Како сауните ги заменија баровите и станаа нови места за дружење

Она што медиумите веќе го забележаа, а Глобалниот самит за велнес (Global Wellness Summit) го потврди, е дека сауните доживуваат вистинска ренесанса. Според извештајот на оваа глобална платформа за велнес-индустријата, наместо тивки и скриени простори исполнети со пареа, во 2026 година тие стануваат урбани места за средби и живи простори за дружење во опуштена атмосфера.

Популарноста на трендот најмногу се поврзува со младите, милениумците и генерацијата Зед, кои бараат поздрави алтернативи на баровите и клубовите. Под нивно влијание, старата скандинавска и источноевропска традиција на изложување на телото на високи температури се трансформира во собирања што ги комбинираат ритуалите за опуштање со музика, диџеј-сетови, светлосни ефекти, ароматични церемонии и различни перформанси. Во светските метрополи се отвораат десетици нови локации што ги спојуваат дизајнот, велнесот и општествениот живот, а најпосетени се токму во попладневните часови, меѓу работата и домот, време кое некогаш беше резервирано за „happy hour“.

„Васа спа“ на Златибор/Depositphotos

Бизнис модел и општествена динамика

Зад овие тенденции стои јасна деловна логика. Сауните се дел од поширокиот велнес-пазар чија вредност во 2025 година, според извештај на консултантската компанија „Мекинзи“ (McKinsey & Co), се проценува на околу два билиони долари. Станува збор за производ што нуди искуство кое може да се наплати, но и лесно да се повтори.

Според податоците што ги наведува Блумберг, иако почетните инвестиции за отворање спа и велнес-простори во градови како Њујорк не се мали, оперативните трошоци остануваат релативно ниски, а маржите можат да достигнат и до 60 отсто. Покрај тоа, овој простор воведува едноставна рамка во хаотичното секојдневие. Отсуството на облека и други симболи на општествен статус, како и на телефони и екрани, овозможува човек да биде во своето најопуштено издание, опкружен само со материјали како дрво, вода и камен.

Дрво, вода и камен наместо коктел/Depositphotos

Популарноста на сауните се поврзува и со потребата за вистински контакт, неопходен во време кога општествената изолација и чувството на осаменост стануваат сè пораширен глобален проблем. Сè повеќе луѓе се уморни од апликации за запознавање и површни дигитални интеракции, па овој топол простор нуди неочекувана алтернатива: посебна блискост што се создава во затворен и загреан амбиент каде формалностите и општествените улоги се бришат.

Таа необична интимност на заедничко седење на дрвени клупи не е само начин телото да се опушти, туку и можност спонтано да се започне разговор, да се запознае некој нов и да се почувствува припадност. Истовремено, сауната има и свој тивок деловен аспект. Сцените на склучување договори во облаци од пареа речиси станаа клише во филмовите, но не без причина. Отсуството на формалности и хиерархија често отвора простор за поискрени разговори и одлуки што можеби не би се донеле во класична сала за состаноци.

Длабока релаксација и ментална јасност

Но клучната причина за враќањето кон оваа стара традиција лежи во денешниот однос кон здравјето, кога долговечноста речиси станува императив. Таа често се споменува во контекст на современиот биохакинг, пристап во кој луѓето свесно ги менуваат своите навики, исхрана и физички рутини за да го оптимизираат телото и мозокот. Биохакерите комбинираат температурни контрасти, медитација и контролирано дишење за да ја зголемат енергијата, фокусот и отпорноста на стрес, правејќи ја сауната повеќе од ритуал за опуштање — дел од стратегија за лично подобрување.

Хотел Бристол

 

Се смета дека престојот во сауна опушта и освежува, а исто така поволно делува и на кожата бидејќи ги отвора порите и помага во елиминацијата на токсините. Контрастот меѓу топлината и студот се поврзува со подобра циркулација и побрзо закрепнување.

Во некои студии е забележано дека може да доведе до привремено намалување на крвниот притисок и забрзување на срцевата работа, ефект што потсетува на умерена физичка активност, додека самата рутина делува како силна алатка за намалување на стресот. Потребни се дополнителни истражувања за нејзината употреба да може да се препорача како метод за превенција или лекување, но за љубителите на оваа практика овие причини се доволни таа да стане дел од нивното секојдневие.

Опуштење на традиционален начин/ Хотел Бристол

Како што наведуваат, по излегувањето се чувствуваат полесно, и ментално и физички растоварени. Тоа не изненадува, бидејќи контрастот меѓу топлото и студеното го стимулира лачењето на норепинефрин и допамин во мозокот, создавајќи налет на енергија и јасност што може да трае со часови. Постојат дури и посебни термини за тоа специфично чувство по сеансите — saunanjälkeinen raukeus на фински и totonou на јапонски.

