Екипажот на „Артемис 2“ се враќа кон Земјата со неколку соборени рекорди

Четворицата астронаути на НАСА од мисијата „Артемис 2“ (Artemis II) поминаа зад далечната страна на Месечината и сега се на траекторија кон Земјата, по патувањето што постави рекорд во должината на вселенските летови и ги однесе луѓето најблиску до површината на Месечината во последните повеќе од 50 години.

„Сите ваши контролори на лет и директори на летот ги свртеа своите ознаки ‘Артемис 2’. На пат сме кон Земјата и подготвени да ве вратиме дома“, рече Џени Гибонс, астронаутка на Канадската вселенска агенција и резервна членка на екипажот на „Артемис 2“, обраќајќи се кон астронаутите по завршувањето на очекуваниот прекин на комуникацијата додека тие беа зад Месечината.

На најблиската точка до Месечината, капсулата „Орион“ (Orion), конструирана од компанијата „Локид Мартин“ (Lockheed Martin Corporation), се приближи на околу 4.067 милји од површината, според пресметките на НАСА. Од перспективата на екипажот, Месечината изгледаше приближно како кошаркарска топка во испружена рака.

Неколку минути подоцна вселенското летало достигна максимална далечина од Земјата, од 252.756 милји, објави на мрежата X администраторот на НАСА, Џаред Ајзакмен.

NASA

Астронаутите претходно веќе поставија рекорд во далечината на вселенски лет. Пред 14 часот по њујоршко време во понеделникот тие ја надминаа далечината што ја помина екипажот на мисијата „Аполо 13“ (Apollo 13) во 1970 година, 248.655 милји (400.170 километри) од Земјата, соопшти НАСА.

„Ќе продолжиме уште подалеку во вселената пред мајката Земја повторно да нè привлече кон сè што ни е драго“, рече канадскиот астронаут Џереми Хансен додека екипажот го поставуваше рекордот. „Но, најважно, сакаме да го искористиме овој момент за да ги поттикнеме оваа и следната генерација да се потрудат овој рекорд да не трае долго.“

Првпат по повеќе од 50 години луѓе да се недостапни за кого било на Земјата

Хансен потоа предложи да се именуваат два кратера на површината на Месечината. Првиот го нарече „Интегрити“ (Integrity), по прекарот на капсулата на екипажот, а вториот „Керол“ (Carroll), по покојната сопруга на командантот на мисијата, Рид Вајсман. Вајсман и членовите на екипажот се расплакаа и се прегрнаа по предлогот.

Овој близок прелет претставуваше врв на мисијата „Артемис 2“, која беше лансирана во вселената во средата, 1 април, и ги испрати астронаутите на НАСА - Вајсман, Виктор Гловер, Кристина Кох и Хансен - кон Месечината.

NASA

За време на прелетот, екипажот влезе во очекуван прекин на комуникацијата кога помина зад далечната страна на Месечината, со што се прекина линијата на видливост со Земјата. Слични прекини се случија и за време на беспилотната мисија „Артемис 1“, како и за време на мисиите „Аполо“.

„Ова е возбудлив момент, бидејќи првпат по повеќе од 50 години луѓето се целосно недостапни за кого било на Земјата“, рече Лија Чешиер Мустакио од НАСА (NASA Johnson Space Center). „Колку и да стигневме далеку, секогаш можевме да стапиме во контакт со некој на Земјата. Но додека екипажот леташе зад Месечината, тоа едноставно не беше можно.“

По завршувањето на прелетот, екипажот разговараше со претседателот Доналд Трамп, кој ги покани во посета на Белата куќа.

„Денес напишавте историја и ја направивте цела Америка исклучително горда“, им рече Трамп.

Астронаутите исто така имаа уникатна можност да набљудуваат затемнување на Сонцето од „Орион“. Сонцето, од нивна перспектива, поминуваше зад Месечината, што им овозможи да го фотографираат и проучуваат надворешниот слој на Сончевата атмосфера, познат како корона. Исто така имаа можност да ги видат и фотографираат планетите како Венера, Марс, Сатурн и, секако, Земјата.

„Без разлика колку долго гледаме во ова, нашиот мозок не може да ја процесира глетката пред нас. Тоа е апсолутно спектакуларно, нереално“, рече Вајсман за затемнувањето. „Не постои соодветна придавка. Ќе морам да измислам нови за да го опишам она што го гледаме низ прозорецот.“

NASA

Генерална проба

Оваа мисија претставува сложена генерална проба, чија цел е тестирање на леталата што би можеле за околу две години да овозможат да слетуваат луѓе на површината на Месечината.

Пред најблискиот пристап, екипажот сними голем број фотографии на клучни точки на површината на Месечината и детално ги опиша боите и осветлувањето што ги виде со свои очи. НАСА положи надеж во тоа дека астронаутите ќе можат да ги искористат „најдобрите камери во вселената“ - човечките очи - за да видат делови од далечната страна на Месечината што никој човек претходно не ги набљудувал.

„Се покажа дека околу 60 проценти од далечната страна на Месечината никогаш не се видени со човечки очи поради условите на осветлувањето“, рече Вајсман пред лансирањето. „Мисиите ‘Аполо’ секогаш бараа светлина на блиската страна на Месечината поради слетување и полетување.“

Во деновите по лансирањето, научниците на НАСА работеа на финализирање на научните цели и листата на локации на Месечината на кои сакаат екипажот да посвети внимание за време на прелетот. Со споредување на изгледот на тие локации од различни агли и под различно осветлување, се надеваат дека ќе ја разберат еволуцијата на површината на Месечината.

„Човечкото око, особено кога е поврзано со добро обучен мозок, а ве уверувам овие четворица членови на екипажот го имаат тоа, е способно за дел од секунда да забележи нијанси на бои што можат да имаат научно значење“, рече Келси Јанг, раководител на научни операции за „Артемис“.

NASA

Екипажот на „Артемис“ постави и други рекорди. Гловер стана првиот Афроамериканец што отпатува кон Месечината, Кох првата жена, а Хансен првиот Канаѓанец.

„На сите вас долу на Земјата и околу неа во испраќаме љубов од Месечината“, порача Гловер непосредно пред прекинот на комуникацијата.