text size
Желбата за зачувување на младоста и борбата против стареењето го придружува човештвото низ историјата - на крајот на краиштата, Оскар Вајлд веќе го создаде Доријан Греј, херој кој ја продаде својата душа за вечна младост и беспрекорна убавина. Денес, за да се зачува младоста и благосостојбата, не е потребно да се „продаде душата“, но има смисла да се размислува за попаметни инвестиции во здравствената заштита, поголем акцент на превенцијата и промислени системски реформи што навистина можат да донесат дополнителни години здравје за поединците и општествата.
Концептот на долговечност (анг. longevity) опфаќа научен, медицински и пристап на животен стил во насока на продолжување на животниот век и зачувување на здравјето, виталноста и квалитетот на животот што е можно подолго. Тоа е поместување од прашањето „колку долго живееме“ кон прашањето „колку долго остануваме здрави“, со акцент не само на лекување на болести, туку повеќе и на превенција, персонализирана медицина, напредни терапии и холистички пристап кон здраво стареење.
Прочитај повеќе
Клиники за долговечност – колку сте подготвени да вложите за да живеете подолго и подобро?
Сѐ што треба да знаете ако одлучите дека квалитетното стареење е стратегиска одлука, а не случајност.
18.05.2025
Кој сака да живее вечно за цена од два милиона долари
Стареењето и смртта се неизбежни аспекти на животот, барем за повеќето од нас...
11.01.2025
Според Светската здравствена организација (СЗО), бројот на луѓе над 60 години ќе се зголеми од 1,1 милијарда во 2023 година на 1,4 милијарди до 2030 година, а нивниот удел во вкупното население ќе продолжи брзо да расте до средината на векот, ставајќи огромен товар врз здравствените и социјалните системи. Според проценките на „Блумберг“, луѓето ширум светот би можеле да живеат во просек 3,3 години подолго доколку земјите подобро ги користат своите здравствени буџети. Глобалната неефикасност се намалувала помеѓу 1995 и 2019 година сè до пандемијата на ковид-19, која го прекина овој напредок, покажува студијата во списанието „Лансет глобал хелт“ (The Lancet Global Health).
„Блумберг“ проценува дека во просек би живееле за 3,3 години подолго ако државите постигнат подобар ефект со своите здравствени буџети.
Depositphotos
Дополнителен интерес во областа на долговечноста поттикнува и фактот дека овој концепт отвора врати за бројни индустрии со исклучителен финансиски потенцијал. Сегашната вредност на глобалниот пазар на долговечност се проценува на околу 600 милијарди долари, а до 2030 година треба да достигне 2,7 билиони долари, со годишна стапка на раст меѓу седум и 12 проценти, во зависност од индивидуалниот сегмент. Ова ги вклучува медицинските и биотехнолошките иновации, пазарот на додатоци во исхраната, фармацевтската индустрија и развојот на лекови против стареење и генски терапии, како и медицинските центри и клиники кои нудат програми за продолжување на здравиот живот. Додека најголемите играчи во областа на долговечноста се сè уште концентрирани во САД - меѓу нив се „Алтос лабс“ (Altos Labs), „Калико“ (Calico) и „Јувенесенс“ (Juvenescence), кои развиваат терапии за подмладување на клетките, сенолитици и генски пристапи, во Европа врвната велнес медицинска сцена во моментов е поизразена. Веќе пишувавме за швајцарската „Клиник ла прери“ (Clinique La Prairie), една од најпрестижните клиники за долговечност, сместена на Женевското Езеро. Поблиску до регионот се „Чено палас вегис“ (Chenot Palace Weggis) во Швајцарија и „Оригинал мајр медикал ризорт“ (Original Mayr Medical Resort) во Австрија, кои се исто така познати како водечки центри за превенција, регенерација и продолжување на здравиот живот.
