ОФАК ја продолжи лиценцата за НИС, војната на Блискиот Исток ја комплицира продажбата

Канцеларијата за контрола на странски средства при Министерството за финансии на САД (OФАК) издаде нова оперативна лиценца на Нафтната индустрија на Србија (НИС) до 17 април.

Компанијата НИС на 12 март побара од OФАК нова посебна лиценца со која ќе се овозможи непречено извршување на оперативните активности и по 20 март, кога истекува претходната лиценца издадена на 20 февруари.

Во барањето на НИС се нагласува значењето на редовното работење на компанијата за економијата на Република Србија, особено во светло на глобалните случувања и состојбата на светскиот пазар на нафта, како и напреднатите преговори за промена на сопственичката структура на НИС.

Нафтната индустрија на Србија на 20 февруари доби нова посебна лиценца од Министерството за финансии на САД со која се овозможува непречено работење на компанијата заклучно со 20 март 2026 година.

OФАК повеќепати ја продолжуваше, на барање на српската нафтена компанија, оперативната лиценца во текот на минатата и оваа година. НИС е под санкции на САД од јануари 2025 година, а санкциите целосно стапија во сила на 9 октомври истата година. OФАК претходно издаде и лиценца на акционерите и заинтересираните страни за преговори за промени во сопственичката структура на НИС со важност до 24 март.

Инаку, на 24 март истекува втората лиценца, онаа што се однесува на преговорите меѓу „Газпром“ и МОЛ за купопродажба на НИС.

Судирите на Блискиот Исток, нарушениот транспорт на сурова нафта во светот и привременото стопирање на санкциите на САД за руската нафта носат нова неизвесност. Во такви околности, Нафтната индустрија на Србија го чека одговорот на американскиот OФАК за рамковниот договор што на 19 јануари го склучија рускиот „Газпромнефт“ и унгарскиот МОЛ за продажба на мнозинскиот удел во НИС.

Рокот што го зададоа американските власти за преговори истекува на 24 март. Околностите во кои беше склучен рамковниот договор на глобално ниво значително се разликуваат од геополитичките околности само месец и пол подоцна.

На удар на ирански дронови се најдоа и постројките на АДНОК, нафтениот гигант од Обединетите Арапски Емирати, кој според најавите на српските власти би можел да биде купувач на помал удел во НИС. Емиратската компанија повеќепати во последните неколку недели беше цел на ирански напади.

Министерот за надворешни работи и трговија на Унгарија, Петер Сијарто, при посетата на Белград кон крајот на февруари, изјави дека руската страна и МОЛ се усогласиле околу НИС, додека Србија и Унгарија работат на меѓудржавен договор во областа на енергетиката, чиј важен аспект е и преземањето удел во НИС. Во рамките на тоа, се разговара за иднината на „Петрохемија“ во Панчево и можноста Србија да откупи пет проценти сопственост во НИС.

 

Рускиот „Газпромнефт“, кој е мнозински сопственик на НИС, за продажбата на тој удел преговара со унгарскиот МОЛ, а во пресрет на истекот на претходната лиценца, на 19 јануари, „Блумберг“ пренесе дека двете компании потпишале рамковен обврзувачки договор според кој МОЛ ќе го купи комбинираниот удел на „Газпром“ од 56,17 проценти. Малцински удел би требало да има AДНОК, кој наводно е заинтересиран за „Петрохемија“. МОЛ тогаш соопшти дека трансакцијата би можела да биде завршена до 31 март. Трансакцијата, потенцијално вредна 1,4 милијарди евра, чека одобрување од OФАК.

Според проценките на експертите, прашањето за НИС ќе има клучна улога во обликувањето на економските движења во Србија во 2026 година.

Во 2025 година НИС имаше нето загуба од 5,6 милијарди динари, наспроти добивката од 10,1 милијарди динари претходната година. Само во четвртиот квартал нето загубата изнесуваше 5,3 милијарди динари, во споредба со добивка од две милијарди динари во истото тримесечје од 2024 година.