Квадрат во Дубаи колку квадрат во Скопје - интерес има и во време на војна

Во изминатата деценија, Дубаи успешно ја продаваше својата приказна на безбеден рај за глобалната елита. Привлечени од сонцето, сигурноста и приходите ослободени од данок, популацијата на милионери во  Дубаи се удвои  од 2014 година на повеќе од 81.000, според „Хенли и партнерс“ (Henley & Partners). Пазарот на луксузни недвижности во Дубаи растеше вртоглаво пет години по ред, со 500 продадени недвижности минатата година за повеќе од 10 милиони долари секоја - во споредба со само 30 во 2020 година.

Според податоците на Управата за имоти на Дубаи (Dubai Land Department), во емиратот биле потрошени 250 милијарди долари за купување недвижности само во 2025 година, што е највисоката годишна бројка во неговата историја. Од 2021 година наваму, цените на станбените имоти во Дубаи пораснале за 60-75 отсто, што е еден од најсилните трендови на пазарите за недвижности глобално во пост-пандемискиот период, според „Анарок групацијата“ (Anarock Group). 

Животот тече и понатаму

Меѓутоа, од 28 февруари, откако САД и Израел ги извршија првите воздушни напади врз Иран, а Исламската Република возврати со гаѓање на цели во околните американски сојузници низ Персискиот Залив, оваа репутација на Дубаи, сериозно е разнишана.

Во првата недела од возвратните напади од страна на Иран, беше погоден од ракета луксузниот хотел „Фермонт“ (Fairmont The Palm Hotel), познат по својот вештачки направен архипелаг во морето во вид на палма. Остатоци од соборен ирански дрон предизвикаа пожар во славниот хотел „Бурџ  Ал Араб“ (Burj Al Arab), а и аеродромот во Дубаи беше погоден од проектил. Набргу потоа и американскиот конзулат во Дубаи беше мета на напад со дрон, којшто предизвика пожар во близина. Ова беше само почетокот, конфликтот во Заливот сѐ уште трае, а говорот што го одржа претседателот Доналд Трамп пред американската нација не даде баш најјасни одредници околу тоа кога би завршил. 

Bloomberg Businessweek Adria

 

Оваа геополитичка и воена турбуленција што го зафати Дубаи, како и останатите емирати во кралството, веднаш остави последици врз економијата, се разбира, односно, пазарот за недвижности. Некои од полуксузните имоти веднаш паднаа со цените за 10-20 проценти, а индексот Dubai Real Estate Index ја избриша преку ноќ сета новостекната вредност во 2026 година, паѓајќи за 20 проценти. Она што до вчера беше незапирлив „биков пазар“, сега се соочува со својот можеби најсериозен тест последниве неколку децении.

Властите во Дубаи со своите изјави дека ја држат ситуацијата под контрола се обидуваат да ги смират жителите, од коишто најголемиот дел се странски државјани коишто престојуваат и работат во градот. Одреден  дел веќе и го напушти, сакајќи за себе и своите семејства да обезбедат побезбедни престојувалишта со оглед на постојаната опасност од воздушни напади. Како што пишува „Блумберг“ деновиве, официјално, животот продолжува да тече вообичаено, луѓето одат на работа, купуваат во продавници, се одвиваат спортски натпревари и сл., а нештата ќе бидат уште подобри доколку САД излезат од војната за две до три недели и Ормускиот Теснец, виталната артерија за проток на заливска нафта и сите потребни продукти за живот во заливските држави, повторно стане слободно прооден. 

Од владините соопштенија до објавите на социјалните мрежи, ставот на државата е дека луѓето мора да си ги извршуваат своите тековни активности и дека Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ) на крајот ќе извлечат дури и корист од ова турбулентно искуство.

„Нашите институции работат ефикасно, одбранбените сили дејствуваат со висок професионализам, а нашиот приватен сектор со општествена одговорност“, изјави владетелот на Дубаи, шеикот Мохамед бин Рашид ал Мактум, додавајќи дека емиратите “ќе излезат посилни од сето ова.“ 

Bloomberg

 

„Ситуацијата во Дубаи е стабилна, според информациите од нашите партнери и нашите колеги таму, животот функционира нормално. Многу посочуваат да се внимава на ширење лажни вести од медиумите и непотребна паника.“, вели за „Блумберг Адрија“ Бојан Петровски, сопственик на „Капитал Солушнс“ (Capital Solutions), компанија што работи една деценија, меѓу другото, во областа на недвижности и има операции во преку 15 држави, меѓу нив и во ОАЕ. Тој додава дека системот на Емиратите функционира беспрекорно кога се работи за заштита на граѓаните. „Сеедно не може да биде секако, но конкретно во Дубаи, ситуацијата е под контрола. Ние сме во секојдневна комуникација и брифинзи за тамошната состојба. Ситуацијата е малку повеќе тензична во Абу Даби каде што се наоѓа американската база. Апсолутно сите се внимателни и апсолутно дисциплинирани кога се работи за инструкциите од државата. Сепак се случуваат воени напади врз ОАЕ.“ 

Среде војна се продал стан од 115 милиони долари 

Што значи ова за потенцијалот на Дубаи како “мека за недвижности“, дали се исплати допрва да се вложува таму во некаков апартман и сл.?