Проверивме како се развива концептот на долговечност во поединечните земји од регионот и како напредокот на сегментот го оценуваат давателите на услуги. Врз основа на моменталните инвестициски трендови и растот на бројот на даватели на услуги, ги анализиравме моменталните трендови и испитавме до кој степен овие услуги всушност ќе им бидат достапни на жителите на регионот во следната деценија.
Македонија
Во Македонија пазарот на долговечност сè уште се обликува главно околу естетиката и благосостојбата, наместо околу структурирана медицина за долговечност. Понудата, предводена од естетски центри и козметички клиники, е фокусирана првенствено на ласерски процедури, минимално инвазивни третмани, подмладување на кожата и општи протоколи против стареење.
Како и во поголемиот дел од регионот, тука се испреплетени естетиката, основната превенција и благосостојбата, но клинички заснованите, долгорочни програми со напредна дијагностика, генетска анализа, метаболички проценки или сеопфатна персонализација на животниот стил, кои инаку ја дефинираат новата медицина за долговечност, во моментов недостасуваат.
„Напредокот во генетската медицина ќе ја преобликува здравствената индустрија“
Долговечноста на кожата не се однесува само на изгледот, туку и на нејзината функционалност. Во контекст на дерматологијата, важно е да се сфати дека стареењето е комплексен процес кој вклучува не само визуелни промени, туку и промени во структурата и здравјето на кожата. Правилната грижа може значително да ја забави појавата на знаците на стареење и да ја одржи кожата здрава и функционална.
Кога се разгледува долговечноста на кожата од научен и професионален аспект, експертите посочуваат дека е важен систематскиот пристап кон разбирањето на биолошките, молекуларните и клеточните механизми кои ја диктираат староста на кожата. Стареењето на кожата е процес што вклучува многу фактори: генетски и надворешни фактори, а дерматологијата се фокусира на сите овие аспекти преку превенција, терапија и иновации во технологијата за третмани.
На оваа тема разговаравме со дерматологот професор д-р Наташа Теовска Митревска, која работи во една од престижните приватни клиники во Скопјe и е доцент на Меѓународниот балкански универзитет. Таа најавува дека инвестициите во долговечноста веројатно ќе бидат меѓу најбрзорастечките области во наредните години.
Д-р Теовска Митревска вели дека превентивните тестови и персонализираните здравствени планови стануваат сè почест дел од понудата. Таа нагласува дека психолошката благосостојба игра клучна улога во долгорочната виталност, па затоа расте интересот за техники на медитација, релаксација и намалување на стресот, за терапии што ги подобруваат когнитивните функции и за програми за ментално здравје.
„Со напредокот на генетската медицина, инвестициите во персонализирана медицина и генетска анализа ќе ја променат здравствената индустрија. Информациите за генетските предиспозиции на поединецот овозможуваат креирање персонализирани програми за здравје, подмладување и превенција на болести. Ова ќе обезбеди целосно персонализирани планови за секоја индивидуа, со акцент на индивидуалните потреби и цели“, смета д-р Наташа Теовска Митревска, специјалистка по дерматологија на Одделот за дерматологија во Општата болница „Ремедика“.
Во контекст на дерматологија како сектор, вели таа, инвестицијата во долговечноста подразбира користење на напредни технологии, истражувања и медицински третмани кои го забавуваат стареењето и го подобруваат квалитетот на животот на индивидуите. Тука спаѓаат како физички, така и ментални аспекти на животот, и тоа не само преку естетски третмани, туку и преку целосен пристап кој вклучува генетски анализи, животни стилови, исхраната и психолошки третмани за да се поддржи целокупното благосостојба.
|
1. Технологии за подмладување и антиејџинг Технологиите за подмладување, како што се различни ласерски терапии, генетска медицина и третмани кои ја стимулираат продукцијата на колаген во кожата, се веќе во пораст. 2. Инвестиција во превентивни третмани - превентивни тестови и персонализирани здравствени планови.
