Зошто цената на дизелот расте побрзо од цената на нафтата?

Недостигот на дизел предизвикан од војните на Блискиот Исток и во Украина создава услови за уште посериозна криза бидејќи побарувачката расте во пресрет на зимата на Северната хемисфера.

Прекините во Ормускиот Теснец и оштетувањата на рафинериите во Персискиот Залив, како и бранот украински напади врз руските постројки, сериозно го ограничија извозот од регионите кои лани учествуваа со околу една третина од светскиот извоз на дизел.

Европа, која нема доволно капацитети за преработка и најмногу зависи од увоз, е најранливиот регион кога станува збор за можен недостиг. Рафинериите во САД и Азија работат со полн капацитет, но со оглед на тоа што побарувачката ќе расте, а резервите се намалуваат, ситуацијата ќе се влошува во наредните месеци. Купувачите вообичаено ги зголемуваат залихите на дизел, кој е клучно гориво за транспортот, индустријата и греењето, пред доаѓањето на постуденото време.

Најголеми извозници на дизел/Bloomberg Mercury

 

Дополнителен проблем е што годинава дел од азиските производители на електрична енергија најверојатно ќе трошат повеќе дизел, бидејќи поради војната на Блискиот Исток не можат да обезбедат доволни количества течен природен гас (LNG). Освен ако не дојде до значителен пробив во некој од конфликтите, рафинериите во Азија и САД веројатно ќе го намалат извозот на дизел како што се приближува зимата, за да ја задоволат растечката домашна побарувачка.

„Европа има огромен проблем со дизелот“, изјави Јуџин Линдел, раководител за рафинирани нафтени производи во консултантската компанија „Нексант“ (FGE NexantECA). „Ситуацијата ќе стане грда во смисла дека веројатно ќе видиме екстремно високи цени“, рече тој, додавајќи дека тоа ќе влијае врз трошоците за транспорт, инфлацијата и политичкиот притисок врз владите.

Цените на дизелот веќе растат многу побрзо од цените на нафтата. Дизелот на берзата ICE Futures Europe, која претставува глобален репер, поскапе за речиси 40 отсто од најниското ниво регистрирано на 18 јуни, додека суровата нафта брент во истиот период пораснала за околу 5 отсто. Со оглед на клучната улога на дизелот во транспортот, градежништвото и индустријата, се очекува значително инфлациско влијание, дури и ако цените на нафтата останат релативно стабилни.

Залихите на дизел во клучните увозни региони се намалија во последните неколку месеци и се значително под сезонскиот просек. Најголем пад има во Европа, каде што резервите се намалени за околу 30 отсто од крајот на март.

Bloomberg Mercury

Според Рејчел Зиемба, вонреден висок соработник во Центарот за нова американска безбедност во Вашингтон, европските проблеми со снабдувањето дополнително се влошуваат поради санкциите. Забраните за купување руски рафинирани нафтени производи и натаму се во сила, а построгите санкции на Европската Унија сè повеќе го ограничуваат увозот на горива произведени од руска сурова нафта во трети земји.

Американските рафинерии минатата недела извезоа рекордни количества дестилатни горива, категорија во која доминира дизелот, при што голем дел заврши во Европа. Сепак, тоа веројатно нема да продолжи бидејќи домашната побарувачка во САД расте.

Мала надеж за олеснување

„Рафинериите на брегот на Мексиканскиот Залив не можат бесконечно да извезуваат дизел во северозападна Европа. И тие имаат свои проблеми што треба да ги решаваат“, изјави Замир Јусуф, раководител за аналитика на чисти нафтени производи во компанијата „Кплер“ (Kpler). Според него, како што се приближува првиот квартал од следната година, тие вообичаено го пренасочуваат товарот кон источниот брег на САД за да одговорат на зимската побарувачка за греење.

Ниту Азија веројатно нема значително да ѝ помогне на Европа. Рафинериите таму ќе мора да ја задоволат побарувачката во сопствениот регион и може да дадат предност на производството на керозин, гориво за греење што се користи во земји како Јапонија, со што ќе се намали количеството дизел достапно за извоз, вели Џун Го, висок аналитичар за нафтениот пазар во „Спарта“ (Sparta Commodities).

Иако повеќето трговци сметаат дека Европа ја очекуваат високи цени на дизелот оваа зима, до почетокот на сезонското купување остануваат уште неколку недели. Многу ќе зависи од температурите кон крајот на годината, како и од тоа дали високото производство во светските рафинерии ќе биде доволно да го ублажи притисокот на пазарот. Клучно ќе биде и колку дизел ќе извезува Кина во наредните месеци.

Ситуацијата покажува колку се ранливи регионите што немаат доволно сопствени капацитети за преработка на нафта кога се соочуваат со глобални енергетски шокови. Според Линдел од „Нексант“, Европа најверојатно ќе биде погодена потешко од другите два големи пазари со недостиг, Африка и Латинска Америка, кои исто така се натпреваруваат за дизел од Атлантскиот басен.

„Никогаш целосно не се опоравивме од загубите на рафинериски капацитети на Блискиот Исток, а во меѓувреме изгубивме и руски капацитети“, рече Го. „Маките на Европа не претставуваат непосредна криза, туку проблем што допрва ќе се развива“, додаде таа, мислејќи на очекуваниот недостиг на дизел.