Расте пазарот за авторски накит и во Македонија: Кој го купува?

Расте интересот за авторски накит во земјава. Она што до неодамна беше препознатливо главно меѓу љубителите на дизајнот и уникатните изработки, денес привлекува сè поширок круг потрошувачи. Промените во купувачките навики, интересот за производи со личен печат и поголемата свест за нивната вредност придонесуваат за растот на овој сегмент. Во исто време, социјалните мрежи и онлајн продажбата им овозможуваат на домашните дизајнери полесно да допрат до нова публика.

За тоа кој купува авторски накит денес, што најмногу се бара и дали оваа дејност може да прерасне во одржлив бизнис разговаравме со дизајнерките Ана Стојановска и Сташа Божиновска.

„Луѓето денес не купуваат само предмети туку и значење. Накитот сè помалку се доживува како богатство што треба да стои затворено во кутија и да се носи само во посебни пригоди. Напротив, сè повеќе жени си дозволуваат самите на себе мали задоволства и избираат парчиња што ги прават среќни секој ден. Токму затоа авторскиот накит сè повеќе ги привлекува луѓето“, вели Божиновска, која пред две години доби пофални зборови за линијата ДУМА, колекција на уникатен накит инспириран од македонската азбука и лексичкото наследство.

И Стојановска истакнува дека сè повеќе луѓе бараат предмети со карактер, приказна и авторски потпис во време кога сме опкружени со масовно производство и визуелна униформност.

„Секое наше создадено парче поминува низ процес на истражување, експериментирање и обликување и во себе носи одредена енергија и автентичност. Клиентите особено ги привлекува начинот на кој нашиот дизајн комуницира со нивниот личен стил и сензибилитет. Често велам дека создаваме нослива уметност“, вели Стојановска, основачка на брендот БАУ.

Божиновска создаде накит инспириран од македонската азбука/Фото: Лична архива

Во описот стои дека станува збор за авторски накит препознатлив по скулптуралниот пристап кон формата и играта помеѓу геометријата и текстилот, инспириран од естетиката на Баухаус.

Божиновска и Стојановска истакнуваат уште еден важен фактор што директно влијае на растот на пазарот за авторски накит, а тоа е сè поголемата информираност на клиентите. Купувачите денес многу почесто прашуваат за составот на металите, камењата и техниките на изработка, што укажува на поголема свесност при изборот.

„Забележувам дека клиентите денес многу повеќе ја препознаваат вредноста на рачната изработка и уникатниот дизајн на секое парче. Не се заинтересирани само за финалниот производ туку и за процесот на создавање, инспирацијата и материјалите од кои е изработен“, вели Стојановска.

И Божиновска се согласува дека со денешната достапност на информации, клиентите несомнено стануваат сè поедуцирани за квалитетот на материјалите, потеклото на драгите камења и разликите во изработката. Истовремено таа истакнува дека порано вредноста најчесто се темелела на материјалот, а приказната била дополнителен елемент, а денес ситуацијата е обратна, па купувачите сè повеќе избираат парчиња што ги претставуваат, носат значење и со кои можат да се идентификуваат.

Онлајн впечаток, но не и причина за купување

Инстаграм и Тикток денес се меѓу главните алатки преку кои дизајнерите ги претставуваат своите колекции и допираат до нова публика. Божиновска вели дека тие се местото каде што луѓето првпат ќе го видат твоето дело, платформи што овозможуваат една идеја, визија или приказна многу брзо да стигне до голем број луѓе, што порано беше речиси невозможно.

Сташа Божиновска: Луѓето денес не купуваат само предмети туку и значење/Фото: Лична архива

Сепак, со Стојановска се едногласни дека иако онлајн присуството е важно, личните препораки и учеството на саеми и креативни настани сè уште остануваат најзначајниот извор на нови клиенти.

„Особено се важни изложбите, дизајнерските настани и концептуалните простори. Иако дигиталните платформи овозможуваат голема видливост, авторскиот накит најубаво се доживува во живо кога посетителите можат одблиску да ја почувствуваат текстурата на материјалите“, вели Стојановска.

Што се продава и кој купува најмногу?

Искуствата на нашите соговорнички покажуваат дека современиот купувач на авторски накит сè повеќе се дефинира преку личниот стил, естетскиот сензибилитет и вредностите, а не преку возраста или професијата. Станува збор за луѓе што бараат уникатност и автентичност и кои накитот не го доживуваат само како статусен симбол туку и како средство за лично изразување и препознавање со приказната зад парчето и брендот.

Тие забележуваат дека во последно време авторски накит избираат и сè повеќе мажи, кои како причина за ваквата одлука најчесто наведуваат дека не бараат само парчиња што ќе ги носат туку и нешто со кое можат да се идентификуваат.

Парче од последната колекција на БАУ: Геометријата и свилата како личен израз/Фото: Ани и Дими

Божиновска сè уште е во процес на развој на брендот, па признава дека нема строго дефинирани рамки кога станува збор за цената. Таа објаснува дека вредноста на едно нејзино парче зависи од повеќе фактори, како материјалите, сложеноста на изработката, времето потребно за реализација и уникатноста на самото дело.

По ист принцип цената ја формира и Стојановска. Нејзините парчиња чинат од 50 до 100 евра, а најголем интерес има за огрлиците со впечатлив геометриски израз од свила од нејзината последна колекција, кои, како што вели, најмногу ги доловуваат идентитетот на брендот и дизајнерската филозофија што ја развива низ годините.

Може ли авторскиот накит да биде одржлив бизнис?

Сè поголем број купувачи се подготвени да платат за оригинален дизајн и квалитетна рачна изработка, пазарот созрева и постепено добива своја лојална публика, но прашањето што најчесто им се поставува на дизајнерите е дали од авторски накит може да се живее. Стојановска верува дека може, но не по секоја цена и не преку брз раст.

„БАУ не започна како бизнис-план, туку како лична потреба за креативен израз и љубов кон дизајнот. Поважно за мене е брендот да се развива органски, отколку да следи однапред зададени бројки или агресивни цели. Сметам дека секоја добра идеја има потенцијал да прерасне во одржлив бренд, но важно е тој потенцијал да се гледа низ призмата на реални очекувања, трпение и континуирана работа. Затоа, важно е да се остане доследен на сопствената визија, но истовремено внимателно да се следат потребите на публиката и промените во средината“, вели Стојановска.

Ана Стојановска: Создаваме нослива уметност/Фото: Ања Калин

 

И Божиновска смета дека патот до успехот е тежок, но дека секој занает е знаење што никој не може да ти го одземе и секогаш постои начин да го претвориш во вредност.

„За мене, секоја колекција започнува со истражување. Пред да создадам форма, сакам да ја разберам приказната што стои зад неа. Не се обидувам да создадам само колекции накит туку и да изградам свет составен од приказни, симболи, историја и идеи што подоцна се претвораат во парчиња што можат да се носат. Верувам дека токму таа длабочина му дава на накитот трајна вредност“, вели таа.