Инвестицијата во долговечноста не се однесува само на физичкиот аспект на стареењето, туку и на менталниот и емоционалниот аспект на животот. Психолошката благосостојба игра огромна улога во долговечноста, и затоа расте интересот за:
Преку напредокот на генетската медицина, инвестициите во персонализирана медицина и генетска анализа ќе ја трансформираат здравствената индустрија. Создавањето персонализирани програми за здравје, подмладување и превенција на болести обезбедува фокус на индивидуалните потреби и цели. 5. Употребата на постапки за рејувенација и регенерација станува сè попопуларна во естетската медицина, благодарение на напредокот на технологијата и разноликоста на третманите што можат да се применат за постигнување на помлада и здрава кожа. Овие постапки помагаат во стимулирање на природните процеси на обнова на кожата, што води до подобрување на текстурата, тенот и еластичноста на кожата. Некои од најефективните методи за рејувенација и регенерација вклучуваат ласерски третмани, ретиноиди, хемиски пилинзи, радиофреквенција и микроигли, и секој од овие пристапи има свој начин на делување и специфични бенефити. |
Д-р Наташа Теовска Митревска смета дека кога станува збор за естетската медицина и терапиите против стареење, Македонија постигнува значителен напредок, особено во последните неколку години.
„Специјализираните клиники и дерматолози сè повеќе активно учествуваат во глобалните трендови, јас сум дел и од меѓународни конгреси и мрежи, како што е Светскиот конгрес за антиејџинг и естетска дерматологија, каде што за првпат имаме престваник од нашата земја помеѓу 100 светски експерти“, вели д-т Теовска Митревска, која е дел и од неколку други експертски мрежи, што помага во размената на знаења и имплементацијата на најнови технологии, а тоа, вели, секако ја подигнува конкурентноста на локалната сцена.
„Се чини дека Македонија има растечки интерес за естетските третмани и новите технологии поврзани со нив, а тоа е одличен знак за идниот развој на оваа област. Меѓутоа, како и во многу други региони, потребни се инвестиции и континуирана едукација на здравствените работници за да се задржи чекорот со глобалните трендови и иновации“, вели таа.
Според неа, естетската медицина ќе доживее големи промени и иновации во следните пет до 10 години.
„Како што расте бројот на научните студии, егзозомите како една од најновите научни откритија, ќе станат важен инструмент во третманите за подмладување на кожата, регенерација на ткива и третмани против опаѓање на косата. Сепак, за мене ласерската технологија останува и ќе продолжи да биде фундаментален столб на естетската медицина и примената на ласерските технологии ќе продолжи да се проширува во комбинација со други третмани за да се постигнат подобри и подолготрајни резултати. Трендот кој ќе биде особено значаен е комбинирањето на технологиите и минимално инвазивни технологии. Во иднина, можеме да очекуваме интеграција на различни пристапи, како што се ласерските терапии што ќе овозможи персонализирани, таргетирани третмани кои ги земаат предвид индивидуалните потреби на пациентот. Ова ќе резултира во поефективни и побезбедни процедури кои ќе го максимизираат резултатот со минимален период на закрепнување“, вели д-р Теовска Митревска.
Во Македонија пазарот на долговечност уште се фокусира и обликува главно околу естетиката и благосостојбата
Depositphotos
Меѓутоа, најважниот аспект на оваа еволуција, според неа, е начинот на кој ќе се прифатат иновациите од страна на пациентите во Македонија. За разлика од некои западни пазари, кај нас постои малку повеќе резервираност кон новите технологии, особено кога станува збор за иновативни третмани, смета таа.
„Пациентите ќе треба да бидат уверени во безбедноста и ефикасноста на новите третмани, што ќе бара дополнителна едукација и информација од страна на медицинските професионалци. Во целина, Македонија има потенцијал да стане важен дел од глобалната сцена на естетска медицина ако ги следи и адаптира овие технологии, но тоа ќе бара време, инвестиции и ангажман на сите релевантни чинители во здравствениот сектор“, вели докторката, посочувајќи дека за да се обезбеди поголема сигурност, минимизирање на несаканите ефекти и целосно доверување на пациентите, потребно е да се извршат значајни законски измени кои ќе регулираат кој може да изведува такви процедури. Исто така, таа посочува дека треба да се воспостават и регулативи за акредитација на клиниките, кои ќе имаат обврска да ги задоволуваат највисоките стандарди на работа, користејќи технологии кои се одобрени од релевантни институции.
