Украинските обврзници нудат висок принос, но и огромен ризик: Како да инвестирате?

Пробивот на бојното поле, финансиската инјекција на ЕУ во износ од 90 милијарди евра одобрена оваа година и договорите за реструктуирање на долгот со доверителите предизвикуваат голем наплив на инвеститори, кои се повеќе се обложуваат на украинскиот долг.

Бевме заинтересирани каде малите инвеститори можат да купат украински долг.

За странските малопродажни инвеститори, купувањето украински државни обврзници не е толку едноставно како купувањето државни обврзници на западните влади. „Интерактив Брокерс“ (Interactive Brokers – IBKR) е единствениот популарен нео-брокер кој им овозможува на малите инвеститори да купуваат украински државни обврзници. Имено, им нуди на своите клиенти 19 различни украински државни обврзници деноминирани во долари.

„Во принцип, инвеститорите можат да купуваат украински обврзници преку берзански брокери кои тргуваат со нив. Најдостапните емисии се оние деноминирани во американски долари“, објаснуваат од „Триглав Инвестментс“, која вообичаено не инвестира во украински обврзници.

Малите инвеститори можат да се одлучат и за ЕТФ-ови (фондови кои се тргуваат на берза) што содржат украински државни обврзници. Според „Џаст ЕТФ“ (JustETF), онлајн платформа за инвестирање во ЕТФ-ови, постојат 43 ЕТФ-ови што вклучуваат украински обврзници. ЕТФ-от со најголем удел на украински средства е iShares USD EM Bond Active UCITS ETF USD (Acc), фонд што ги следи пазарите во развој. Уделот на украинските обврзници е само 1,2 проценти, додека уделот на преостанатите ЕТФ-ови е 0,41 проценти или помалку.

Исто така, на веб-страницата на Германската берза е можно да се купи украинска државна обврзница со симбол XS2895056013, деноминирана во долари. Станува збор за обврзница со рок на достасување до 2034 година и купонска каматна стапка од 4,5 проценти. Со номинална вредност од илјада долари, ова значи 45 долари камата годишно, која се плаќа во две полугодишни рати од по 22,50 долари.

Инвеститорите можат да се одлучат и за онлајн платформата за инвестиции ИЦУ Трејд (ICU Trade), која им овозможува на странски (неукраински) физички лица да купуваат украински државни обврзници. Платформата нуди државни хартии од вредност деноминирани во гривни и американски долари, со попуст или купон, со рекламиран рок на достасување од три до 48 месеци. Станува збор за државни хартии од вредност издадени на домашниот пазар, кои се разликуваат од украинските меѓународни еврообврзници.

Објавениот ценовник го одредува минималниот почетен откуп во вредност од илјада гривни за обврзници во гривни и 50.000 американски долари за обврзници во долари. Тргувањето преку платформата е без провизија, но некои услуги за плаќања во странски валути и складирање на хартии од вредност се наплаќаат.

Украина е во војна веќе четири и пол години | Блумберг

Инвестирање во категоријата најризични земји во светот

Со инвестирањето во украински средства доаѓа и ризик. „Најголемиот ризик е, секако, кредитниот ризик, кој зависи пред сè од времетраењето на војната со Русија и истовремената достапност на финансиска помош од други земји за време на војната“, велат од „Триглав Инвестментс“. „Ако инвеститорот сака да инвестира во украински обврзници, тој мора да биде свесен дека ќе инвестира во категоријата најризични земји во светот“, додадоа тие.

Украинските обврзници се првенствено облог за тоа дали земјата на крајот ќе успее да постигне договор за прекин на војната и рестартирање на економијата. И сепак, скептиците предупредуваат дека мировните преговори сè уште не носат значителен напредок, а зимата би можела повторно да ја сврти ситуацијата во корист на Русија ако Кремљ ги засили нападите врз енергетската инфраструктура на Украина.

 

„Украина останува привлечна за инвеститорите, но пред сè за оние кои се подготвени да прифатат значително повисоки ризици и да сметаат на повисоки приноси“, објаснува политикологот Денис Манчевиќ од компанијата НЦ3 (NC3). „За институционалните и поконзервативните инвеститори, не, бидејќи во моментов финансирањето од ЕУ е обезбедено до крајот на 2027 година, но потоа има доста непознати фактори што го зголемуваат ризикот.“

Манчевиќ ги истакнува потенцијалните проблеми поврзани со финансирањето на Украина. „Од тоа дали десничарските политички сили во Европа ќе зајакнат и постепено ќе бараат намалување на тоа финансирање, до продолжување на исцрпувачката војна со Москва и политичката (не)стабилност во самата Украина, каде што внатрешните политички услови исто така го отежнуваат предвидувањето на развојот на настаните на долг рок.“

Националниот долг на Украина расте

Националниот долг на Украина се зголеми за 28,4 проценти минатата година, или за 47,2 милијарди долари, и достигна 213,3 милијарди долари на крајот на 2025 година, што одговара на речиси 101 процент од БДП, според анализата на Киевската школа за економија (KSE). Растот првенствено беше последица на надворешно задолжување, бидејќи надворешниот долг се зголеми за речиси 40 проценти на 160,4 милијарди долари, додека внатрешниот долг достигна 46,4 милијарди долари.

Во меѓувреме, Европската Унија стана најголем доверител на Украина. Долгот кон ЕУ се зголеми од 44 милијарди долари во 2024 година на 82,7 милијарди долари, или околу 40 проценти од вкупниот национален долг. Затоа, учеството на долгот во евра се зголеми од 33 на 45 проценти, додека учеството во долари се намали на 23 проценти. Вкупно, 79 проценти од националниот долг на Украина е деноминиран во странски валути.

KSE очекува дека јавниот долг би можел да достигне врв на околу 110 проценти од БДП во 2027 година, а потоа треба да почне постепено да се намалува. Затоа, на крајот на 2025 година, владата прифати среднорочна стратегија за управување со јавен долг за периодот 2026-2028 година, додека до 2027 година планира да формира посебна агенција за управување со долгот.

Оваа година, „СиП Глобал“ (S&P Global) го зголеми долгорочниот и краткорочниот кредитен рејтинг на Украина во странска валута од SD/SD на CCC+/C, откако земјата го заврши реструктуирањето на хартии од вредност во вредност од 2,6 милијарди долари поврзани со растот на БДП. Го задржа рејтингот во локална валута на CCC+/C, додека на новите обврзници од класа C со рок на достасување во 2032 година им додели рејтинг CCC+. Перспективата останува стабилна. Но, рејтингот CCC+ сè уште укажува на висок ризик.

ЗАБЕЛЕШКА: Статијата е информативна и не претставува инвестициски совет. Сите инвестиции вклучуваат ризик, а вредностите на средствата може да растат или да паднат. Минатите приноси не се сигурен показател за идните резултати.