Сепак, овој ритуал не е за секого. Не се препорачува за лица со сериозни кардиоваскуларни проблеми, ниту за оние кои имаат акутни инфекции или се во фаза на закрепнување од потешки болести. На некои луѓе затворениот простор и високата температура едноставно не им одговараат, а за разлика од класичното спа-искуство, сауната бара активно учество и подготвеност да се прифати одредена непријатност како дел од процесот.

Регионот нуди простор за нови концепти

Во Србија и регионот овој тренд сè уште е во развојна фаза. Сауните најчесто се дел од хотелските спа-зони и бањските комплекси и долго време беа резервирани главно за викенди, патувања и одмори. Сепак, како што забележува Дарко Васиќ, регионален директор за спа и велнес во „Каризма Хотелс енд Рисортс“ (Karisma Hotels & Resorts), и кај нас сè повеќе се користат не само како велнес-ритуал, туку и како простор за релаксација и дружење, особено преку водени програми и подолг престој во спа-зоната.

Инфрацрвена сауна во „Васа спа“ на Златибор/Depositphotos

Тој истакнува дека овој тренд особено доаѓа до израз во премиум спа-концептите, каде сауната станува составен дел од поширокото искуство. Дополнително, Васиќ посочува дека забрзаниот раст на глобалната велнес-индустрија истовремено наметнува потреба за јасна диференцијација преку квалитет и иновации, тренд што е препознаен и на српскиот пазар, каде понудата сè повеќе ги следи современите стандарди и очекувањата на корисниците.

На крајот, како што се менува начинот на кој луѓето го поминуваат слободното време, а истовремено расте и свеста за здравите навики, така ќе се отвора простор за нови концепти што би можеле да ги следат светските трендови. Зашто сауната не е нова идеја, туку нов е начинот на кој ја користиме. Еве неколку предлози.

 

Хотелот „Бристол“ – БелградВо овој хотел велнес-сегментот зазема важно место во понудата, а сауните се осмислени како клучни ритуали за опуштање и регенерација. Додека био-хроно сауната нуди поумерено искуство со постепено загревање и контролирана влажност, финската сауна носи поинтензивна сува топлина што ја поттикнува циркулацијата и закрепнувањето. Во комбинација со парна бања, сензорни тушеви и персонализирани третмани, овој спа-простор ја надминува класичната понуда.

Дневна карта и месечни членарини – по барање

„Васа спа“ Хотел Бор - Златибор

Еден од подобро опремените и поатрактивни велнес-простори кај нас располага со финска, био и инфрацрвена сауна, која овозможува подлабоко продирање на топлината во ткивото, а истовремено се доживува попријатно за престој. Со придружни ритуали и простории за релаксација со умерена топлина, парна бања, ѕид со хималајска сол, како и два туша со различни температурни и светлосни ефекти, овој спа е осмислен како целосно искуство што го балансира телото преку температурни контрасти и контролирани услови.

За четиричасовен престој – 5.000 динари, годишни членски пакети 305.000 динари

„Есенс премиум велнес и спа“, хотел „Хилтон“ Белград

Во рамки на современиот хотелски велнес-центар, спа-зоната опфаќа неколку температурни режими: од био-сауна, која поради пониските температури и поголемата влажност е погодна за подолго и полесно опуштање, па сè до парна бања и ладна када. Ова ја прави соодветна за целосен циклус на загревање, закрепнување и на крај релаксација.

Дневна карта – 4.700 динари, со можност за месечни и годишни членарини

„Вајсрој“, Копаоник

Велнес-центарот на хотелот „Вајсрој“ (Viceroy) нуди софистицирано спа-искуство во планинско опкружување. Финска и био сауна, како и турска бања, тушеви со ладни ефекти и простор за релаксација се интегрирани во мирен, дизајнерски уреден амбиент, каде акцентот е ставен на медитативната атмосфера и продолженото чувство на опуштеност, а не на интензитетот.

За двочасовен престој – 5.000 динари, месечна карта 36.000 динари

„Велнес и спа зона“ - Белград

Овој градски спа-центар располага со финска, био и билна сауна, која користи поумерени температури и зголемена влажност, што овозможува подолг и попријатен престој, додека испарувањата од билни екстракти придонесуваат за опуштање на дишните патишта и за целокупното чувство на релаксација. Покрај тоа, има и турска бања со топла пареа и висока влажност што помага во отворање на порите, детоксикација на кожата и длабоко опуштање на мускулите.

Дневна карта – 7.500 динари, месечна карта 41.300 динари