„Нема сомнение дека треба да постои и редовен инспекциски надзор на сите уреди кои се користат за овие процедури, како и постојана контрола на ефектите од третманите. Ова ќе обезбеди дека се применуваат најсовремени технологии и дека пациентите се заштитени од потенцијални ризици“, вели д-р Наташа Теовска Митревска.
На крајот, вели таа, неопходно е да се регулираат и маркетиншките активности поврзани со овие третмани бидејќи често се случува пациенти да се заведуваат со лажни ветувања за резултати или да се изложени на нестручни процедури поради недоволно информирање.
„За да се избегнат вакви ситуации, важно е да се создаде законска рамка што ќе ги регулира рекламите и промоциите на естетските третмани, така што пациентите ќе добијат точни и целосни информации“, заклучува д-р Наташа Теовска Митревска.
Меѓу поистакнатите даватели на услуги во Македонија, кои се оддалечуваат од класичната естетика и се обидуваат да се приближат до концептот на регенеративна и долговечна медицина, е клиниката „Биоревит“ (BioRevit). Центарот е базиран на концептот на применета биоинформатика, која се стреми да ги проучува и насочува информациските сигнали помеѓу клетките и да ги претвора во методи за враќање на биолошките функции. Во пракса, ова значи комбинација од дијагностика, индивидуализирани биоинформатички терапии и континуирано следење на состојбата на пациентот, пристап што клиниката го претставува како поприродна форма на модулација на телесните процеси.
Долговечноста е сè уште во раните фази во Македонија
Иако пристапот не може да се спореди со високоспецијализираните клиники за долговечност на Запад, кои вклучуваат обемни генетски анализи и длабински клинички протоколи, клиниката „Биоревит“ сепак претставува дел од поместувањето кон научно фокусирани регенеративни терапии на македонскиот простор. Нивната филозофија се заснова на верувањето дека „вистинската медицина не се бори против телото - таа го едуцира“, што одразува поширок тренд во регионот: обид за комбинирање на традиционалната благосостојба со елементи на биолошката наука, иако областа е сè уште во раните фази на развој.
Дека развојот е побавен отколку во капитално посилните средини, се потврдува и со поширокиот контекст на здравствената инфраструктура. Како што објаснува д-р Наташа Теовска Митревска, „здравствената технологија во Македонија, како и во многу други земји, постојано се развива, но дали и до кој степен ќе биде во чекор со глобалната динамика на иновации и трендови зависи од неколку фактори, како што се инфраструктурата, инвестициите, образованието на медицинските професионалци и достапноста на нови технологии“.
Хрватска
Концептот на долговечност брзо се наметнува во Хрватска. Земјата е сè уште во раните фази на развој на пазарот, но побарувачката расте, бројот на даватели на услуги се зголемува, а услугите се движат од велнес кон медицински фокусирани програми.
До 2030 година пазарот на долговечност би требало да достигне 2,7 билиони американски долари.
Depositphotos
Пионер на пристапот на долговечност во Хрватска е „Концепт 5 елементи“, кој со години работи како прв специјализиран центар за долговечност во земјата. „Третманите за долговечност не се моден тренд, туку револуција во начинот на кој размислуваме за здравјето и стареењето“, изјави основачката д-р Жанет Ѓуриќ за „Блумберг Адрија“. Таа истакнува дека населението брзо старее и дека е клучно луѓето да препознаат дека сè уште можат да живеат добро и по 60-годишна возраст - но промените треба да започнат околу 40-годишна возраст.
