Долго жешко лето - прогнози и можни последици

Во северна Кина температурите на патиштата достигнаа 70 Целзиусови степени (158 Фаренхајтови). Во Централната Долина на Калифорнија температурите надминуваат 38 Целзиусови степени. Низ поголемиот дел од Шпанија живата се искачи толку високо што се издадени предупредувања за туристите.

Со официјалното започнување на летото на северната хемисфера веќе се појавија знаци дека ова лето ќе биде жешко во Северна Америка, Европа и Азија. Постои дури и можност ова лето да бидат соборени светските температурни рекорди, рече Даниел Свејн, климатолог на Универзитетот во Калифорнија, Лос Анџелес (UCLA).

Жешкото време се заканува да ги оптовари електричните мрежи, да ги уништи посевите и да ги зголеми цените на енергијата на трите континенти. Топлото и суво време исто така го зголемува ризикот од пожари, кои инаку веќе беснеат во Алберта, срцето на канадската нафтена индустрија. Човечките и економските последици се катастрофални: се очекува екстремната топлина да предизвика годишни загуби од околу 200 милијарди долари само во САД до 2030 година, а според една процена, таа сума ќе се зголеми повеќе од двојно до 2050 година.

Сите три континенти на северната хемисфера се соочуваат со екстремна топлина предизвикана од климатските промени, особено западните и централните делови на САД и Канада, како и Западна и Северна Европа, рече Свејн. Бидејќи потоплата атмосфера содржи повеќе влага, тие области ќе бидат погодени и од обилни врнежи од дожд и поплави, рече тој.

„Очекувам да видиме поекстремни, па дури и рекордни врнежи од дожд и поплави во областите што се склони кон обилни врнежи од дожд во текот на топлиот дел од годината“, рече Свејн.

Фото: Angel Garcia/Bloomberg

 

Кога станува збор за Атлантикот, топлината ги зголемува температурите на морето, зголемувајќи ја можноста за невообичаено активна сезона на урагани. Отсуството на климатскиот феномен Ел Нињо, во кој затоплувањето во екваторијалниот Пацифик може да произведе деструктивни ветрови над Атлантикот, исто така значи дека повеќе урагани и тропски бури би можеле да се развијат и да се интензивираат во Атлантикот и на Карибите, вклучувајќи ги и областите по должината на брегот на американскиот залив каде што се вадат нафта и гас.

Според податоците од федералната агенција Национални центри за информации за животната средина (NCEI), тропските бури и ураганите од 1980 до 2024 година предизвикаа штета од над 1,5 трилион долари и одзедоа најмалку 7.211 животи во САД.

Поради формирањето вител од ветровите на горната хемисфера во текот на летото, се зголемува веројатноста за моќни бури што можат да патуваат стотици милји и да предизвикаат штета од милијарди долари низ Средниот Запад и северните делови, рече Пол Пастелок, виш американски метеоролог за долгорочно предвидување во „Акуведер“ (AccuWeather Inc). Оваа нестабилност на целиот континент би можела да го направи и брегот на Мексиканскиот Залив, особено Тексас, поранлив на нови удари од урагани.

Многу топлото време ќе ја зголеми побарувачката за енергија. Според Северноамериканската корпорација за електрична сигурност (NERC), која е непрофитен регулатор, околу 89 милиони луѓе на три електрични мрежи што го покриваат централниот дел од САД се изложени на зголемен ризик од прекини во снабдувањето со електричната енергија ова лето. Цените на електричната енергија во мрежата, која се протега од Чикаго до средноатлантскиот регион, веројатно ќе пораснат во случај на продолжен топлотен бран поради ниските резерви од јаглен, напишаа аналитичарите на Банката на Америка, предводени од Франциско Бланш. Енергетскиот систем на Нова Англија е исто така ранлив на скокови на цените, додадоа аналитичарите.

Цените на природниот гас во САД досега само скромно се зголемија и покрај прогнозата за топлотен бран, а горивото, кое се користи за производство на електрична енергија, сè повеќе се извезува во Европа и Азија. Но, се зголемуваат шансите гасот да достигне 4,60 долари на милион британски термални единици (BTU) годинава, што е скок од повеќе од 30 проценти од сегашните нивоа, бидејќи топлината би можела да го ограничи акумулирањето на резервите, поттикнувајќи пораст на цените пред почетокот на зимската грејна сезона, сметаат аналитичарите предводени од Кристофер Луни од „РБЦ Капитал маркетс“ (RBC Capital Markets). (BTU е единица за мерење енергија што главно се користи во САД и Велика Британија. Единица BTU одговара на 1.055 џули енергија.)

