Русија ќе плаќа за својата војна против Украина уште долго откако ќе заврши

Русија со години ќе плаќа за својата инвазија врз Украина, дури и ако војната заврши утре, бидејќи владата ја пополнува растечката празнина во воениот буџет со сè поскапо задолжување.

Додека американскиот претседател Доналд Трамп се залага за договор за завршување на војната, идната сметка за Москва продолжува да расте. На една од последните аукции на обврзници предвидени за годинава, која се одржа вчера, владата издаде хартии од вредност во износ од 108,9 милијарди рубли (1,36 милијарда долари) - долг познат како ОФЗ (OFZ), со што вкупниот износ за 2025 година досега достигна 7,9 билиони рубли, значително надминувајќи го претходниот рекорд поставен во 2020 година, за време на пандемијата на ковид-19.

Тогаш клучната каматна стапка на централната банка беше само 4,25 проценти, додека пред една година достигна рекордни 21 отсто. Дури и откако Банката на Русија почна да ги намалува трошоците за задолжување во јуни, на сегашните 16,5 проценти, парите останаа исклучително скапи за домаќинствата, бизнисите и државата.

Bloomberg Mercury

 

Москва немаше друг избор освен да ја зголеми продажбата на обврзници откако повеќе од половина од резервите за црни денови беа исцрпени, а буџетскиот дефицит се прошири поради зголемувањето на воените трошоци од 30 до 60 отсто и намалувањето на приходите од стоки, вклучително и од нафтата и гасот.

Воените трошоци на Русија оваа година се искачија на 7,3 проценти од бруто-домашниот производ (БДП), при што 2,2 отсто од трошоците не се поврзани со војната во Украина, изјави тамошниот министер за одбрана Андреј Белошов при вчерашниот состанок со претседателот Владимир Путин. Врз основа на процената на БДП на Министерството за економија за оваа година, вкупните трошоци за одбрана ја надминуваат првичната буџетска цел, достигнувајќи околу 15,8 билиони рубли, вклучувајќи приближно 11 билиони рубли потрошени за инвазијата.

Иако се предвидува дека буџетските трошоци за одбрана во следните три години ќе останат речиси непроменети, трошоците за сервисирање на долгот ќе продолжат да растат и ќе го надминат кумулативното зголемување на воениот буџет од почетокот на војната во 2022 година, покажуваат пресметките на „Блумберг“.

 

Трошоците за сервисирање на долгот сега сочинуваат двојно поголем дел од вкупните трошоци пред војната и, номинално, веќе ги надминуваат буџетските распределби за здравствена заштита и образование. Почнувајќи од следната година, тие ќе ги надминат комбинираните владини трошоци за здравство и образование, искачувајќи се на четвртата најголема ставка во буџетот покрај националната безбедност.

Доколку трошоците за долг се зголемат пред буџетскиот план, владата ќе мора да ги намали средствата на друго место за да избегне проширување на дефицитот, рече Наталија Милчакова, водечка аналитичарка во „Фридом фајнанс глобал“ (Freedom Finance Global). Социјалните трошоци ќе мора да бидат заштитени „во секое време“, но во опасност може да се доведе финансирањето за национални проекти и програми за економска поддршка, рече таа.

Според законот за буџет, трошоците за сервисирање на долгот оваа година се очекува да се зголемат за речиси 40 проценти, а идната за повеќе од 20 отсто.

Тоа е поттикнато и од зголемувањето на нивото на долг и од сè поголемиот удел на обврзниците со флуктуирачка каматна стапка и новите емисии на обврзници со висок принос во структурата на долгот, рече Андреј Мелашенко, аналитичар во „Ренесанс капитал“ (Renaissance Capital). Владата беше „премногу оптимистична“ во врска со очекуваниот економски раст и приходи оваа година, рече тој, а недостатоците и во приходите од нафта и гас, како и тие во неенергетските сектори, сега мора да се покријат со задолжување.

Русија беше принудена да ја зголеми повеќе од двојно својата цел за продажба на обврзници за последниот квартал, од 1,5 на 3,8 билиони рубли, првенствено во долгорочни обврзници со рок на достасување над 10 години.

Bloomberg Mercury

 

На почетокот на ноември, министерството се врати на издавање обврзници со флуктуирачка каматна стапка за да ги задоволи големите количества на задолжување и за првпат во историјата пласира државни обврзници деноминирани во кинески јуани.

Списокот на ризици со кои се соочува буџетот во наредните години е долг и вклучува послаби од очекуваните приходи поради пониските цени на нафтата, посилната рубља и растот што не ги исполнува прогнозите бидејќи економијата забавува, како и повисоките трошоци поврзани со воените операции.

Исто така, можно е забавување или пауза во циклусот на олабавување на Банката на Русија, бидејќи креаторите на политиките остануваат несигурни дали инфлацијата ќе се движи одржливо кон целта од четири проценти следната година. Тоа би додало дополнителен притисок, со оглед на тоа што поголемиот дел од долгот на Русија е домашен, при што приближно половина е поврзан со обврзници со флуктуирачка каматна стапка.

Буџетот за 2026 година претпоставува курс на рубљата од 92 за еден американски долар и нафта од Урал на вредносно ниво од 59 долари - нивоа што сега изгледаат многу оптимистички, според Сергеј Конигин, главен економист во „Синара банка“. Недостигот од приходи би можел да го зголеми дефицитот на 5,2 билиони рубли, наспроти прогнозата на Министерството за финансии од 3,6 билиони, рече тој.

Доколку централната банка ја задржи својата клучна каматна стапка висока подолго време, а приходите од нафта и гас се намалат, Русија ќе се соочи со тежок избор: да ги зголеми даноците, да ги намали другите трошоци или да го зголеми задолжувањето, додаде Конигин.

Иако рускиот долг може да расте побрзо од плановите на владата, тој е сè уште еден од најниските во светот, покажуваат податоците на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ). Се очекува односот долг-БДП да остане под 20 проценти во наредните три години, додека трошоците за сервисирање од девет отсто од буџетот и помалку од два отсто од националниот доход многу економисти ги сметаат за удобни прагови.

„Сè уште има голем простор за зголемување на јавниот долг“, рече Александар Џиоев, стратег во „Алфа-капитал“ (Alfa-Capital).

Сепак, „финансирањето со долг е привремено, но не и системско решение“, рече тој. Тоа не го решава долгорочниот проблем со полнењето на буџетот и води до зголемување на каматните плаќања и намалена фискална флексибилност со текот на времето.

Владина наредба одобрена оваа недела сепак усвои поинаков пристап. Се одобри прогноза што покажува дека односот долг-БДП ќе надмине 20 проценти почнувајќи од 2027 година и ќе се искачи на речиси 70 отсто до 2042 година, додека резервниот фонд на Русија се предвидува да се намали на само еден отсто од БДП од сегашните шест проценти.

Додека економистите во Русија се поделени околу тоа дали таквата траекторија е финансиски одржлива, понепосредниот предизвик за владата е зголемувањето на трошоците за сервисирање на нејзиниот долг.
Како и да заврши војната, високите каматни плаќања се веќе вклучени во идните буџети и, за разлика од воените трошоци, тие не можат да се намалат.