Меѓу најбараните услуги на центарот е интервалниот хипоксичко-хипероксичен тренинг (IHHT), терапија што ја користат врвните спортисти. Тоа е метод што симулира адаптација на надморска височина и се верува дека ја подобрува митохондријалната функција, отпорноста на стрес и регенерацијата. Цената на еден третман е 130 евра. Центарот, исто така, нуди ендосферски третмани за регенерација на ткивата и персонализирани програми за исхрана, а го организира и Хрватскиот симпозиум за долговечност, кој станува една од водечките регионални конференции на оваа тема.
Растечки интерес кај младите луѓе
Понудата е надополнета од загрепската клиника „Мај мед“ (My Med), која го истакнува растечкиот интерес за NAD+ инфузии, наменети за обновување на клеточната енергија.
Додатоци во исхраната NAD+
„Луѓето бараат начини да останат витални, здрави и со младешки изглед што е можно подолго. Регенеративната медицина и процедурите против стареење го овозможуваат ова“, вели д-р Паола Бајло од „Мај мед“. Популарните третмани вклучуваат терапии со матични клетки, естетски процедури како што се ботокс и филери, како и персонализирани планови за исхрана базирани на генетски тестови.
Цената на NAD+ инфузиите се движи помеѓу 400 и 600 евра, додека естетските процедури како што е ботоксот почнуваат од околу 200 евра. Сè повеќе пациенти доаѓаат и од странство, а типичната возраст на корисниците се намалува - сè повеќе интерес има кај луѓето над 30 години.
Дека долговечноста станува тренд и кај помладите генерации и на социјалните мрежи, потврдува д-р Никола Милојевиќ, сопственик на „Поликлиника Милојевиќ“. Тој ја опишува индустријата како „естетска медицина на иднината“ и нагласува дека во неа годишно се влеваат милијарди долари во Силициумската долина. Во неговата клиника клиентите можат да се подложат на дијагностика користејќи го таканаречениот тест „Гликен ејџ“ (GlycanAge), кој ја мери биолошката возраст. „Ако некој се покаже дека е десет години ‘постар’, можеме да ја намалиме неговата биолошка возраст со диета, вежбање и додатоци во исхраната“, објаснува д-р Милојевиќ.
Depositphotos
Во регионот се појавуваат и првите успешни деловни чекори во областа на долговечноста. Еден од најзначајните е хрватскиот стартап „Гликен ејџ“ (GlycanAge), кој минатата година доби 3,9 милиони евра за развој. Компанијата развива персонализирани програми за превентивна нега врз основа на анализа на гликани - молекули на шеќер кои ја одразуваат биолошката возраст и воспалителните состојби во телото. Овие податоци им даваат на корисниците попрецизен увид во нивната вистинска здравствена состојба и препораки за тоа како да се забави биолошкото стареење преку начинот на живот.
Што носи иднината?
Давателите на услуги се согласуваат дека хрватскиот пазар е сè уште во раните фази на развој, но интересот експлозивно расте. Хрватите повеќе не ги гледаат овие услуги како обични козметички процедури, туку како инвестиции во енергија, квалитет на живот и превенција од хронични болести.
Комбинацијата од научно поткрепени терапии, дигитално управувани програми и холистички пристап веројатно ќе го обликува хрватскиот пазар на долговечност во наредните години и постепено ќе го доближи до стандардите што се воспоставуваат во САД и Западна Европа.
Словенија
Културата на проактивно здравје кај Словенците е исто така помалку развиена отколку во САД, Германија или Швајцарија, но сè повеќе луѓе стануваат свесни дека квалитетното стареење не е случајност, туку стратешка одлука, вели д-р Марија Луција Антолич, основачка на првата клиника за долговечност во Словенија, „Епик“ (Epik).
„Во Словенија сè уште преовладува класичниот пристап кон здравјето, каде што луѓето посетуваат лекар само кога имаат проблеми. Но, тие доаѓаат кај нас затоа што сакаат да одат подалеку од стандардните здравствени прегледи и да добијат стратегии засновани на докази за врвни физички и когнитивни перформанси, прилагодени на нивниот животен стил“, вели д-р Антолич.
