Време на напади - пет вести на денот

Цените на нафтата паѓаа откако Вашингтон презеде чекори за поголема контрола врз нафтената индустрија на Венецуела, а претседателот Доналд Трамп изјави дека земјата ќе предаде милиони барели сурова нафта на САД. Брент вчера падна на 60 долари за барел откако затвори со пад од 1,7 проценти во вторникот, додека Вест тексас интермедиет (WTI) се тргуваше близу 56 долари.

Добро утро, ви пишува Владимир Николоски од дигиталната редакција на „Блумберг Адрија“. Подолу петте вести што ги издвоивме за почеток на денот.

 

Како да препознаете напад: Фирмите немаат доволно капацитет ниту за новиот закон

Од почетокот на годинава стапи во сила новиот Закон за сајбер безбедност, кој инаку се донесе во јуни 2025 година, а до крајот на јуни годинава би требало да се донесат и сите подзаконски акти. „Блумберг Адрија“ веќе пишуваше за обврските што се воведуваат за сите институции и правни субјекти што обезбедуваат критични услуги, вклучувајќи енергетика, транспорт, здравство, ИКТ, вода, храна и друго, кои се должни да воспостават технички и организациски мерки за заштита, да назначат лице за сајбер-безбедност и да пријавуваат инциденти.

Во спротивно, субјектите ризикуваат високи казни за неусогласеност од 1,4 до два отсто од годишниот приход, како и останати прекршочни одредби. Паралелно со Македонија, нови закони за безбедност на мрежни и информациски системи се воведуваат и во Албанија, Црна Гора, Србија, Босна и Херцеговина и Косово, додека во Хрватска и Словенија се донесоа пред една година.

 

Здравствениот сектор во Македонија е најранлив на сајбер-напади

Кина, Јужна Кореја и Виетнам се земји што во последните три месеци се соочија со сериозни хакерски напади, некаде на државни институции, некаде на приватни фирми, а целта иста – кражба на лични податоци. Загрозени беа милиони луѓе. Тоа јасно укажува дека никој не е безбеден ниту целосно заштитен во интернет-просторот. Ранливоста е сеприсутна, но што се презема за да се минимизираат ризикот и изложеноста во видокругот на хакерите?

Европската Унија дејствува доста активно во тој дел, па се очекува Македонија како земја кандидат за членство да ги следи насоките и легислативата од ЕУ. За потсетување, директивата НИС 1 (NIS 1) беше првото сеопфатно законодавство на ЕУ насочено кон зајакнување на сајбер-безбедноста на мрежните и информациските системи за заштита на виталните услуги за економијата и општеството на ЕУ. Во декември 2020 година Комисијата предложи ревидирање на НИС 1, што резултираше со усвојување на НИС 2 (NIS 2), која стапи во сила во јануари 2023 година.

 

Што се случува кога ЕТФ ќе се затвори или ќе се поврзе со друг?

За американската индустрија на фоднови што се тргуваат на берза ЕТФ (ETF - Exchange-traded fund) 2025-та беше речиси како „школска година“. Американскиот ЕТФ-пазар, вреден околу 13 билиони долари, е на пат да достигне рекорди по број на приливи, нови производи и обем на тргување. Минатата година во американските ЕТФ-ови влегле околу 1,4 билиони долари, со повеќе од илјада нови ЕТФ-ови кои излегле на пазарот, а вкупниот годишен обем на тргување достигнал нов максимум.

Според Bloomberg Intelligence, последен пат кога се случила „тројна круна“ на рекорди во иста година било во 2021-та. Токму овие „совршени“ статистики поставуваат прашање колку е одржливо ваквото темпо. Главниот аналитичар за ЕТФ-ови во Bloomberg Intelligence, Ерик Балчунанс, предупредува дека новата година може да донесе „соочување со реалноста“, било поради попредизвикувачко пазарно опкружување или прекумерен ризик во најагресивните производи.

 

Трамп не ја исклучува можноста за стекнување на Гренланд со воена сила

Претседателот Доналд Трамп не ја исклучува употребата на воена сила за стекнување на Гренланд, соопшти Белата куќа, ескалирајќи ги тензиите со Данска, исто така членка на НАТО, околу спорот што повторно се појави во јавноста по соборувањето на венецуелскиот моќник Николас Мадуро. Трамп разгледува многу начини за постигнување на својата цел за стекнување на арктичкиот остров, изјави портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, во соопштението.

„Претседателот Трамп добро стави до знаење дека стекнувањето на Гренланд е приоритет за национална безбедност на Соединетите Американски Држави и дека е од витално значење да се одвратат нашите противници во арктичкиот регион“, рече Ливит. „Претседателот и неговиот тим разговараат за низа опции за остварување на оваа важна цел на надворешната политика и, секако, користењето на американската војска е секогаш опција на располагање на врховниот командант“.

 

Обложувањето на Исус барем може да ве спаси од инсајдерски трговци

На прв поглед, обложувањето на второто доаѓање на Исус Христос е едноставно смешно. Дали земските долари воопшто би биле важни ако Месијата се врати? Сепак, повеќе од 3 милиони долари тежеа облозите помеѓу надежните верници и сомничавите скептици на „Полимаркет“ минатата година. Во последните три месеци од 2025 година, активноста на пазарите за предвидувања се зголеми, а неделните облози надминаа две милијарди долари.

Имаше една голема предност на обложувањето на Исус, без разлика дали обложувачите се одлучиле за Да или Не: Тоа беше барем тргување каде што секој можеше да биде прилично сигурен дека никој на пазарот нема инсјадерски информации. Тоа не е исто за сè поголем број настани со висок профил каде што добитните позиции сомнително се зголемија непосредно пред да се открие исходот. Американскиот напад врз Венецуела и апсењето на Николас Мадуро е најновиот пример.