Вински туризам без вино: нови луксузни искуства меѓу лозјата

Едно ведро утро над Мерсо во Франција, балон на топол воздух со патници што фотографираат лебди над редовите винова лоза, додека под нив велосипедисти и планинари се пробиваат низ лозјата на Рут де Гран Кру, обрабени со афион, со однапред подготвени кошници за пикник. Таквата глетка сè почесто ги придружува традиционалните посетители на винските визби во ова популарно винско место.

Разновидноста на искуствата што денес им се достапни на туристите во Бургундија, чиј дел е Мерсо, покажува колку винскиот туризам се променил и станал активност во која виното повеќе не е задолжително.

И тоа во вистински момент: глобалната потрошувачка на вино е на најниско ниво во последните 25 години, а од 2018 година е намалена за 14 отсто, според податоците што во мај ги објави Меѓународната организација за лозарство и винарство (International Organisation of Vine and Wine). Кога беа објавени тие податоци, потрошувачката веќе беше за 2,7 отсто пониска отколку една година претходно.

Пино ноар повеќе не е доволен/Depositphotos

Затоа винскиот туризам продолжува да расте: Франција во 2025 година забележала 12 милиони посетители токму во тие региони, кои оствариле приходи од 5,4 милијарди евра, според студијата на „Делојт“ (Deloitte) за „Вин и сосиете“ (Vin & Société). Тоа претставува зголемување на бројот на вински туристи за 20 отсто во однос на 2016 година, наведува „Ату Франс“ (Atout France), националната агенција за развој на туризмот.

„Повеќе не пијам алкохол, но обожавам да ги посетувам Бургундија, Бордо, Алзас и Прованса“, вели Мали Андерсон, која живее во Масачусетс. Оваа милениумка вработена во технолошкиот сектор три години по ред патувала со сопругот во француските вински региони поради природата, древните градови и одличните ресторани. „Сум била и во Напа и Сонома, без да одам на дегустации. Поентата беше да бидам на убави рурални места. А таму каде што има добро вино, има и добра храна.“

Со 10,7 отсто повеќе странски патници во регионот во текот на 2025 година отколку една година претходно, што претставувало 2,1 милиона ноќевања, винарите - без оглед на тоа колку се мали нивните имоти - ќе мора брзо да се приспособат. Истовремено, сè почестата појава и поголемиот ризик од мраз и шумски пожари забележани низ француските вински региони, како што покажува неодамнешниот извештај во „Харвард“ (Harvard Data Science Review), значат дека диверзификацијата на понудата има смисла и од деловен аспект.

„Шато ла Комарен“ во селото Помар/Château la Commaraine

Во новоотворениот „Шато ла Комарен“ (Château la Commaraine), хотел со 37 соби во селото Помар, дегустациите на вино и натаму можат да бидат дел од програмата, но истото тоа важи и за велнес-третманите во спа-центарот „Кларинс мајбленд“ (Clarins MyBlend), со површина од 16.000 квадратни стапки, јавањето низ лозјата, часовите за приготвување бургундски јадења, па дури и часовите за изработка на дабови буриња.

„Сакаат да ги разберат местото, луѓето и занаетот што стои зад виното“, вели Дениз Дупре, коосновачка на американската компанија „Шампањ хоспиталити“ (Champagne Hospitality), која управува со „Шато ла Комарен“. „И сакаат пристап.“

Но некогаш не било лесно туристите навистина да ја доживеат Бургундија. На регионот никогаш не му недостигале знаменитости - средновековни села, скромни замоци и градот Бон, опкружен со ѕидини, со неговиот „Отел-Дје“ (Hôtel-Dieu) од 15 век, денес музеј и споменик каде што секоја година се одржува познатата винска аукција „Оспис де Бон“ (Hospices de Beaune). Сепак, Бургундија долго време за многу туристи била само попатна станица на пат кон југ по автопатот А6 или кон планините за скијање. Сместувачката понуда не била на нивото на прочуените вина од регионот, а многу малку винарници воопшто биле отворени за посетители.

Хотелот „Комо“ има надворешен загреан базен долг 25 метри/Como

„Винарите речиси постојано се во лозјата и го немаат персоналот потребен за да пречекуваат посетители, освен ако не станува збор за професионалци од индустријата“, вели енологот Изабел Лоран, која управува со визбата во „Ле Парселер“ (Les Parcellaires de Saulx) во Мерсо, една од ретките винарски куќи во градот отворени за јавноста. „Бургундската филозофија беше pour vivre heureux, vivons cachés - за да живееме среќно, да живееме скриено.“

Винскиот туризам во Франција секако не е нов, но одредени извештаи укажуваат дека Франција заостанувала зад Калифорнија и Кејптаун во поглед на понудата.

