Конкуренција на менувачкиот пазар: Колку можете да заштедите ако прошетате неколку километри?

Во периодот пред летните одмори живнува прометот во менувачниците во Македонија бидејќи граѓаните вообичаено купуваат претежно евра, но и други девизи за да располагаат со готовина при патувањата, без оглед на тоа што и во странство се повеќе се употребуваат и платежни картички. При тоа, некои внимаваат, но други не толку на девизниот курс по кој се купуваат евра во различни менувачници. Нашето истражување покажа дека вреди да се поминат неколку километри повеќе од една до друга менувачница, бидејќи конкуренцијата ги тера да нудат различни девизни курсеви.

Во банките едно евро се продава за 61,80 денари

Во Македонија има места кои можеби немаат лекарска ординација или аптека, но имаат менувачница. Од Делогожда, преку Јосифово, Оризари, Пепелиште, Ропалце и во речиси сите македонски градови има околу 250 деловни субјекти што според последниот извештај од регистарот на Народната банка имаат дозвола за менувачко работење. Најголем дел се мали семејни бизниси, а меѓу нив има и такви што имаат и по неколку продажни места. Тука се и банките, кои имаат и најголем број менувачки пунктови, практично во секоја експозитура.

Забележително е дека во повеќето поголеми македонски банки деновиве едно евро се продава за 61,80 денари, а се купува за 61,30 денари. За разлика од нив, повеќето помали менувачници нудат поповолни услови односно продажен курс за еврото од 61,70 до 61,75 денари, а куповен од 61,40 до 61,50 денари. Помалите менувачници нудат и посебни зделки за суми над 5.000 евра. Така, менувачница која на 10 јуни, имала редовен продажен курс од 61,70 денари за едно евро, а куповен од 61,50 денари, за откуп на повеќе од 5.000 евра нуди цена од 61,55 денари за евро, а за продажба на 5.000 евра нуди цена од 61,65 денари.

Коллку пари се вртат во менувачниците?

Во 2025 година во менувачниците во Македонија биле купени девизи за околу 2,2 милијарди евра, а продадени за речиси 571 милиони евра, покажува статистиката на Народната банка. Прометот во менувачниците има континуиран раст изминативе десетина години, освен во пандемиската 2020 година, кога бележи остар пад, поради затвореноста на државите и недоаѓањето на голем дел од луѓето од дијаспората, како и отсуството на туристите. Тогаш прометот изнесувал само нешто над една милијарда евра на куповната страна и околу 320 милиони на продажната. Очекувано, гледано по месеци, најголем промет менувачниците имаат во летните месеци јули и август, кога доаѓаат најголем број туристи во земјава, а и нашите иселеници си доаѓаат да се видат со блиските, па се разменуваат најмногу девизи.

Стабилен курс на денарот

Курсот на денарот во однос на еврото се промени од 61,58 на 61,65 денари помеѓу првиот и шестиот месец, што претставува многу мало слабеење на денарот од околу 0,12 проценти, коментира нашиот аналитичар Дино Стипиќ, во однос на прашањето какви се трендовите кај курсот на денарот годинава.

„Во текот на целиот период, девизниот курс остана практично непроменет, осцилирајќи во тесен опсег околу 61,6 денари за евро, без изразен тренд; краткорочните скокови на 62,09 (23,1.) и 62,06 (10,4.) брзо се вратија на вообичаеното ниво од околу 61,6. Поместување од таков обем е во согласност со вообичаеното годишно движење на денарот“, наведува Стипиќ.

Тој објаснува дека во текот на 2025 година, девизниот курс во однос на еврото се промени за околу 0,3 проценти, движејќи се во опсегот од 60,84 до 62,52 денари, со просек од 61,55.

„Бидејќи Народната банка го држи денарот врзан за еврото и активно управува со него, ова е движење во рамките на вообичаениот, многу тесен опсег, а не пазарна депрецијација во економска смисла“, вели Стипиќ.

Тој појаснува дека доколку имаше позначаен притисок врз девизниот курс, ќе се очекуваше позначајно намалување на девизните резерви, бидејќи Народната банка ги користи за одржување на стабилноста на денарот во однос на еврото.

„Сепак, девизните резерви достигнаа рекордни 4,6 милијарди евра на почетокот на 2026 година. Нивниот раст во првиот месец се совпадна со издавањето на еврообврзница вредна една милијарда евра, иако не е можно со сигурност да се утврди директна врска помеѓу двете движења од достапните податоци. После тоа, резервите постепено се намалија на 4,3 милијарди евра во четвртиот месец од 2026 година, што претставува намалување од околу 7 проценти во споредба со врвот во првиот месец“, наведува Стипиќ.

 

Тој посочува дека и покрај ова намалување, резервите останаа на многу високо ниво, над 4 милијарди евра, а нивните движења не укажуваат на потреба од обемни интервенции на девизниот пазар за одбрана на девизниот курс.

„Сѐ на сѐ, ова укажува дека станува збор за нормални флуктуации во рамките на режимот на стабилен девизен курс и делумна нормализација по исклучително силен раст на резервите, а не за изразен пазарен притисок врз денарот“, вели Стипиќ.

Всушност, според новите податоци на Народната банка, на крајот на мај 2026 година, официјалните девизни резерви изнесуваат над 5,2 милијарди евра, што е само потврда за тезата на аналитичарот на „Блумберг Адрија“.