Градежништвото ќе расте - македонските градежни компании не се целосно искористени

Зголемен обем на работа и помалку работници. Македонското градежништво се наоѓа во контрадикторна состојба. Податоците за вториот квартал покажаа засилен раст на секторот - 21,9 отсто поголем од истиот период лани. Наедно ова е и највисок раст од крајот на 2024 година досега.

Паралелно, бројот на работници во градежништвото се намалува од квартал до квартал. Над 400 работни места се изгубени во последните три месеци, а од крајот на 2024 година до средината на оваа година бројот на работни места се намалил за повеќе од 1.800 лица.

Очекувањата на градежниците се дека позитивниот тренд ќе продолжи и во следниот период, со оглед на тоа што во земјава во тек е инвестициски циклус во инфраструктурни проекти.

„Она што е особено важно е дека пред нас е период во кој се најавени и планирани низа нови капитални инвестиции. Оттука, сметаме дека позитивниот тренд нема да биде ограничен само на тековната година, туку дека градежниот сектор во наредниот период може да влезе во еден од најзначајните инвестициски циклуси во последните години. Токму затоа периодот што следува може да биде исклучително значаен за градежништвото, не само во однос на обемот на работите и инвестициите туку и во однос на неговиот придонес кон вкупниот економски раст“, вели за „Блумберг Адрија“ Андреа Серафимовски, претседател на Здружението за градежништво при Стопанската комора на Македонија.

Увозот на работници го ублажи проблемот

Недостигот од работници во секторот е глобален проблем, вели Серафимовски. Во моментов на градилиштата има значаен број странски работници, а тоа помогна во одредена мера да се надмине хроничниот недостиг.

„Сепак, управувањето со овој процес не е обврска само на компаниите туку и на државата. Потребно е да се создадат услови увозот на работна сила да биде добро регулиран и организиран, а паралелно да продолжиме со развивање и задржување на домашниот кадар“, вели Серафимовски.

Освен недостигот на работници, секторот се соочува и со други, административни предизвици, кои мора заедно да ги решаваат компаниите и државата.

„Во моментов меѓу поважните предизвици за градежниот сектор би ги издвоил и подоброто администрирање и управување со капиталните проекти, заради навремено решавање на проблемите при градба, кои често ги пролонгираат роковите за изведба, подобрувањето на правната рамка што се применува при нивната реализација, која ќе нуди еден пофлексибилен процес на одлучување, како и подигнувањето на капацитетите на домашните компании и создавањето подобри и попредвидливи деловни услови во кои тие ќе можат да станат поконкурентни“, вели Серафимовски.

Македонски фирми за македонски проекти

Според статистичките податоци, нискоградбата, благодарение на инфраструктурните проекти, бележи побрз раст од високоградбата, каде што е во тек процес на стабилизација. Серафимовски вели дека раст во иднина повторно ќе има и во овој сектор, но засега нискоградбата ќе биде двигател на градежниот сектор во земјава.

За реализација на најновиот голем проект, автопатот Скопје – Блаце, Владата ја избра домашната компанија „Гранит“.

„По подолг временски период една домашна, македонска, компанија ќе гради голем инфраструктурен проект. Сметам дека тоа е голем сигнал за целиот градежен сектор во Македонија и е голем сигнал за целата држава дека можеме да градиме големи инфраструктурни проекти“, изјави заменик-претседателот на Владата и министер за транспорт Александар Николоски. 

Серафимовски вели дека капацитетите на македонските градежни компании не се целосно искористени, иако тие располагаат со потребното знаење, искуство и потенцијал.

„Практично, секој поголем инфраструктурен проект што во изминатиот период го реализира странска компанија вклучува и домашни компании – било како даватели на услуги, проектанти, консултанти или подизведувачи. Проблемот е што во изминатиот период тоа учество често беше симболично или ограничено на помали сегменти од проектот. На тој начин домашните компании не добиваа доволно простор да ги искористат своите капацитети, но и да создадат релевантни референци и искуство како носители на големи проекти. Тоа, секако, имаше влијание и врз нивниот понатамошен развој и конкурентност“, вели тој.

„Гранит“ во последниот случај и ГИМ, „Диви“ (Diwi) и ГЕИНГ во последните две години успеваат да се позиционираат како лидери, а не како подизведувачи во големи проекти, што е значен чекор напред за домашните компании да можат да се развиваат како носители на проекти. Клучот во овој процес треба да биде во здружувањето на домашните фирми од градежниот сектор.

„Идејата за формирање конзорциуми од домашни компании е нешто што треба сериозно да се разгледува кај идните големи јавни инвестиции. Со здружување на различните капацитети - градежни, проектантски, инженерски и консултантски - домашните компании можат заеднички да создадат капацитет со кој ќе можат да конкурираат и за најголемите инфраструктурни проекти. Тоа би било значаен чекор кон создавање посилна и поконкурентна домашна градежна индустрија“, вели Серафимовски.