Трамп гледа добри шанси за траен договор за прекин на огнот

Американскиот претседател Доналд Трамп зазеде оптимистички став во однос на изгледите САД и Иран да постигнат траен прекин на огнот, додека двете страни разговараат за продолжено примирје пред неговото истекување следната недела.

„Изгледа многу веројатно дека ќе постигнеме договор со Иран, а тоа ќе биде добар договор“, изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа во четвртокот. Разговорите меѓу Вашингтон и Техеран би можеле да продолжат викендов, додаде тој.

Трамп тврдеше, без докази, дека Иран се согласил со условите на кои долго се спротивставуваше, вклучувајќи ги и откажувањето од амбициите за нуклеарно оружје и предавањето на атомскиот материјал. Договорот исто така би вклучувал „бесплатна нафта“ и отворање на Ормускиот Теснец, додаде Трамп. Техеран не потврди јавно дека се согласил на тие отстапки.

Додека Трамп очекува брзо решение, некои лидери на заливските арапски земји и Европа сметаат дека постигнувањето договор може да потрае околу шест месеци и дека прекинот на огнот треба да се продолжи за да го покрие тој период, рекоа официјални лица запознаени со темата.

Американскиот претседател не очекува дека ќе мора да го продолжи двонеделниот прекин на огнот за да постигне договор, предвидувајќи дека решението ќе биде донесено „доста брзо“, но додаде дека ќе го направи тоа ако биде потребно.

Цената на нафтата брент падна кон 98 долари за барел по растот од речиси пет проценти во четвртокот, додека ВТИ (West Texas Intermediate) беше блиску до 93 долари. Цените на нафтата во реалниот свет остануваат значително над фјучерс-договорите бидејќи краткорочните резерви се оскудни. Дејтед брент (Dated Brent), најважниот светски показател за физичките цени, се тргува околу 116 долари за барел.

Трамп изјави дека Израел и Либан се согласиле на десетдневен прекин на огнот, што е потег насочен кон смирување на регионалните тензии. Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху го потврди примирјето, нарекувајќи го чекор кон поширок мировен договор. Трамп рече дека американските претставници ќе работат со двете страни за да обезбедат траен договор.

Израел жестоко го напаѓаше иранскиот сојузник Хезболах во јужен Либан, а таа кампања се закануваше да го наруши одвоениот прекин на огнот со Иран. Објавата на Трамп не го спомна Хезболах.

Трамп рече дека разговарал со својот либански колега Џозеф Аун и со Нетанјаху пред прогласувањето на прекинот на огнот. Во последователна објава Трамп наведе дека ќе ги покани двајцата лидери во Белата куќа на разговори. Подоцна тој додаде дека таа посета би можела да се одржи во рок од една недела.

Одделно, началникот на пакистанската армија Асим Мунир неделава отпатува во Иран додека неговата земја се обидува да посредува во подолгорочно примирје меѓу Вашингтон и Техеран. Пакистан минатиот викенд беше домаќин на разговори на високо ниво меѓу американски и ирански претставници - дискусии што не донесоа напредок во условите на шестнеделната војна. Мунир беше пречекан од иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи.

Трамп во четвртокот изјави дека „може“ да отпатува во Пакистан ако се постигне договор со Иран.

„Се согласија речиси на сè“, рече Трамп. „Мора да седнат на маса со пенкало.“

САД и Иран разгледуваат двонеделно продолжување на прекинот на огнот, според лице запознаено со темата, кое побара анонимност поради чувствителноста на разговорите. Ниту една страна не сака продолжување на борбите, рече друго лице запознаено со дискусиите.

Коментарите на иранските и американските претставници во четвртокот сугерираат дека страните и понатаму се далеку една од друга по клучните прашања, но прекинот на огнот со Либан би можел да даде нов поттик. Претседателот на иранскиот парламент Мохамед Багер Галибаф, кој учествуваше во разговорите во Пакистан, претходно изјави дека трајниот прекин на огнот мора да ги опфати и борбите во Либан.

Некои лидери на заливските арапски земји и Европа сакаат итно повторно отворање на Ормускиот Теснец и предупредуваат на глобална прехранбена криза ако остане затворен и по следниот месец, рекоа официјални лица запознаени со темата.

Контролата над Ормуз, клучен пловен пат за снабдување со енергија, и понатаму е спорна, додека американската поморска блокада сега влегува во својот четврти ден. Иран, кој ефективно го затвори теснецот од почетокот на војната, во меѓувреме продолжува со плановите за наплата на премин за бродови дури и по завршувањето на војната.

Обединетото Кралство и Франција ќе бидат домаќини на самит со околу 40 земји за да разговараат за мултинационални поморски сили за обезбедување на Ормуз, иако распоредувањето останува малку веројатно додека не се постигне поширок договор.

Министерот за одбрана на САД, Пит Хегсет, изјави дека американските сили се подготвени да продолжат со борбите „со притискање на копче“, додека Иран предупреди дека продолжената блокада би можела да го прекрши прекинот на огнот. САД исто така се подготвуваат дополнителни трупи за распоредување во регионот, објави „Вашингтон пост“.

 

Четиринаесет пловила се вратиле во рок од три дена наместо да ја тестираат блокадата, соопшти Централната команда на САД (US Central Command).

Споровите околу иранската нуклеарна програма остануваат во центарот на конфликтот. Техеран инсистира дека не тежнее кон развој на оружје и порачува дека правото на мирнодопска нуклеарна енергија не може да му биде одземено, иако за нивото на збогатување и понатаму може да се преговара, изјавија официјални лица.

 

-