Македонските автофабрики во рикверц, величествената Германија тоне

Кризата во автомобилскиот сектор во Европа се разгорува со последните вести за најавените отпуштања во „Форд“ (Ford), како и ризикот на „Фолксваген“ (Volkswagen) од масовни штрајкови, исто така поради најавите на концернот за затворање фабрики во Германија.

Неодамна пишувавме за тоа дека оваа криза во големите европски производители на возила може да има големи последици врз македонската економија, односно врз фабриките што произведуваат делови и компоненти за нив. Стравувањата за намалени нарачки почнаа да се остваруваат и, како што ни изјави Огнен Цубалевски, директор на фабриката на „ОДВ електрик“ во Македонија, кај некои фабрики во земјава падот на нарачките е и 30 проценти.

„Бидејќи ефектот на тоа што се случува во Европа доаѓа со мало задоцнување во локалните доставувачи на големите автомобилски производители, она што го кажав пред месец и половина, за жал почна да се остварува и ние сме веќе соочени со намалени нарачки“, рече Цубалевски, кој ја предводи фабриката на германскиот производител на кабли и други компоненти во земјава.

Тој вели дека како јавност треба да сме загрижени поради овие трендови, затоа што секторот на доставувачи на автомобилската индустрија во Македонија вработува над 30.000 луѓе и во најголем дел работи за потребите на големите европски брендови, претежно германските.

„Ние како компанија сме целосно зависни од нашите клиенти. Немаме производство за генералниот пазар, туку работиме по конкретни нарачки, за точни компоненти, и секој пад на продажбата и профитабилноста кај нашите купувачи се пренесува во целост и кај нас. Во иста ваква ситуација се и другите странски инвестиции од автомобилскиот сектор во Македонија“, објаснува нашиот соговорник.

Да потсетиме, „Фолксваген“ деновиве се соочува со растечка закана од масовни штрајкови додека извршните директори и синдикалците се расправаат за тоа како да се реструктурира најголемиот производител на автомобили во Европа. Лидерите на синдикатите нудат дополнителни кратења на трошоците од 1,5 милијарда евра - вклучувајќи и откажување од некои бонуси - за да ги задржат фабриките отворени, откако менаџментот ја спомена идејата за затворање. „Фолксваген“ се залага за длабоки заштеди кај својот главен бренд, кој се бори со слаба продажба на електрични возила и намалена релевантност во Кина, најголемиот автомобилски пазар во светот. Главниот извршен директор Оливер Блуме се обидува да ги намали трошоците во Германија, каде што трошоците за труд и енергија се меѓу највисоките во Европа. 

„Фолксваген“ не е сам во барањето да се крати. „Форд“ минатата недела објави планови за елиминирање на уште 4.000 позиции во Европа - околу 14 отсто од својата работна сила на континентот - поради слабата побарувачка за електрични возила. Повеќето од кратењата ќе ја погодат германската присутност на производителот, во уште еден удар за индустриското производство во најголемата економија во Европа. Продажбата на автомобили во регионот стагнираше во октомври, со падови во Франција, Италија и во Велика Британија, кои во голема мера го поништија подобрувањето во Германија.

Дека нешто не штима во германската економија, кон која Македонија е најмногу изложена со извозот, покажува и падот на извозот кон оваа земја во првите девет месеци од 2024 година, за 14 проценти, на 2,4 милијарди евра, како што бележи Државниот завод за статистика. Оваа сума е 41отсто од вкупниот македонски извоз, а најголем дел од него отпаѓа на автомобилските делови и компоненти што се произведуваат во домашните технолошки зони и надвор од нив. Конкретно, кај категоријата „хемиски и сродни производи“, каде што влегуваат катализаторите на „Џонсон Мети“ на пример, а  и други компоненти од преостанатите фабрики од автомобилскиот сектор, извозот од Македонија во првите девет месеци е намален за речиси 20 отсто, на 1,69 милијарда евра.

Што може да сторат фабриките од автомобилскиот сектор во земјава?

Супституцијата на постојните клиенти со нови е многу тешка во автомобилската индустрија, транзицијата трае од една до три години, велат познавачите на состојбите.

„Прв чекор ќе биде неизбежното намалување на трошоците. Потоа барање нови клиенти, други пазари, конкретно во Азија и евентуално партнерство/интеграција со некој од значајните кинески производители, актуелни конкуренти на европските“, објаснува Цубалевски од „ОДВ електрик“.