Постои еден вид патување што се планира поинаку од сите други. Не организирате сè околу одредена локација, плажа или сместување, туку околу конкретен настан. Во фокусот е фестивалот – сè почесто доволна причина да отпатувате во град кој инаку можеби не би се нашол на вашата листа.
Европа ова лето нуди доволно разновидни содржини за секој да може да пронајде нешто по свој вкус. Еве ги оние што заслужуваат да се најдат на листата – од театарски фестивали во средновековни тврдини до улична храна под стаклениот покрив на Големата палата во Париз, од шпанскиот брег до Карлови Вари, чешкиот бањски град каде што филмовите се гледаат на секој агол.
Култура и уметност
Венециско биенале – Венеција, мај-ноември
Венециското биенале не е фестивал во класична смисла – не трае еден викенд, туку повеќе од шест месеци. Меѓународната уметничка изложба е отворена од 9 мај до 22 ноември во Џардини и Арсенале, како и на повеќе локации низ Венеција.
Темата „Во мол“ (In Minor Keys), замислена од неодамна починатата кураторка Којо Куо, се фокусира на секојдневните ситници и тивките сигнали на планетата. Србија ја претставува уметникот Предраг Ѓаковиќ со поставката „Од Голгота до Воскресение“, а годинава седум земји учествуваат за првпат, меѓу нив Гвинеја, Катар и Виетнам.
Венеција годинава ги пречекува посетителите со два големи фестивали/Andrea Merola/Bloomberg
Биеналето одамна престана да биде само европска работа. Венеција во мај и јуни, пред да се преполни со летни туристи, е идеално време за посета – најпрестижната светска изложба на современа уметност и градскиот лавиринт од канали создаваат спој што тешко може да се најде на друго место во светот.
Фестивал во Авињон – Авињон, 4-25 јули
Авињон е мал град во Прованса, во јужна Франција, кој еднаш годишно станува престолнина на театарот. Годинава фестивалот одбележува 80 години постоење – програмата вклучува 47 претстави, од кои 40 отсто се светски премиери, две изложби, 80 дебати и повеќе од 300 настани. За првпат во историјата на фестивалот, мнозинството претстави во програмата се режирани од жени – 27 режисерки, 16 режисери и шест колективи.
Главниот јазик на годинашното издание ќе биде корејскиот, со цел да се претстави богатата современа сценска уметност од Јужна Кореја. Главните претстави ќе се одржуваат на повеќе од 40 локации низ градот, а централно место има прочуениот двор на Папската палата.
Вистинскиот шарм на Авињон лежи во фестивалот OФФ (Festival Off Avignon), кој се одржува паралелно, каде што актерите делат флаери по улиците, мали претстави се изведуваат во дворови и на степеници низ стариот град, а посетителите цел ден следат различни изведби.
Авињон во франција/Depositphotos
Фестивал во Каркасон – Каркасон, 4-31 јули
Фестивалот во Каркасон се одржува во текот на целиот јули во историскиот град Каркасон во јужна Франција. Средновековната тврдина со двојни бедеми, една од најдобро сочуваните во Европа и дел од светското наследство на УНЕСКО, во текот на целиот месец служи како сцена за фестивалските настани.
Овој фестивал е меѓу десетте најголеми во Франција и нуди повеќе од 120 концерти, театарски и танцови претстави, вклучително и бесплатни настани. Голем дел од нив се одржуваат во рамките на ѕидините на прочуениот средновековен замок. Програмата е исклучително разновидна: музика, театар, опера, танц, класична музика и рок на едно место. Годинава настапуваат Франц Фердинанд, Крис Ајсак, како и светски познатите бендови Kool & The Gang и Sex Pistols.
Единбург Фринџ (Edinburgh Fringe) – Единбург, 7-31 август
Најголемиот уметнички фестивал во светот не се одржува во Париз ниту во Лондон, туку во шкотскиот Единбург. Edinburgh Festival Fringe 2026 трае од 7 до 31 август, а веќе се објавени повеќе од 3.500 претстави.
Програмата опфаќа театар, комедија, танц, циркус, кабаре, мјузикли, музика и изложби – на сцени во театри, пабови, книжарници, на улици и во подруми. Нема селекција – може да се пријави секој што има простор и идеја. Покрај претставите за кои се плаќа влезница, фестивалот е познат и по бројните улични настапи, како и по претставите организирани според принципот „плати колку што сакаш“ при излегување.
Истовремено се одржуваат и Edinburgh International Festival со класична музика и опера, Edinburgh Art Festival, Edinburgh International Book Festival и Edinburgh International Film Festival. Август во Единбург не е еден фестивал – тоа е град што целосно се преобразува во нешто сосема поинакво.
