Нов тренд во луксузните патувања: авантури што никој претходно не ги доживеал

„Тоа беше глетка што надминуваше сè што може да се замисли“, напиша истражувачот и ботаничар сер Џозеф Далтон Хукер за експедицијата на Антарктикот во 1841 година. Пловејќи низ неистражени води, тој опиша врвови покриени со снег и блескав златен залез на сонцето над активен вулкан што дотогаш ниту едно човечко око не го видело. Доживувањето, напиша тој, било уште посилно поради сознанието дека тие се првите луѓе што го виделе.

Речиси два века по неговата посета на Антарктикот, таквата потрага веќе не е резервирана само за смелите истражувачи. Додека најбогатите патници трагаат по сè понови и поприватни искуства, луксузните организатори на експедиции осмислуваат патувања што не можат да се повторат, вклучувајќи потфати што се „први во светот“ и потфати со кои се поставуваат рекорди.

Тоа може да значи пристигнување на место што претходно никој не го посетил по копно, море или воздух, или изведување нешто што таму никој претходно не го направил. Еден клиент на „Куксон адвенчрс“ (Cookson Adventures), лондонска компанија за експедиции, возел електрична даска преку езеро на Исланд; друг учествувал во пуштање леопардски ајкули во дивината во Индонезија. Трет со хеликоптер од својата јахта одлетал да кампува на кратерот на вулкан во изолиран предел. Куксон го нуди она што го нарекува „Пауер трипс“ - уникатно концентрирани авантури за „оние што одбиваат да потрошат залудно и еден миг“.

„Лицата со исклучително високо нето-богатство и многу успешните луѓе станаа имуни на дел од луксузот што постои во нивниот свет“, вели Ник Дејвис, извршен директор на Куксон. „Многупати престојувале во хотелите Фор сизонс (Four Seasons) и Мандарин (Mandarin) и сè станало исто и хомогено. Бараат поголема разновидност и смисла во она што го прават.“

Како се организира нешто што никој претходно не го направил

Да се осмисли патување што никој пред вас не го направил е едно. Да се изведе е сосема друго. За повеќето такви патувања се потребни специјализирано знаење, месеци подготовки и техничко искуство што можат да си го дозволат само најбогатите патници. Компаниите за луксузни авантури ангажираат поранешни припадници на војската, планинари, експерти за подморници, филмски продуценти, локални посредници, логистичари и истражувачи на диви животни за да организираат експедиции со речиси секое ниво на удобност.

Клиентите на „Ејос експедишнс“ (Eyos Expeditions), со седиште во Сиетл, стигнале до најдлабоките точки на сите пет океани, скијале со хеликоптерски превоз на Антарктикот и поминале низ Северозападниот Премин со суперјахта. Како што некогаш оддалечените дестинации стануваат сè подостапни за богатите туристи, границата се поместува сè подалеку. Продавачите на бродови бележат растечка побарувачка за суперјахти што можат да издржат екстремен студ и мраз. Еден клиент пловел со катамаран до Антарктикот и „можел да зачекори на санта мраз од задниот дел на бродот“, вели Дејвид Џонсон, брокер за јахти од Флорида.

Луксузните крстарења веќе не ги задоволуваат ултрабогатите. Експедициите што претставуваат „први во светот“ чинат од 500.000 долари за нуркање до остатоци од брод до 2,4 милиони долари за обид за првото преминување на Антарктикот со моторни санки/Bloomberg

Дури и во најоддалечените краишта на светот, луксузот не мора да се остави настрана. Ејос ангажира готвачи „од калибар за Мишленови ѕвезди“ на сите свои експедиции, освен на технички најсложените, додека Куксон поставувал мобилни кампови со готвачи и топла вода во оддалечени делови на Африка. Компанијата преземала цели куќи, ги преуредувала и ги опремувала според вкусот на клиентот.