„Превенцијата останува основа на долговечноста“
Д-р Тина Продник, раководителка на компанијата „Вибрант лонџевити“ (Vibrant Longevity), која збира меѓународен тим научници и експерти за функционална и интегративна медицина и исхрана, исто така верува дека полето на долговечноста се развива малку побавно во Словенија отколку во некои западноевропски земји и САД, но во последниве години има видливо зголемување на интересот и кај поединците и кај компаниите.
„Пазарот е сè уште во фаза на формирање - понудата е расфрлана и често неповрзана, а има релативно малку сеопфатни, долгорочни програми“, забележува д-р Продник. Таа додава дека најважната основа за долговечност останува превенцијата, односно избегнување на штетни фактори и навремена превенција од хронични болести.
Според нејзините зборови, најголем интерес има за програмите поврзани со исхраната, метаболизмот, енергијата и хормоналната рамнотежа. „Луѓето сакаат да разберат зошто се соочуваат со замор, флуктуации на тежината, хормонални проблеми или пад на енергијата и бараат решенија што одат подалеку од едноставно елиминирање на симптомите“, наведуваат од компанијата „Вибрант лонџевити“.
Отааму велат дека најчесто им се обраќаат жени на средна возраст кои сакаат активно да се грижат за своето здравје, да спречат идни проблеми и да ја одржат виталноста. „Во исто време, забележуваме и растечки интерес кај помладите генерации, како и кај спортистите и претприемачите, на кои високата ефикасност, менталниот фокус и долгорочната физичка кондиција им се особено важни.“
Depositphotos
Словенците кои се стремат кон долговечност можат да се одлучат и за бутик сместување, каде што можат да ги прилагодат програмите на своите потреби за одреден период - од неколку дена до неколку недели. Достапни се различни програми, како што се детоксикација, програми за спортисти, кардио-баланс, општо подобрување на здравјето и други. Холистички пристап кон здравјето и употреба на најнапредните технологии се практикуваат и во клиниката „Ревита биолоџикл лонџевити“ (Revita Biological Longevity) во Рогашка Слатина, која во 2024 година беше номинирана за титулата најдобар луксузен медицински центар. Цените за тридневните програми се движат од околу 2.000 евра, додека целосните тринеделни програми чинат нешто помалку од 20.000 евра.
Помалите земји како големи иноватори: иднината на долговечноста во Словенија
Д-р Марија Луција Антолич е убедена дека Словенија штотуку влегува на мапата на долговечноста, додека во многу странски земји ова е веќе воспоставена практика. „На меѓународно ниво, интересно е што помалите земји, како што се Словенија и Естонија, често се покажуваат како иноватори во здравствените пристапи. Тука имаме предност бидејќи можеме да воведеме нови, напредни пристапи побрзо од големите системи.“
Сличен став има и д-р Тина Продник, која предвидува дека во следната деценија долговечноста ќе стане една од клучните здравствени парадигми бидејќи фокусот сè повеќе ќе се префрла од третман кон превенција, персонализација и управување со биолошката возраст. Според неа, вештачката интелигенција (ВИ) исто така ќе игра важна улога во ова, првенствено во анализата на биомаркери, развојот на персонализирани програми и раното препознавање на ризик. Тоа ќе овозможи побрзо поврзување на податоци и попрецизни модели на предвидување.
И покрај сè, д-р Продник верува дека технологијата нема да го замени разбирањето на човечкото битие како целина. „Вистински напредок ќе се постигне таму каде што науката, технологијата и холистичкиот пристап кон човечкото битие се поврзани - земајќи ги предвид телото, умот, енергијата и начинот на живот како неразделна целина“, заклучува таа.
Србија
И во Србија брзо расте интересот за долговечноста, особено во последните неколку години. Здравствените установи во Белград и Нови Сад постепено воведуваат напредни дијагностички тестови, регенеративни терапии и програми за оптимизација на биолошката возраст, како што ги знаеме од поразвиените пазари за долговечност.