Единбург, Велика Британија/Depositphotos
Филм
Меѓународен филмски фестивал во Карлови Вари (КВИФ) – Карлови Вари, 3-11 јули
Можеби е филмскиот фестивал со најубава локација во светот. КВИФ е најголемиот филмски фестивал во Чешка и најпрестижен во Централна и Источна Европа – го дели статусот од А-листата со фестивалите во Кан, Берлин, Венеција и Локарно.
Ова е јубилејното 60. издание на фестивалот во неговата 80-годишна историја, а за првпат ќе биде претставен редизајнираниот простор околу влезот во Големата сала на хотелот „Термал“ (Thermal), со црвен тепих и коментирање на пристигнувањето на гостите во живо. Посетителите ќе можат да видат и повеќе изложби, меѓу кои и специјална изложба посветена на починатиот поранешен претседател Вацлав Хавел.
Проекциите практично се одржуваат низ целиот град. Карлови Вари е бањски град со импресивна архитектура, природни минерални извори и атмосфера како од некое друго време. Имате чувство дека живеете во филм, а не само дека го гледате.
Центарот на Карлови Вари/Depositphotos
Сараевски филмски фестивал – Сараево, 14-21 август
Иако пријавувањето филмови за годинашната главна селекција сè уште трае, фестивалот веќе ги објави учесниците во програмата за млади таленти. Избрани се 50 филмски професионалци од Југоисточна Европа и Јужен Кавказ, а темата на годинашното издание е „Реалност, испишана одново“, која го истражува процесот на создавање филм како резултат на соработка меѓу различни креативни професии и трансформацијата на приказната низ сите фази на продукцијата.
Меѓу избраните учесници од Србија се актерот Огњен Миќовиќ, Адем Тутиќ и Ведрана Богдановиќ.
Програмата „Талентс Сараево“ од 2006 година се реализира во соработка со „Берлинале Талентс“ (Berlinale Talents) и претставува една од најважните регионални платформи за развој на млади филмски автори и професионалци.
Кој би го пропуштил традиционалниот ритуал на пиење кафе во сараевската Башчаршија?/Depositphotos
Венециски филмски фестивал (Мостра) – Венеција, 2-12 септември
Уште една причина да ја посетите Венеција – 83. Венециски филмски фестивал ќе се одржува од 2 до 12 септември, а претседателка на жирито е американската актерка и режисерка Меги Џиленхол.
Најстариот филмски фестивал во светот, кој од 1932 година се одржува на Лидо, остров во Венеција, и натаму ја задржува репутацијата на едно од местата каде што се одлучува кои филмови ќе бидат во фокусот на сезоната на Оскарите неколку месеци подоцна.
Минатата година филмот „Татко, мајка, сестра, брат“ на американскиот режисер Џим Џармуш ја освои главната награда – Златниот лав.
Меги Џиленхол/Depositphotos
Книжевност
Меѓународен фестивал на книгата во Единбург – Единбург, 15-30 август
Меѓународниот фестивал на книгата во Единбург е најголемиот фестивал од ваков вид во светот. Основан е во 1983 година со еден шатор и 30 настани, а денес привлекува читатели, писатели и интелектуалци од сите краеви на светот во град кој можеби ја сфаќа книжевноста посериозно од кое било друго место на планетата.
Фестивалот секоја година привлекува повеќе од 160.000 посетители и опфаќа стотици настани, вклучувајќи дебати, работилници и програми за деца.
Програмата за 2026 година ги вклучува основачот на Википедија, Џими Вејлс, добитникот на Пулицерова награда Колсон Вајтхед, како и познати авторки како Елиф Шафак, Вал Мекдермид, Џо Шарп, Киран Десаи, Ен Пачет и други.
Инаку, Единбург беше првиот град во светот што ја доби титулата Град на книжевноста од УНЕСКО.
Музика
Примавера Саунд – Барселона, 4-6 јуни
Примавера Саунд е еден од најценетите музички фестивали во светот, кој се одржува покрај Медитеранот во Барселона. Годинава ќе настапат „Д кјур“ (The Cure), Доџа Кет, „Д екс екс“ (The xx), „Горилаз“ (Gorillaz) и „Месив атак“ (Massive Attack). Фестивалот ги спојува инди, алтернативната музика и електрониката, а самата локација е доволна причина за посета на Барселона.
Билетите за годинашното издание веќе се распродадени, но вреди да го имате овој фестивал предвид во наредните години.
Уште една причина да ја посетите Ла Саграда Фамиља во Барселона/Depositphotos
Сигет – Будимпешта, 11-15 август
Сигет не е само музички фестивал – тоа е петдневен привремен град што се гради на остров среде Дунав. Покрај концертите, програмата вклучува театар, танц, циркус и интерактивни изложби, а Будимпешта секој ден претставува продолжение на фестивалската атмосфера. За посетителите од Балканот е особено привлечен и поради близината, а годинава главни ѕвезди се „Твенти уан пајлотс“ (Twenty One Pilots), „Флоренс енд д машин“ (Florence + The Machine), Луис Капалди и Сомбр.