Екстремната топлина исто така се заканува да ги изгори посевите и да ги исуши реките, што потенцијално може да доведе до зголемување на цените на храната во околности кога цените на стоките и услугите и натаму се високи. Сушите веќе се интензивираат во делови од САД каде што се одгледуваат соја, пченка и пченица. Доколку сушните услови продолжат, нивото на реката Мисисипи може да опадне, што би го нарушило речниот сообраќај, што е клучно за транспорт на посевите низ целата земја.

Сува Европа

Низ Европа, континентот што најбрзо се затоплува во светот, ниските врнежи од дожд и раното сушење создадоа услови за интензивни топлотни бранови, суши и опасни пожари. Така сметаат иприватни и владини метеоролози.

Временските прогнози сугерираат дека летово ќе се формираат и задржат временски обрасци со висок притисок, слични на тие што го погодија континентот во првите неколку месеци од годинава. Тие обрасци ги намалија брзините на ветерот и облачноста, што резултираше со помало производство на енергија од ветер и рекордно производство на сончева енергија во Европа - сценарија што, според компанијата за анализа на времето и климата „Атмосферик Г2“ (Atmospheric G2), веројатно ќе се повторат ова лето.

Високиот воздушен притисок веројатно ќе го спречи и навлегувањето на влажен воздух од северниот Атлантик, зголемувајќи го ризикот од топлотни бранови и тешки суши, рече метеорологот Ендру Педрини од фирмата специјализирана за анализа на времето.

„Мојот личен страв е дека ќе слушаме за многу екстреми ова лето“, рече тој.

Фото: Eddie Seal/Bloomberg

 

Португалија и Шпанија веќе беа погодени од една од најжешките воздушни маси во последните три децении додека топла воздушна маса од Африка помина низ нив, носејќи температури над 38 Целзиусови степени. Топлотниот бран доаѓа откако Пиринејскиот Полуостров со часови остана без електрична енергија на 28 април, што ги наруши јавниот превоз, телекомуникациите и другите услуги.

Со високиот воздушен притисок што спречува влажните западни ветрови да разладат некои региони, температурите во Централна и Јужна Европа би можеле да бидат особено високи. Иако се очекува овој временски модел да ја намали можноста за дожд, растечката топлина би можела да предизвика уште посилни бури со поројни дождови и штетен град.

Иако нивото на реката Рајна се зголеми по неколкунеделните дождови, нова суша би можела да го наруши овој витален трговски пат и драстично да ги зголеми трошоците за транспорт.

Според податоците од европската сателитска програма Коперник, долгорочните модели на прогноза покажуваат дека временските услови би можеле да бидат погодни за обилни врнежи од дожд во западна Норвешка и северна Велика Британија во периодот од јуни до август.

Прогнози за Азија

Во Азија, Јапонија веројатно ќе има потопло лето од вообичаено, соопшти Јапонската метеоролошка агенција. Југоисточна Азија исто така ќе биде потопла од просекот, соопшти Специјализираниот метеоролошки центар на Здружението на југоисточни азиски земји (АСЕАН).

Ова лето и Кина, со исклучок на некои најсеверни области, исто така ќе биде погодена од екстремна топлина, соопшти Кинеската метеоролошка администрација. Сушата на северот од земјата ги погоди пченичните посеви за време на клучниот период од сезоната (кога стеблата растат), загрозувајќи го производството на основното жито во време кога Пекинг е заглавен во трговска војна со САД, главниот земјоделски снабдувач на Кина.

Иако се предвидува дека врнежите од дожд во регионот ќе донесат одредено олеснување за изгорените полиња, ненадејната промена од суво кон влажно време го зголемува ризикот од поплави, лизгање на земјиштето и штети на посевите.

Интензивната топлина во делови од Кина веќе предизвика зголемување на температурите на асфалтот. Националната агенција за енергија очекува максималната побарувачка за електрична енергија летово да биде за околу 100 гигавати повисока од минатата година. За да се произведе оваа дополнителна енергија, на пример, би било потребно сите електроцентрали во Велика Британија да работат истовремено.

Појавата на екстремна топлина низ северната хемисфера е доказ за тоа колку е потопла Земјата во споредба со нивоата од пред само неколку децении, рече Свејн. Од 1959 година летата станаа значително потопли, особено во Европа, но и во делови од северозападниот дел на Пацификот во САД, североисточна Канада и делови од Мексико, Африка и Блискиот Исток.

„Зачестените топлотни екстреми се најочигледниот симптом на климатските промени“, рече Карен Мекинон, професорка што ја проучува статистиката за климатските промени на Универзитетот во Калифорнија, Лос Анџелес (UCLA). „Дури и навидум мали температурни промени од неколку степени можат да придонесат за екстремни временски услови во текот на летото“.