Деновиве, најголемите фирми за градежништво од Дубаи и ОАЕ, напорно се обидуваа да ги убедат инвеститорите во нивните обврзници дека не треба да ги плаши моменталното лизгање надолу на овие хартии од вредност, поради тоа што рејтинг агенциите им дадоа пониски оценки поради опасностите од воениот конфликт. Девелоперите им презентираа стрес-тест сценарија на инвеститорите за да демонстрираат здрава ликвидност и да им покажат дека и покрај паднатите цени и отежната наплата на продадените имоти, нивниот паричен тек ќе остане силен.  Во тамошните медиуми може да се сретнат и информации дека и среде актуелнава воена криза сепак се продаваат недвижности, и тоа многу скапи. Така, на пример, локалниот весник „Калееџ Тајмс“ (Khaleej Times)  на 31 март јави за продажба на ултра-луксузен пентхаус во познатиот ресорт „Џумеира“ (Jumeirah Peninsula) за 115 милиони долари, додека четири луксузни апартмани во популарниот резиденцијален кварт „Ум Сукеим Фрст“ (Umm Suqeim First) се продадени за износи помеѓу 35 и 40 милиони долари. 

Бојан Петровски, Капитал Солушнс, приватна архива

 

Нашиот соговорник Петровски вели дека цените во Дубаи варираат од локација до локација, а во овој период забележителни се намалени цени.

„Покрај поради влошената безбедносна ситуација, најпрво имаше големи промоции поради светиот месец Рамазан, речиси од сите девелопери, со попусти, поволни планови за плаќање и сл. Потоа дојдоа и намалените цени поради војната со Иран. Кризниот бизнис менаџмент им функционира одлично и транспарентно. Ако мене ме прашувате, сега се купува. Правилото го знаеме сите, кога е криза, купувај!“.

Она на што треба да обрнете внимание, без разлика дали сте инвеститор или купувач на недвижен имот за лични потреби, е ранливоста на пазарот во однос на методот на купување, а не на самиот сектор, велат познавачите на овој бизнис.

„Поточно, најчувствителниот сегмент на недвижнините е оној финансиран од кредити или од работење. Ако финансирањето е поврзано со бизнис кој ослабнал поради војната, ваквите инвеститори честопати бараат излез од инвестицијата, обидувајќи се барем да го зачуваат инвестираниот капитал, иако без профит.“, вели за „Блумберг Адрија“ Влатко Мрвош, сопственик на агенцијата „Проагент“ (Proagent), со речиси еднодецениско искуство на пазарот за недвижности во Емиратите.

Од друга страна, објаснува Мрвош, оние кои финансираат инвестиции со свои, веќе акумулирани средства - продолжуваат со инвестициите, а честопати ги зголемуваат дополнително, бидејќи некои имоти станале „можност“ преку ноќ.

„Значи, без разлика дали станува збор за луксузни проекти, среден сегмент или имоти за изнајмување - нема голема разлика во отпорноста на последиците од војната, бидејќи сите три столба се стабилни.“ 

Во Скопје квадрат стигна 3000 евра, во Дубаи има веќе за 3.500

Бојан Петровски од „Капитал Солушнс“ се согласува, велејќи дека дали со екстра кеш, банкарски кредит или реинвестиција, Дубаи е вистинското место за купување недвижнини. 

Bloomberg

 

„Ако порано важеше за недостижна локација или прифатливо само за ултра богати, денес во нашата палета на проекти имаме, на пример, студија што чинат веќе од 137 илјади евра. Да појаснам, се работи за апартмани од 37-40 квадратни метри, а не ‘нашите гарсоњери’  од 20 квадрати. Исто така, во самите комплекси во цената вклучени се за користење базени, фитнес сали, игротеки, coworking простори, паркинзи, обезбедување, итн. Со поврат на инвестиција од 7-10 проценти годишна стапка, Дубаи останува одлична инвестициска можност и не се споредува во ниту еден сегмент со објектите, инфраструктурата и квалитетот на животот во Скопје“, вели Петровски.

И тој, и останатите наши соговорници велат дека и покрај сѐ уште големиот број трансакции во секторот недвижнини, природно е во вакви ситуации да постои доза на внимателност и страв. Клиентите од регионот Адрија коишто вложиле во недвижнини во Дубаи и останатите делови од Емиратите, чувствуваат загриженост, но не и паника.

„Дури забележуваме и зголемен интерес, конкретно еве од страна на македонските граѓани за инвестирање во Дубаи. Побарувачката беше зголемена и пред воениот конфликт, но и потоа, затоа што луѓето се привлечени од пониските цени. Ситуацијата ќе се смири, а Дубаи низ историјата има покажано дека после секоја криза во регионот излегува со сериозен раст“, додава Петровски.