На чело на овој развој се приватните клиники кои промовираат витамински инфузии, анализа на хормони, клеточни терапии и програми фокусирани на здравјето, виталноста и превенцијата. Иако пазарот е сè уште во рана фаза, јасно е дека Србија постепено го следи глобалниот премин од класичен третман кон превенција, персонализирана медицина и забавување на биолошкото стареење.
Depositphotos
„Развојот на услугите фокусирани на долговечноста во Србија е сè уште во повој и значително заостанува зад нивото на достапност и побарувачка што го гледаме во Западна Европа, САД и Азија“, објаснува д-р Борис Драговиќ, основач на клиниката „Суперхјуман“ (Superhuman) во Белград. „Најчесто, ова се многу основни индивидуални услуги што се продаваат како понуди за долговечност, како што се интравенски инфузии на витамини, минерали итн., или индивидуални пристапи за биохакирање без силна научна основа, кои главно се водат од трендовите на социјалните медиуми.“
Пазарот на долговечност го водат жени на средна возраст
Српскиот „Суперхјуман“ нуди научно засновани и клинички докажани методи во областа на долговечноста. Делува холистички: се спроведуваат ДНК анализи, микробиолошки тестови, напредни ВИ проценки, како и кардиолошки, ендокринолошки, VO₂Max, психолошки и физички тестирања. Врз основа на овие податоци, нивниот лекарски и експертски тим создава високоперсонализирани програми за исхрана, движење, спиење, начин на живот и ментално здравје, при што соработката со клиентите трае најмалку една година.
„Се обидовме да дизајнираме концепт и програма моделирана според тие во САД, поточно таква што и покрај цената и сложеноста, навистина им овозможува на клиентите да ја продолжат виталноста и да го подобрат здравјето, а со тоа да делуваат и на долговечноста“, вели д-р Драговиќ.
Тој објаснува дека луѓето најчесто првично се привлечени од програмите поврзани со ДНК анализа и исхрана. Кај жените, предизвикувачот најчесто е перименопаузата, а кај мажите, пад на тестостеронот. „Нашите клиенти се високообразовани мажи и жени на средна возраст“, вели Драговиќ. „Тие почесто се жени од економски горната средна класа, кои развиле свест за важноста на долгорочните инвестиции во здравјето. За тие од горните, побогати класи, ваквите програми се многу помалку приоритетни – засега бидејќи во Србија тие првенствено инвестираат во козметичка хирургија.“
Како пионер во областа на долговечноста во Србија се претставув и центарот за функционална и медицина за долговечност „Радо хелт“ (Rado Health). Нивниот пристап се базира на сеопфатна, научно поткрепена дијагностика, која вклучува анализи на хормони, метаболизам, микроорганизми, генетика и нутритивен статус. Врз основа на овие податоци тие дизајнираат персонализирани терапии и програми за долгорочно зачувување на виталноста.
„Во ‘Радо хелт’ веруваме дека секој има право на здрав, исполнет и долг живот. Нашата визија е свет во кој медицината е персонализирана, превенцијата е клучна и секој поединец е овластен да ја преземе контролата врз сопственото здравје“, велат оттаму.
Иднината на долговечноста во Србија
Повеќето српски даватели на услуги во моментов се фокусираат главно на естетски и регенеративни процедури, како и општи протоколи за благосостојба, кои често се категоризираат како долговечност за маркетиншки цели. Вистинските медицински пристапи, засновани на напредна дијагностика, генетика, метаболизам и персонализирани здравствени програми, во моментов се ограничени главно на индивидуални центри, како што се „Суперхјуман“ и „Радо хелт“.
Depositphotos
„Долговечноста е сè уште во раните фази на развој и во медицинскиот и научниот свет. Многу малку знаеме за метаболизмот, биохемијата и ефектите од стареењето на клеточно ниво. Подигнувањето на свеста е клучно, што во моментов се случува на Запад“, смета д-р Драговиќ, предвидувајќи дека голем напредок ќе биде овозможен со развојот на вештачката интелигенција и информатичката технологија. „Сепак, најголемиот успех ќе се постигне кога општото ниво на свест за потребата од инвестирање во сопствената виталност и долговечност значително ќе се зголеми на глобално ниво“, заклучува тој.
