Новиот рок на Трамп за Иран ги држи пазарите под уште поголем притисок

Сојузниците на САД вршат притисок за договор во последен момент со Иран, откако американскиот претседател Доналд Трамп го продолжи рокот до вторник за Техеран повторно да го отвори Ормускиот Теснец, што ги држи пазарите во неизвесност околу тоа дали може да се постигне напредок.

„Аксиос“ објави дека Пакистан, Египет и Турција се обидуваат да обезбедат потенцијален прекин на огнот во траење од околу 45 дена, со цел да се избегнат американските напади врз енергетската инфраструктура на Иран и одмаздата на Исламската Република кон земјите во регионот.

Борбите продолжија, при што Израел, Кувајт и Обединетите Арапски Емирати пријавија ирански напади во текот на ноќта спроти понеделникот.

Трамп во неделата упати закана со пцости дека ќе ги уништи електроцентралите на Иран и ќе „разнесе сè таму“, пред да објави нов рок до вторник, во 20 часот, без да понуди дополнителни детали. Овој потег се надоврзува на серијата продолжувања откако почна да издава слични ултиматуми на 21 март, со цел да го принуди Иран повторно да го отвори стратешкиот воден пат.

Повторените одложувања доаѓаат во момент кога Трамп укажува на тековни преговори меѓу неговите пратеници и раководството на Иран, кое сè уште не го именува, со цел да ѝ се стави крај на војната што беше поттикната од американските и израелските напади кон крајот на февруари.

Борбите оставија илјадници загинати, најголемиот дел од нив во Иран и Либан, и го доведоа речиси до целосен застој бродскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец, низ кој вообичаено поминува околу една петтина од светскиот извоз на нафта и течен природен гас.

Знаците за обиди во последен момент да се обезбеди прекин на огнот им помогнаа на инвеститорите внимателно да се вратат кон акциите, при што индексот MSCI Asia Pacific порасна за 0,3 отсто, а цената на нафтата ги намали добивките. Голем број европски пазари се затворени.

Иран го отфрли најновиот ултиматум на Трамп за повторно отворање на Ормускиот Теснец, наведувајќи дека целосно ќе ги обнови операциите само кога ќе бидат надоместени штетите од војната.

Техеран за време на викендот продолжи со напади врз енергетски цели во соседните земји од Персискиот Залив, вклучувајќи ги и седиштето на нафтената индустрија во Кувајт и голема петрохемиска фабрика во Абу Даби. Обединетите Арапски Емирати издадоа повеќе предупредувања во текот на ноќта, додека Кувајт соопшти дека неговата противвоздушна одбрана пресретнала ракетни и напади со дронови.

Израелските одбранбени сили соопштија дека Иран лансирал четири бранова ракети од полноќ, додека службите за итни случаи информираа дека пронашле две тела во дом погоден претходно во Хаифа.

Во изминатите 24 часа, 15 брода поминале низ Ормускиот Теснец со дозвола од Иран, објави полуофицијалната новинска агенција „Фарс“, додавајќи дека тоа е сè уште околу 90 отсто помалку отколку пред почетокот на конфликтот. Не беа дадени дополнителни детали за сопственоста или дестинацијата на бродовите.

Цените на нафтата пораснаа по најновите предупредувања на Трамп, при што нафтата брент се тргуваше околу 110 долари за барел во 6:30 часот во Лондон, откако ги намали претходните добивки. Цената на референтната нафта е повисоко за повеќе од 50 отсто од почетокот на конфликтот.

Воздушни напади на Блискиот Исток
Напади од 28 февруари, најновите се заокружени

Bloomberg

Во САД просечните национални малопродажни цени на бензинот надминаа 4 долари за галон за првпат од 2022 година. Преминувањето на таа клучна психолошка граница носи политички ризик за администрацијата на Трамп и за републиканците, бидејќи потрошувачите сè повеќе се загрижени за трошоците за живот во пресрет на ноемвриските избори на средина од мандатот.

Трамп изјави дека планира прес-конференција во 13 часот по локално време в понеделник.

Но нема да биде лесно за ниту една страна да го заврши конфликтот. И САД и Иран ги отфрлија меѓусебните барања, додека Израел јасно стави до знаење дека сака да им нанесе дополнителна штета на воените капацитети на Техеран.

Доколку преговорите доведат до „многу драматично одложување“ на нуклеарната програма на Иран и отстранување на збогатениот ураниум, „тогаш секако тоа би било добар исход“, изјави израелскиот министер во кабинетот за безбедност кабинет Зеев Елкин во понеделникот. „Но не изгледа дека Иранците се таму.“

Израел проценува дека Иран сè уште има повеќе од 1.000 ракети способни да стигнат до негова територија, додека арсеналот на Хезболах во Либан вклучува до 10.000 ракети со пократок дострел, според воени брифинзи на кои се повикуваат израелските медиуми изминатиот викенд. Израелската војска води паралелна војна во Либан против Хезболах, сојузник на Иран.

Повеќе од 5.000 луѓе загинаа во конфликтот, од кои речиси три четвртини во Иран, според владини организации и американската новинска агенција „Активисти за човекови права“ (Human Rights Activists News Agency). Повеќе од 1.400 луѓе се убиени во Либан, а десетици други загинаа во арапските земји од Заливот и во Израел.

САД за време на викендот спасија пилот од Иран во операција што вклучуваше десетици летала над планинска област во Исламската Република.

Мисијата следуваше по соборувањето  американски воен авион и траеше два дена, со вклучување стотици припадници на специјалните сили, при што американските авиони фрлале бомби и отворале оган врз ирански конвои за да ги задржат подалеку од местото каде што се криел пилотот, објави „Њујорк тајмс“.

Претседателот на Комитетот за разузнавање во Претставничкиот дом, Рик Крафорд, републиканец од Арканзас, изјави за „Фокс њуз“ дека САД немале загуби, но уништиле „неколку“ приземјени летала во Иран за да спречат тие да паднат во рацете на непријателот.

Соборувањето американски летала ја наруши аурата на непобедливост што Трамп се обидуваше да ја прикаже.

Цените на нафтата се нарушени поради конфликтот, а растечките трошоци за производи како авионско гориво и дизел се закана за нов бран инфлација. Членките на ОПЕК+ ги зголемија производствените квоти за мај, во симболичен потег, бидејќи војната ги ограничува производството и испораките од неколку од најголемите членки на алијансата.

Иран во саботата објави дека Ирак ќе биде изземен од неговите ограничувања за пловидба низ теснецот, што овозможува до 3 милиони барели дневно ирачки нафтени пратки. Ирачкиот претставник сепак беше претпазлив, наведувајќи дека обемот ќе зависи од тоа дали бродските компании ќе бидат подготвени да ризикуваат и да влезат во теснецот.

„Суецмакс оушн“ (Suezmax Ocean Thunder), танкер што го натовари товарот на ирачкиот терминал Басра на почетокот на март, го напушти теснецот на пат кон Малезија, според податоците за следење танкери собрани од „Блумберг“. Овие бродови можат да пренесат околу 1 милион барели сурова нафта.