Одморот во Грција изгледа уште подобро од 1.200 метри надморска височина

На работ на кањонот Викос можете да гледате 1.200 метри надолу, кон густите крошни на боровите што стрмно се спуштаат кон реката. Според Гинис, тоа е најдлабокиот кањон во однос на ширината.

„Речиси не можете да поверувате дека ова е Грција, нели?“, вели Георгиос Карагианис, основач на „Епирус адвенчрс“ (Epirus Adventures). „Знаеме дека нашата земја е 80 отсто планинска. Но туристите не размислуваат за Грција на тој начин.“

Како и многумина други, и јас секогаш ја замислував Грција како летна дестинација, со фокус на островите. Патував низ Кикладите и Саронскиот Залив. Се омажив на Атинската Ривиера. Но северот на земјата никогаш не го истражив.

Шумовитиот регион Епир, кој се простира на околу 9.300 квадратни километри по должината на границата со Албанија, е целосна спротивност на познатите грчки острови. Планините се прошарани со камени села; ако наидете на „метеж“, тоа се овчари што водат стада преку патот. Летно време овде е и до 14 степени посвежо отколку на Миконос. А најлуксузните хотели, иако има малку, чинат четвртина од 1.000 долари за ноќ, колку што достигнуваат цените на островите во август.

 

Bloomberg

Грција, една од десетте најпосетени земји во светот, во 2025 година забележа рекордни 37,8 милиони странски туристи, според податоците на Банката на Грција. Повеќето и натаму се држат до проверени дестинации како Атина и Санторини, како и острови како Парос. Епир речиси и не учествува во тој бран - привлекува помалку од два отсто од ноќевањата, според Грчката туристичка конфедерација.

Грчката влада ја препознава и оваа разлика, но и потенцијалот на регионот. Досега во 2026 година издвои 172 милиони евра за развој на инфраструктурата и туризмот во природа, со цел да поттикне патувања надвор од пренатрупаните острови и да ги зајакне локалните заедници.

Моментот е идеален 

„По пандемијата“, вели Ли Роуан од „Саванти травел“, „луѓето прво ги избираа омилените дестинации како Грција, Италија и Франција“. Но бидејќи туристичките посети уриваа рекорди, „сфатија дека сега сите се таму“.

Новата цел, вели таа, е да се избега од метежот без откажување од комфорот. Затоа дестинациите од „втор ред“ во популарните земји сè повеќе доаѓаат во фокус. Дополнително, сè потоплите лета на Медитеранот ги поттикнуваат патниците да бараат поголема надморска височина - минатото лето температурите надминаа 42 Целзиусови степени, проследени со пожари и евакуации на островите.

Патувањето кон север бара малку повеќе труд: лет до Атина, потоа краток лет до Јанина, па возење до областа Загори, која во 2023 година беше вклучена во листата на светско наследство на УНЕСКО поради спојот на византиската и османлиската архитектура.

Мостот „Калогерико“ во Загори, Епир, е долг 55 метри/Depositphotos

Загори ја сочинуваат 46 камени села расфрлани по клисури и падини, со само 3.000 жители. Куќите, црквите и кафулињата се изградени од локален сив камен. Наместо сама да возам, ангажирам водич.

Караѓанис пораснал во селото Вица, кое има околу 80 жители, и работел во Јанина како ИТ-специјалист сè до 2018 година, кога решил да започне туристички бизнис во родниот крај. „Сакав да заработувам за живот така што ќе им покажувам на луѓето од каде доаѓам“, вели тој додека се возиме по тесен пат во неговото теренско возило „нисан“. „Ја знам и ја сакам секоја од овие карпи.“

Нашата прва станица е мостот „Кокори“, закривен камен лак над реката, изграден во 18 век, за време на османлиското владеење. Импресивната градба е уште повпечатлива поради она што го нема: нема туристи што прават самослик, нема улични продавачи, ниту преполни канти за отпадоци.

Мостот „Кокори“ во Јанина, Епир/Depositphotos

Во мир ја набљудувам реката додека Караѓанис ми ја раскажува историјата на ова место, кое првично служело за транспорт на добиток. Денес тоа е природна атракција што ја посетуваат планинари од цела Грција.