„Секогаш велиме дека, сè додека имате одлична храна, одлична постелнина, одлично кафе, можеби и добар коктел“, можете да му дадете на доживувањето чувство на луксуз, вели Дејвис. Сепак, токму најтешките делови од експедицијата или ноќите поминати „кампувајќи“ во шатори често ги даваат најдобрите приказни за подоцнежните вечери и разговори.

„За некои луѓе станува збор за слава и привлекување внимание, сакаат да остават трага“, вели коосновачот на Ејос, Роб Мекалум. „А потоа имаме луѓе за кои тоа е речиси како повик, постои духовна димензија.“

Просечно патување на Куксон чини околу 500.000 долари, додека експедициите што претставуваат „први во светот“ можат да достигнат речиси два милиона долари, вели Дејвис. Кај Ејос, цените се движат од 500.000 долари за нуркање до „недопрени“ остатоци од брод до 2,4 милиони долари за обид за првото преминување на Антарктикот со моторни санки - а за искачување на сè уште неосвоен врв треба да се издвојат и повеќе пари.

Некои клиенти доаѓаат со конкретна амбиција, додека други едноставно прашуваат што сè уште не е направено. Ејос и Куксон водат списоци со потенцијални експедиции, како и со „први“ потфати што сè уште чекаат да бидат остварени. Кога клиентите еднаш ќе го почувствуваат вкусот на таквите авантури, обично сакаат да ја поместат границата уште подалеку.

„Луѓето во следните години доаѓаат кај вас и велат: ‘Што можеме да направиме за да го подигнеме ова на повисоко ниво?’“, вели Мекалум. Скијањето со хеликоптерски превоз на Алпите веќе следната година може да прерасне во скијање со хеликоптерски превоз на Антарктикот.

Овие експедиции тешко дека се еколошки безопасни: пристигнувањето до оддалечени места со суперјахта, хеликоптер или приватен авион носи сопствен еколошки отпечаток. Сепак, организаторите велат дека се обидуваат да ги спречат клиентите да направат дополнителна штета по пристигнувањето. Ејос ги одвраќа патниците од полнење на своите јахти со „играчки“, како теренски возила 4x4, кои би можеле да остават штета во недопрените предели што ќе трае со децении.

„Тоа едноставно не се видови патувања на кои сакаме да работиме“, вели Мекалум.

Куксон адвенчрс наведува дека прв организирал луксузен камп по мерка на клиентот, со ноќевање во виетнамскиот пештерски систем Сон Дунг, најголемиот во светот/Cookson Adventures

Крис Браун, 64, се обидува да стане првата личност што ќе ги посети сите осум светски „непристапни делови на светот“, точки на Земјата што се најоддалечени од копното или морето. Од 2019 година стигнал до седум, со различни нивоа на тежина.

Северноамериканскиот пол на релативна непристапност е прилично лесно да се прецрта од списокот, бидејќи се наоѓа во рурален дел на Јужна Дакота. Но пристигнувањето до океанскиот пол, односно точката Немо, која е оддалечена 2.688 километри од најблискиот брег во јужниот Пацифик, барало ангажирање на Ејос и три недели на море.

„Луѓето сакаат да бидат единствени“, вели Браун. Според него, купувањето уште еден часовник или автомобил носи сè помала дополнителна вредност. Искуствата се поинакви: „Остануваат со вас и ви даваат приказни за кои можете да разговарате во кафеана“.

Што уште остана да се открие?

Истражувањето отсекогаш барало пари и покровителство, но историски со себе носело и очекување дека истражувачите ќе го забележат она што го пронашле и ќе ги известат другите за тоа. Браун води детални патописи и на социјалните мрежи споделува видеоснимки од своите експедиции.

За многу од денешните ултрабогати истражувачи, сепак, приватноста е дел од луксузот. Организаторите на експедиции строго ја чуваат доверливоста на податоците за своите клиенти и нивните патувања.

Сепак, од сето тоа може да има корист и јавноста. Организаторите понекогаш ги поврзуваат клиентите што патуваат во оддалечени краишта со научници на кои им е потребен превоз или пристап до тие локации. Присуството на експерти често се смета за дополнителна вредност за богатите клиенти.

