потрошувачите, како бензин, дизел и авио-гориво.

Рафинериите во Азија, најголемиот регионален  потрошувач, купуваат товари од далечина од илјадници километри по премии што ги надминуваат цените на брент, обидувајќи се да обезбедат какви било достапни залихи. Транспортните компании веќе го чувствуваат ударот од повисоките трошоци за гориво, а делови од светот го намалуваат купувањето горива за бродови. Со цената на авио-горивото над 200 долари за барел, големите европски авиокомпании велат дека патниците ќе мора да ги покријат дополнителните трошоци.

Јазот меѓу фјучерсите - кои се потпираат на стотици милијарди долари дневни трансакции - и физичката нафта делумно се должи на агресивните обиди на САД да ги задржат цените под контрола, вклучително и преку пуштање на итни резерви. Реалноста е дека глобалната економија трпи поголем инфлаторен удар отколку што сугерираат фјучерсите, нешто што врши притисок врз централните банкари и администрацијата на Трамп пред ноемвриските избори за Конгресот.

„Ако ги погледнете хартиените пазари, тие целосно се одвоиле од физичките пазари,“ рече Џеф Кари, главен стратег за енергетски патишта во „Карлајл груп“. „Се соочуваме со огромен шок во снабдувањето.“

Bloomberg Mercury

Шокот во цените може да стане уште полош. Големите банки на Волстрит, „Голман“ и „Ситигруп“, оваа недела објавија дека ако конфликтот продолжи, фјучерсите би можеле да достигнат рекордни висини во наредните недели, надминувајќи 147,50 долари поставени во 2008 година. Необично е физичките и фјучерс цените да останат толку далеку една од друга подолг период.

Меѓународната агенција за енергија го опиша ова како најголемо нарушување на снабдувањето со нафта досега. „Голдман“ проценува дека околу 17 милиони барели дневно од Персискиот Залив се погодени од конфликтот.

Брент двапати се приближи до 120 долари во последните две недели, ниво невидено од 2022 година, што врши притисок врз Вашингтон да го смири пазарот.

Во четвртокот, секретарот за финансии Скот Бесент изјави за „Фокс бизнис“ дека само неколку дена по најавата за масовно пуштање резерви, САД би можеле да разгледаат уште едно, и покрај прашањата за логистичката изводливост.

Потоа следуваа коментари што ги шокираа веќе исцрпените трговци со нафта: САД би можеле да укинат дел од санкциите за иранска нафта, иако се во војна со Техеран. Трговците ширум светот, кои со години мораа да пристапуваат кон иранските зделки со најголема претпазливост, изразија фрустрација од веста.

Други напори за смирување на цените вклучуваат дозволување на руска нафта на море, а има интензивни шпекулации дека САД можеби интервенираат на пазарите со фјучерси, нешто што Бесент го негира. Во меѓувреме, сообраќајот низ Ормус речиси престана.

Bloomberg Mercury

„САД речиси го исцрпија арсеналот за спречување на растот на цените, со оглед на степенот на неизвесност, ако теснецот не се отвори и не се отстрани физичката штета,“ рече Кристоф Рул, глобален советник во „Кристол енерџи“ во интервју за ТВ Блумберг.

Знаците на стрес растат. Линиите за контејнерски транспорт додаваат надоместоци за гориво, а огромните ценовни осцилации на пазарите за бродско гориво ги тераат купувачите да одложуваат големи нарачки.

Во САД, цените на бензинот на мало брзо се приближуваат до 4 долари за галон, а дизелот надмина 5 долари. Во Германија, продавач на гориво за греење рече дека луѓето купуваат „само кога е апсолутно неопходно“ поради високите цени, додека авиокомпаниите откажаа некои летови.

„Движењата на енергетските пазари веднаш се одразуваат врз нашата база на трошоци,“ рече Павел Кветен, извршен директор на „Гиртека логистик“, една од најголемите европски транспортни компании. Горивото сочинува околу 30 отсто од транспортните трошоци на фирмата.

Цената на референтната нафта за Блискиот Исток оваа недела се искачи над 162 долари за барел. Murban суровата нафта од Обединетите Арапски Емирати надмина 145 долари. Азијските купувачи купија најмногу американска нафта во последниве три години, барајќи замена за блискоисточните текови што изгледа ќе бидат ограничени подолго време.

За сега, војната не покажува знаци на смирување, бидејќи конфликтот влегува во четвртата недела. Иранските официјални лица станаа неволни дури и да разговараат за повторно отворање на Ормус, фокусирајќи се на преживување од американско-израелскиот напад.

„Не гледаме олеснување на длабоката енергетска криза, бидејќи сè повеќе енергетски постројки се под оган,“ рече аналитичарката Хелима Крофт од „РБЦ капитал маркетс“. „Административните официјални лица потрошиле значителни часови обидувајќи се да пренесат на учесниците на пазарот дека нарушувањето ќе биде краткотрајно, бидејќи војната наскоро ќе заврши. Но ништо не укажува на ограничен ангажман во овој момент.“