Роскилде – Данска, 27 јуни-4 јули
Најголемиот музички фестивал во Северна Европа собира повеќе од 130.000 посетители и над 170 изведувачи од различни жанрови – рок, поп, хип-хоп и електронска музика.
Трае осум дена – првите четири се резервирани за загревање и камперски активности, додека главната музичка програма следува потоа. Роскилде е непрофитен фестивал кој сите приходи ги насочува кон хуманитарни и културни цели.
Меѓу најавените изведувачи за 2026 година се „Горилаз“ (Gorillaz), „Д кјур“ (The Cure), Литл Симз, Зара Ларсон и Лили Ален.
Карневали
Сцена од лондонскиот Нотинг Хил карневал/Depositphotos
Нотинг Хил карневал – Лондон, 29-31 август
Нотинг Хил карневал е најголемиот уличен фестивал во Европа и величествена прослава на карипската култура што секој август се одржува во Лондон.
Карневалот започнал во 1966 година како мала заедничка прослава, а денес е најголемиот уличен фестивал во Европа – привлекува повеќе од два милиона посетители, 50.000 изведувачи и повеќе од 30 озвучувачки системи што пуштаат музика од самба до хип-хоп.
Влезот е бесплатен, вклучувајќи ја главната парада и целата улична забава. Поворки со костими, музички состави и карипска храна од повеќе од 300 штандови – едно од оние искуства што тешко се прераскажуваат кога ќе се вратите дома.
Noche de San Juan – Шпанија, ноќта на 23 јуни
Не се одржува на една локација, туку истата ноќ низ цела Шпанија, од Барселона до Малага, а секое место ја слави на свој начин. Суштината е иста: логорски огнови, капење во море на полноќ и пречек на летото.
Најорганизираната верзија е во Аликанте, каде што фестивалот трае од 20 до 24 јуни и со години има статус на настан од меѓународен туристички интерес. Главниот настан е „ла крема“ – истовремено палење огромни уметнички скулптури од картон и дрво на полноќ на 24 јуни, проследено со пиротехничко шоу што се гледа долж целиот брег. Во Барселона и Галисија атмосферата е поопуштена, но подеднакво интензивна.
За разлика од повеќето фестивали во овој текст, овој не треба да се планира – доволно е само да бидете во Шпанија тој ден.
Плажата Ла Албуферета во Аликанте/Depositphotos
Храна и пијалоци
Вкусовите на Париз – Париз, 21-24 мај
Од 21 до 24 мај, под прочуениот стаклен покрив на Големата палата во Париз, повеќе од 80 готвачи наградени со Мишленови ѕвезди и млади таленти поставуваат привремени ресторани во кои ги служат своите јадења во дегустациски порции.
Фестивалот е организиран како ручек и вечера, а покрај дегустациите вклучува и пазар со 50 исклучителни производители и занаетчии, кулинарски демонстрации во живо и интерактивни работилници. Помеѓу дегустациите посетителите можат да уживаат во диџеј сетови и шампањ.
Меѓу познатите имиња годинава се Стефани Ле Келек, Пол Пере, Тиери Маркс, Алан Геам и Ги Савоа.
Билетите се купуваат според системот „круни“ – специјална фестивалска валута со која се плаќаат јадењата на различните штандови, што значи дека можете да пробате специјалитети од десет различни готвачи во едно попладне.
Октоберфест – Минхен, 19 септември-4 октомври
Најголемиот фестивал на пивото во светот и, пред сè, прослава на баварската култура. Шеснаесет дена Минхен живее во ритамот на музиката, парадите, традиционалната храна и одличното расположение, со дувачки оркестри кои свират во огромни шатори.
Годинава фестивалот го одбележува своето 216. издание. Клучни моменти се свечената парада на отворањето на 20 септември и парадата во традиционални носии на 21 септември, додека 22 и 29 септември се резервирани за семејни денови.
Еве уште неколку големи фестивали што ќе се одржат ова лето
Јули
Рок Верхтер – Белгија, почеток на јули – рок
НОС Алајв – Лисабон, средина на јули – инди/рок
Мед Кул – Мадрид, средина на јули – рок/поп/инди
Тумороуленд – Бом, Белгија, крај на јули (два викенда) – електронска музика
Август
Лоулендс – Холандија, средина на август – инди/електроника
Ридинг и Лидс – Англија, крај на август – рок/алтернатива/хип-хоп
Септември
Цирих Опенер – Цирих, Швајцарија, крај на август/почеток на септември – поп/рок/електроника
Ц2Ц фестивал – Торино, Италија, почеток на септември – електроника/авангарден поп
.webp){kind=icon}