„Секогаш велиме: ‘Ќе се најдете на тоа место, дали сакате таму да спроведувате научно истражување?’“, вели Мекалум. „Како сакате максимално да го искористите искуството?“

Поради сложената логистика и современата технологија, многу од преостанатите „први“ потфати во светот се токму на море. Во северниот Атлантик постојат стотици сè уште неоткриени бродски остатоци, додека огромното мнозинство океански ровови и натаму не е истражено ниту внесено на мапите.

Американскиот извршен директор во областа на приватниот и ризичниот капитал, Виктор Весково, ја опишува својата потреба за истражување како „компулсивна“. Откако во 2010 година се искачил на Монт Еверест, го насочил вниманието надолу. Во 2019 година станал првата личност што стигнала до најдлабоките точки на сите пет океани, вклучувајќи го и Маријанскиот Ров, во експедицијата „Фајв дипс“, предводена од Ејос. Гинисовата книга на рекорди му го признала рекордот за совладување на најголемата вертикална разлика меѓу највисоката и најниската точка на Земјата.

„Океанот е тивок и страшен бидејќи не можете да видите многу далеку, а сепак делува древно на неверојатен начин“, вели Весково, кој во 2022 година летал во вселената со леталото Њу шепард на компанијата Блу ориџин (Blue Origin).

Брод на Ејос плови низ архипелагот Свалбард на Арктикот. Многу од преостанатите „први“ потфати во светот се на море - што е погодно ако имате сопствена суперјахта.

Да направите нешто што никој пред вас не го направил значи и дека не постои однапред подготвен план. „Кога зборуваме за први потфати, нема претходен случај од кој можете да учите, нема прирачник“, вели Мекалум. „Тоа значи дека учите додека работите, а ризикот нагло расте.“

Весково вели дека Ејос за него истовремено е водач на експедицијата и заштитна мрежа, која му помага да ја пронајде границата меѓу смелоста и опасноста.

„Се обидувате да ублажите сè што можете за нивото на ризик што го преземате да не биде непромислено“, вели тој. „Но ако сте целосно во границите на безбедноста, не ги поместувате границите на технологијата ниту на способноста на луѓето да се приспособат.“ За луѓето што копнеат по ваков вид авантура, додава тој, „понекогаш е тешко да се каже каде е таа граница“.

Парите и стручноста можат да ги ублажат тие ризици, но не можат да ги елиминираат. Ејос вели дека одбил експедиции што ги сметал за премногу опасни, вклучувајќи предложено патување во Северна Кореја. Компанијата исто така одбила да му се придружи на Оушнгејт (OceanGate) во експедиции до големи длабочини со подморницата „Титан“, од безбедносни причини, вклучувајќи го и трупот на подморницата изработен од јаглеродни влакна.

„Титан“ имплодираше во близина на остатоците од „Титаник“ во јуни 2023 година, при што загинаа сите што се наоѓаа во подморницата, вклучувајќи го и извршниот директор на Оушнгејт.

И покрај сите ризици, интересот за потфати што претставуваат „први“ не покажува многу знаци на слабеење. Водачите на експедициите следат што сè уште не е направено, подготвени за клиентите што ја бараат следната граница.

„Ако можат да раскажат приказна на масата за време на вечерата, а некој друг може да каже: ‘О, и јас го направив тоа кога бев на Антарктикот’, тогаш не сме ја завршиле баш добро нашата работа“, вели Дејвис.

За оние што трагаат по вакви искуства, неизбежно е размислувањето што следува. Секогаш постои уште една планина што треба да се искачи, океански ров што треба да се истражи или место што треба да се открие.

Откако во 1911 година станал првата личност што стигнала до Јужниот Пол, норвешкиот истражувач Роалд Амундсен напишал: „Не можам да кажам - иако знам дека би звучело многу поефектно - дека целта на мојот живот е остварена. Тоа би било претерано романтизирање.“

И натаму сакал да стигне до Северниот Пол.