Туризмот станува сè поважен извор на приходи, но регионот и натаму ја задржува автентичноста

Најпосетениот период е околу Божиќ, кога целиот регион е покриен со снег, во блиското Мечово може и да се скија. Во потоплите месеци љубителите на природата се спуштаат по реките со рафтинг-чамци и се искачуваат по карпите во националниот парк Викос. Додека посетители порано главно беа Грци, туристичките советници сè почесто го користат овој регион како втора станица за странски туристи на кои им е потребен одмор од динамичните, „со активности исполнети“ обиколки на грчките острови.

Центарот на Мечово/Depositphotos

Наташа Шафи од платформата „Г-дин и г-ѓа Смит“, во сопственост на „Хајат хотелс“ (Hyatt Hotels Corp.), која се занимава со резервации на независни хотели, вели дека регионот станал и поинаков вид „лек“, бидејќи патниците сè повеќе се обидуваат своите одмори да ги „анти-ВИ-изираат“ - односно да одат на места што алгоритмите не ги туркаат и не ги препорачуваат постојано. Нејзината компанија ги вклучи грчките планини на листата трендови за 2026 година.

Оние што се навикнати на луксузни медитерански ресорти со пет ѕвезди овде ќе најдат значително помалку такви опции. Строгите локални закони забрануваат градба во планинските подрачја од еколошки причини, иако жителите стравуваат дека растечкиот туристички интерес би можел да ја наруши таа рамнотежа.

Мечово/Depositphotos

Гледајќи ги острите планински гребени над селото Папинго, му велам на Караѓанис дека пејзажот ме потсетува на Колорадо.

„И други земји имаат планини“, одговара тој. „Но дали имаат камени села и грчка храна?“

Храната навистина е клучен адут. Во хотелот „Аристи маунтин ресорт“ појадокот вклучува густ јогурт со мед, топла пита со сирење и слатка кремпита. Цената за ноќевање е околу 200 долари.

Поглед на „Гранд форест Мечово“/Grand Forest Metsovo

Следното утро тргнувам кон исток, искачувајќи се на повеќе од 1.200 метри надморска височина до „Гранд форест Мечово“, еден од ретките хотели со пет ѕвезди во овој регион. Сместен е високо на планините Пинд, а неговата робусна, но достоинствена фасада се издига над пејзажот, додека внатрешноста - од каминoт што пука во лобито до базенот во спа-центарот - е изненадувачки топла и пријатна. Персоналот ми подготвува ручек за пат, а разговараме покрај свежо пржени крофнички со фета во барот; услугата е подобра отколку во многу од најдобрите хотели што сум ги посетила во светот.

Ели Бармпаѓанис, чие семејство го отвори хотелот во 2013 година, вели дека во последните години примаат сè повеќе резервации од Американци. Повеќето гости, додава таа, сакаат да откријат поинаква страна на Грција. До неа не доаѓаат преку Инстаграм, туку со помош на добро поврзани туристички советници. (Ако социјалните мрежи се мерка за масовна популарност, „Гранд форест Мечово“ има 19.000 следбеници; луксузниот ресорт „Каво Тагу“ на Миконос има 2,3 милиони.)

Средновековен православен манастир во Метеори/Depositphotos

Ако едно место може да го сумира духот на грчките планини, тоа е Метеори - монашки комплекс сместен на врвови од камени столбови, како орловско гнездо. Се искачувам по 195 скали врежани во карпата за да стигнам до заедница во која живеат седум монаси. Суштината на ова место е изолацијата за неговите жители, и навистина имате чувство дека сте поблиску до небото. Се прашувам како ќе се промени сето тоа кога сè повеќе патници ќе доаѓаат во потрага по следната совршена фотографија.

Манастирот „Свети Николај Анапавсас“, Метеораи/Depositphotos

Апостолос Рантос (29) ја дели истата таа загриженост. Пораснал во блискиот град и сега води тури на англиски јазик во Метеори. Благодарен е што туризмот им овозможил на младите луѓе да се вратат во помалите места, но го загрижува тоа што грчката економија станала премногу зависна од него. Оваа индустрија денес сочинува околу 30 отсто од бруто-домашниот производ, во споредба со околу 18 отсто пред една деценија. „Кога туризмот ќе стане единствена индустрија, дел од карактерот се губи“, вели тој.

На патот назад кон хотелската соба размислувам да ги споделам фотографиите направени тој ден. Но кога се обидувам да го користам телефонот, нема сигнал. Не ми пречи. Планините се тука.