Босна и Херцеговина
Покрај развојот на естетската и регенеративната медицина, во регионот се појавуваат и проекти кои пристапуваат кон концептот на долговечност од социјална и здравствена перспектива. Еден таков е Проектот за долговечност, во кој е вклучена Општина Сараево. Тоа е европска иницијатива насочена кон подобрување на квалитетот на живот на постарите и ранливите групи - првенствено луѓе со ниски приходи, попреченост или кои се изложени на ризик од социјална исклученост.
Проектот се фокусира на подостапни и висококвалитетни услуги за нега, персонализирана поддршка и намалување на осаменоста кај постарите лица. Иако не е пристап кон долговечноста во медицинска смисла - без генетска дијагностика, регенеративни терапии или протоколи против стареење - иницијативата ја открива пошироката потреба во регионот за холистички пристап кон долговечноста, кој оди подалеку од клиничките интервенции и вклучува социјална инфраструктура и инклузија на постарите лица во заедницата.
Во Босна и Херцеговина понудата на услуги за долговечност е сè уште доста ограничена, а повеќето центри се фокусираат на естетска медицина, нега на кожата, обликување на телото и општи третмани за благосостојба.
Depositphotos
Еден од ретките исклучоци е „Фитгене“ (FitGene), првата премиум генетска платформа во земјата, која се базира на анализа на 110 генетски маркери и нуди персонализирани увиди во исхраната, метаболизмот, физичките перформанси, регенерацијата и начинот на живот. Со своите пакети - од здравствена и спортска генетика до поддршка за репродуктивно здравје – „Фитгене“ ги следи трендовите на превентивната медицина базирана на податоци и претставува еден од ретките примери за пристап кон долговечноста во земјата.
Генетскиот центар „Алеа“ (Alea Genetski centar) во Сараево игра слична улога во оваа област, нудејќи молекуларна дијагностика, ДНК анализа и превентивни тестови што можат да бидат основа за поперсонализиран пристап кон здравјето.
Пазарот на долговечност во Босна и Херцеговина постепено расте, но првенствено како одговор на демографските можности, а не како одраз на луксуз. Во земја каде што старите лица стануваат најголемата и најбрзорастечката социјална група, секторот на услуги поврзани со здравството, грижата и превенцијата би можел да стане еден од клучните економски сегменти во наредните децении.
Словенците живеат најдолго
Демографските трендови дополнително откриваат колку е разновиден регионот во однос на долговечноста. Според податоците од ИНЕД (INED), еден од водечките европски институти за демографски истражувања, од 2023 година, прогнозите за очекуваниот животен век за земјите од регионот значително варираат. Словенија останува највисоко рангирана земја со очекувано траење на животот од 82 години, по што следуваат Хрватска со 78,6 години и Босна и Херцеговина со 77,9 години. Пониски вредности бележат Србија, каде што очекуваниот животен век е 75,2 години, и Македонија, која останува на дното од регионот со очекуван просечен животен век од 73,2 години.
Иако регионот сè уште не може да се спореди со понапредните западни здравствени системи во однос на долговечноста, напредокот е видлив. Словенија и Хрватска се најблиску до трендовите на персонализирана медицина, регенеративни терапии и превентивни модели, додека Србија веќе го следи овој развој доста добро.
Во Македонија и Босна и Херцеговина растот се одвива побавно и повеќе зависи од инвестициите во инфраструктурата, достапноста на модерни технологии и образованието на персоналот. И покрај овие разлики, јасно е дека регионот влегува во фаза на постепен премин од класична естетика и традиционални здравствени практики кон научно поткрепени, холистички концепти за долговечност, што би можело значително да го подобри здравјето на населението во иднина.
Во пишување на текстот помогна: Мирјана Јовеска (Македонија),
.webp){kind=icon}
