Облачниот код и големата паника околу продуктивноста во 2026 година

Агентите на вештачка интелигенција (ВИ) за програмирање ветуваа дека ќе го олеснат развојот на софтвер. Наместо тоа, покренаа жестока трка во која се создава и развива по секоја цена.

Таканареченото вајб-програмирање (vibe coding, интуитивно или ВИ-поддржано кодирање, заб. прев.) требаше да овозможи програмирање на опуштен начин. Поранешниот истражувач во „Опен еј-ај“ Андреј Карпати го воведе овој термин во културолошкиот лексикон во февруари 2025 година за да опише нов вид програмирање, во рамки на кој инженерите можат да развиваат работи разговарајќи со модели на вештачка интелигенција (ВИ). Тоа беше развој на софтвер „каде што целосно се препуштате на вајбот (vibe; во современ жаргон се користи за да се опише впечатокот или чувството што некоја ситуација, простор или личност го остава, заб. прев.)“.

Меѓутоа, една година подоцна, вајбот, како што би се рекло, стана лош.

Наместо да им обезбедат на инженерите живот без многу работа, сè поспособните ВИ агенти за програмирање (автономни системи кои можат самостојно да извршуваат сложени развојни задачи, заб. прев.), вклучувајќи го облачниот код на „Антропик ПБС“ и „Кодекс“ на „Опен еј-ај“, во изминатите неколку месеци поттикнаа своевидна параноја за продуктивноста меѓу раководителите и, со тоа, меѓу луѓето што работат за нив. Овие агенти прават повеќе од само генерирање текст или слики, како што тоа го прават чет-ботовите наменети за широка употреба. Наместо тоа, тие планираат, извршуваат и завршуваат задачи во име на своите човечки корисници, па дури и создаваат сопствени агенти за да ја завршат работата наместо нив. Тоа може да вклучува развој и дебагирање апликација, закажување состанок или купување панталони, и сето тоа со минимален човечки надзор. Фактот дека ВИ агентите можат да произведат повеќе програмски код за пократко време од луѓето, создаде чувство дека тоа се подразбира. Како што неодамна објави претседателот на „Опен еј-ај“, Грег Брокман на X, „секој момент кога вашите агенти не работат изгледа како пропуштена можност“.

Делува пресметано? Несомнено. Ако некој има корист од компулсивната поврзаност на луѓето со агентите за програмирање, тогаш тоа е „Опен еј-ај“. Сепак, објавата на Брокман отвора прашање за нов и растечки облик на максимална продуктивност, кој дополнително ги поттикнува веќе широко распространетите работохоличарски тенденции во технолошкиот сектор.

„Се случуваше жена ми да слезе во осум наутро и да праша: ‘Колку долго си буден?’ А јас да одговорам нешто како: ‘Станав во пет наутро, само пишувам код’“, вели Алекс Балаш, главен технолошки директор во „Интуит“ (Intuit Inc.). Или, барем, го поттикнувал ВИ агентот да пишува наместо него, а тој процес, како што вели, го внел подлабоко во кодот на „Интуит“ од кога било досега.

Според една студија на калифорнискиот Универзитет „Беркли“, која моментално се спроведува со 200 вработени, луѓето, иако префрлаат дел од работата на ВИ агентите, истовремено работат подолго. Некои инженери отворено велат дека чувствуваат „замор од ВИ“, кој произлегува од постојаниот страв дека ќе го пропуштат следниот голем пробив, кој изгледа како да е на дофат. „Речиси имате чувство дека станувате зависни од тоа“, вели Ендрју Вирик, потпретседател за производи во „Доку Скеч“ (DocuSketch), софтверска компанија што нуди алатки за проценка на штети, главно во индустријата за санација на објекти. „Тоа е како: ‘Боже, морам да имам уште неколку вакви интеракции секој ден. Како да направам уште неколку пред да заспијам?’“

Како и многу други, Вирик вели дека „се навлекол“ на тоа кон крајот на ноември, кога го тестирал најновиот модел на „Антропик“, Опус 4.5 (Opus 4.5). Му дал задача да работи на прототип за една функција во апликацијата на „Доку Скеч“, нешто што вообичаено би му го доверил на некој од своите инженери. Дваесет минути подоцна, додека го следел како моделот ја расчленува и извршува задачата, Вирик вели дека имал чувство како мозокот да му се „ресетира“. „Одеднаш имате впечаток дека сте во друг свет“, вели тој.

Тоа ги промени очекувањата од инженерите во „Доку Скеч“. Сега, вели Вирик, компанијата ги следи „дневните интеракции“ на инженерите со агентите за кодирање. Појдовната претпоставка е дека колку е поголем бројот на интеракции, толку е поголема продуктивноста на тимот. Дополнително, компанијата следи и колку се тие интеракции ефикасни. Облачниот код еднаш неделно објавува извештај за секој инженер, за сите случаи кога тие влегле во непродуктивни циклуси со агентот (ситуации во кои ВИ и корисникот не успеваат да го решат проблемот и се вртат во круг, заб. прев.), и нуди совети како да се избегнат.