„Не толку одамна посета на винарница значеше да дојдете, да пробате неколку вина и можеби да купите едно или две шишиња. Тоа беше сè. Немаше ресторани и хотели, а секако немаше ниту клубови на плажа, спа-центри или внимателно осмислени искуства“, вели Маријан Фабр-Ланвен, чија агенција за односи со јавноста соработува со француски винарници. „Денес многу од нив се претворија во комплетни дестинации во кои не мора да бидете познавач на вино.“

Тоа стана и национален приоритет. Минатото лето Натали Делатар, тогашна заменик-министерка за туризам, вети дека Франција ќе ја престигне Италија и до 2030 година ќе стане водечка европска дестинација за вински туризам.

Помага и тоа што патниците сега имаат повеќе можности за што да ги потрошат парите. Стефани де Боар-Ривоал е осма генерација сопственици на „Шато Анжелус“ (Château Angélus), светски познатиот имот од Сент Емилион, кој првпат ќе ги отвори вратите за посетители во септември. Таа проценува дека хотелскиот и ресторанскиот бизнис на нејзината група, вклучувајќи ги гостилницата и ресторанот за врвна гастрономија „Ложи де ла Каден“ (Logis de la Cadène), сега сочинува 20 отсто од вкупното работење.

 

Тоа е во согласност со пошироките трендови во винските региони и винарниците низ светот, од долината Напа до Нов Зеланд, кои за дополнителен надомест нудат искуства во кои посетителите можат целосно да се вклучат, вклучувајќи спортови на отворено и кулинарски часови. Според Глобалниот извештај за вински туризам 2025, две третини од винарниците велат дека винскиот туризам за нив е профитен центар и носи 25 отсто од приходите.

Така, Бургундија доцна му се приклучува на трендот што во Франција почна во Бордо, каде што во 1999 година беше отворен првиот вински ресорт во земјата, „Ле Сурс де Кодали“ (Les Sources de Caudalie). Во време кога овој регион речиси и не се сметаше за дестинација за нешто друго освен за вино, Алис и Жером Турбје отворија ресорт покрај винарницата на нејзините родители, „Шато Смит О Лафит“ (Château Smith Haut Lafitte), во близина на Бордо. Почнаа со дваесетина соби и апартмани во селски стил, а подоцна ја проширија понудата на 62 соби, спа-третмани со винотерапија, повеќе ресторани и затворен базен под масивни дрвени греди.

Les Sources de Caudalie

Следуваше долината на Лоара, а потоа и Шампањ, каде што дојде до процут на хотелските проекти и проектите за вински туризам откако нејзините лозја, винарски куќи и визби во 2015 година беа прогласени за дел од светското наследство на УНЕСКО. Истата година УНЕСКО ги призна и историските лозови парцели на Бургундија, познати како „клима“, чија поделба и традиција се развиваат со векови, а корените досегаат до седмиот век. „А сепак, тоа не доведе до истиот подем“, вели Флоран Шово, директор на хотелот „Шато ла Комарен“.

Хотелите сега ги предводат промените. По отворањето на првиот француски објект на синџирот „Комо хотелс“ (Como Hotels) во Пулињи-Монтраше, бутик-хотелот „Белвињ“ (Bellevigne) и „Шато ла Комарен“, оваа година пристигнува и „Ле Сурс де Вужо“ на семејството Турбје - сместен во некогашна винска визба од 14 век, изградена од цистерцијански монаси по должината Кот де Нуи.

Во хотелот „Ле Сурс де Вужо“, покрај соба, можете да изнајмите и цела куќа само за себе/Les Sources de Vougeot

Но виното не е задолжително. Една петтина од барањата во „Ле Сурс де Кодали“ и неговите два сестрински објекта се однесуваат на безалкохолни пијалаци, вели косопственикот Жером Турбје. Најпопуларните активности на самиот имот се спа-третманите и спортските излети низ лозјата, вклучувајќи возење електрични велосипеди и групно трчање.

Токму спојот на спортот, добрата храна и виното е причината поради која Бора Ун од Чикаго ги посетува француските вински региони најмалку двапати годишно. Оваа 43-годишна консултантка, која е страсна тркачка и љубителка на храната и виното, избира дестинации со одлични патеки за трчање и ресторани предводени од врвни готвачи.

„Дефинитивно сум тука поради виното, но и поради целосното доживување на искуството, за да можам да ги разберам целата заедница и екосистемот на производство на вино“, вели Ун. Таа им дава предност на бутик-објекти во мали села, во близина на ресторани или со ресторан во рамките на самиот објект, за да не мора да зависи од автомобил.

Тронд Фредхајм, поранешен шведски директор во авиоиндустријата, се обложува токму на тој модел со отворањето на „Мезон ле Шевреј“ (Maison Le Chevreuil), својот објект со десет соби во Мерсо, планирано за септември. Гостите можат да очекуваат отворен базен и модерен француски ресторан, но и велосипедизам, планинарење, мастеркласови во лозјата и изложби - организирани активности што на патниците пред 20 години не им биле достапни.

„Ова е новата Бургундија“, вели тој. Или можеби само поцелосна Бургундија, во која виното е само еден дел од приказната.