Алекс Салазар, извршен директор и коосновач на стартапот за вештачка интелигенција „Аркада“ (Arcade.dev), вели дека редовно ги следи сметките на компанијата за облачниот код, чија висина зависи од тоа колку инженерите во „Аркада“ ја користат оваа алатка, и потоа ги опоменува луѓето дека не трошат доволно. „Им велам: ‘Луѓе, не се трудите доволно’“, наведува тој. По првиот ваков директен разговор, забележува Салазар, сметките на компанијата за услуги од агенти за кодирање се зголемиле десеткратно. Тој овој трошок го смета за знак на напредок.

Таа засилена енергија околу ВИ агентите делумно произлегува од повисоките раководители како Балаш, Вирик и Салазар, кои одамна не се занимаваат со секојдневно кодирање, а сега користат ВИ агенти за самите да создаваат нешто, било од практични причини или од забава. „За мене лично, тоа ги замени видеоигрите“, вели Салазар, кој неодамна одговорил на барање од корисничка поддршка на еден голем клиент од финансискиот сектор така што практично од нула изработил демо-апликација.

Кога највисокото раководство ќе се воодушеви од тоа колку е лесно да се прават прототипи, тоа директно се одразува врз очекувањата од сите вработени. Воедно, раководителите можат да создадат и погрешна слика за тоа колку навистина ВИ придонесува за подобри резултати. Според неодамнешно истражување на консултантската компанија „Секшн“ (Section), повеќе од 40 отсто директори рекле дека ВИ алатките им заштедуваат најмалку осум часа неделно, додека 67 отсто од вработените кои не се на менаџерски позиции рекле дека им заштедиле помалку од два часа, ако воопшто им заштедиле време.

Салазар признава дека овој јаз во перцепцијата делумно може да произлегува од тоа што вработените се соочуваат со нешто ново. Кога сами создавате нешто, тоа може да изгледа попродуктивно отколку делегирањето и носењето одлуки, со што најчесто се занимаваат раководителите. Сепак, тој додава дека вработените можеби го потценуваат потенцијалот на овие алатки, делумно затоа што токму тие треба суштински да го променат начинот на работа. „Од нив тивко се очекува да најдат време за истражување и експериментирање, но нивните работни обврски остануваат исти, па немаат простор за тоа“, вели тој.

Да не го споменуваме и вкоренетиот страв од губење на работното место. Салазар вели дека неодамна планирал да ја смени агенцијата што им ја одржува веб-страницата, но се откажал откако неговиот маркетинг тим почнал самостојно да користи ВИ агенти за ажурирање на страницата на компанијата.

Не се само највисоките раководители тие што, вооружени со ВИ агенти, излегуваат надвор од своите традиционални улоги. Во „Интуит“ ги поттикнуваат менаџерите на производи и дизајнерите сами да програмираат сопствени функции во „Квик Букс“ (QuickBooks), вели Балаш. „Квик Букс“ е софтвер за управување со финансии и сметководство развиен од „Интуит“. „Интуит“ сè уште не ги пуштил овие прототипи до корисниците, но, како што додава Балаш, „менаџерот на производ барем сега може да дојде кај инженерот и да каже: ‘Сакам нешто вакво.’“

Во најдобар случај, тоа го скратува патот од идеја до примена. Всушност, Балаш вели дека инженерите во „Интуит“ сега се и до 30 отсто попродуктивни, ако се гледа брзината со која создаваат и испорачуваат код. Сепак, признава дека тоа може да ги искомплицира работните односи. „Овие улоги порано беа многу строго одвоени во однос на одговорностите, со јасно утврдена процедура за предавање на задачите“, вели тој. „Сега гледаме дека многу од тие улоги стануваат хибридни.“

Истражувачите од Универзитетот Беркли, во својата студија оваа динамика ја нарекоа „експанзија на задачите“. Тие утврдиле дека тоа дополнително може да ги оптовари инженерите, бидејќи мора да трошат време на средување на она што го програмирале нивните колеги кои немаат стручно знаење.

Прашањето што природно се наметнува е дали сето тоа создавање носи вистинска вредност или се сведува на генерирање работи без вредност. Ако не се контролира, оваа паника за продуктивност поттикната од ВИ може да доведе до софтверски еквивалент на „измислување работа“: ситни ажурирања на веб-страници што никој не би ги забележал, контролни панели прилагодени само за еден корисник, недовршени демо-верзии што ги креирал маркетинг директор, а кои инженерите потоа мора да ги довршуваат. Сето тоа може да има своја цел во даден момент, но поголемиот дел неизбежно ќе заврши како отпад. Во оваа иднина на потрошен код, најважната вештина кога станува збор за продуктивноста може да биде токму способноста да се препознае што воопшто не треба да се создава и развива.