Сер Дејвид Атенборо со децении е една од најпрепознатливите фигури на светската телевизија, човек чиј тивок и смирен глас на милиони гледачи им ја доближи природата — од диносауруси и поларни мечки до најскриените делови од животот на Земјата.
Роден е на 8 мај 1926 година, а интересот за природниот свет го покажал уште како дете, собирајќи фосили. По школувањето во Лестер, студирал природни науки на Клер колеџ во Кембриџ, а од 1947 до 1949 служел во Кралската морнарица. Во Би-Би-Си се приклучил по службата во морнарицата, но пред камерите застанал дури подоцна. Имено, неговите претпоставени, според познатата анегдота, сметале дека неговите заби не се доволно „телевизиски“.
Оваа проценка брзо се покажала како погрешна. Во 1954 година ја започнал „ЗОО Квест“, серија што му ги отвори вратите кон телевизиска кариера каква малкумина можеле да ја предвидат. Денес многумина го сметаат за најпознатиот природонаучник во светот, човек кој снимал во 83 земји и на речиси сите значајни природни сцени на планетата, од Амазонија до Антарктикот.
Прочитај повеќе
Кој сака да живее вечно за цена од два милиона долари
Стареењето и смртта се неизбежни аспекти на животот, барем за повеќето од нас...
11.01.2025
Нов документарец наводно открива кој е вистинскиот креатор на биткоинот
Нов документарец на платформата „Ејч-би-о“ за потеклото на биткоинот сугерира кој се крие под псевдонимот Сатоши Накамото.
09.10.2024
Дали пластиката влијае на плодноста? Документарец на „Нетфликс“ носи загрижувачки откритија
Микропластиката влегува во телото преку храната, водата и воздухот, а последиците допрва ќе почнеме да ги разбираме
22.03.2026
„Нетфликс“ ја купи фирмата за вештачка интелигенција на Бен Афлек за 600 милиони долари
Во 2022 година, без никаква публицитет, Афлек ја основа „Интерпозитив“ (InterPositive), компанија со само 16 вработени, со поддршка на инвестицискиот фонд „Ред Бирд Капитал“ (RedBird Capital Partners).
17.03.2026
„К-поп ловци на демони“ на Нетфликс на врвот на боксофисот
Анимираниот мјузикл „К-поп ловци на демони“ на Нетфликс изненади со приходи од 20 милиони долари и глобален успех, надминувајќи го „Ред нотис“.
25.08.2025
Тишината на продажба: Организирани прошетки и „капење“ во шума - новиот тренд за „благосостојба“
Во индустријата вредна повеќе трилиони долари, тишината, времето и престојот во шумата се високо ценети. Програмите за шумска терапија, од индивидуални одмори до корпоративни велнес-патувања, се сè поприсутни. Еве каде можете да се организирате за претстојните празници.
01.05.2026
Што ни кажува минатото на урбанистичкото планирање за градовите на иднината?
Иако не постојат конечни решенија за урбаните проблеми, историјата ни помага подобро да разбереме што навистина е ново, а што само изгледа како нова идеја.
05.04.2026
Зошто Финска деветти пат е прогласена за најсреќна земја во светот?
Земјата во која има повеќе сауни отколку автомобили деветта година по ред е прогласена за најсреќна во светот. Еве што можеме да научиме од нивниот однос кон природата како исцелителка.
28.03.2026
„Медена земја“ е меѓу 12-те најдобри документарци што го менуваат погледот кон светот
Од климатската криза до чудесните симбиози во природата - овие документарци едуцираат, шокираат и инспирираат.
03.08.2025
Швајцарците се за повеќе природа и помалку градба
Мнозинството швајцарски гласачи се за ограничување на градежништвото и на земјоделството за подобра заштита на природата и биодиверзитетот.
16.08.2024
Атенборо низ кариерата покажа ретка способност, огромното знаење да го пренесе едноставно, топло и убедливо. Неговиот стил често бил обидуван да се имитира, но никој навистина не успеал да го повтори. Пред камера знаел да делува речиси детски воодушевено додека набљудува необично однесување на животните, а зад камера останал познат по тоа што заслугите често им ги препушта на снимателите, продуцентите и екипите што го следеле на терен.
Самиот ги пишува сценаријата, иако вели дека не сака да пишува. Сепак, за книгата „Животот на птиците“ освои значајна книжевна награда уште пред истоимената серија да биде прикажана на телевизија.
Од телевизиски истражуваќ до гласот за заштита на природата
Неговата кариера се развивала паралелно со промената на односот кон природата. Во раните денови на телевизијата, дивите животни често се гледале како егзотични реткости што треба да се пронајдат, фатат и донесат во зоолошки градини. Таков дух носела и серијата „ЗОО Квест“, во која Атенборо со тимот на Лондонската зоолошка градина патувал во тропски земји во потрага по животни за нивните колекции.
Децении подоцна, овој пристап бил заменет со многу повнимателен и поодговорен поглед кон природниот свет. По повеќе од 70 години посветени на проучување на животот во сите негови облици, Атенборо стана еден од најважните гласови за заштита на природата. Многу пред климатските промени и губењето на биодиверзитетот да станат секојдневни теми, тој предупредуваше на штетата што човекот ѝ ја нанесува на планетата. Сериите „Состојбата на планетата“ и „Дали ја менуваме планетата Земја?“ се занимаваа токму со тие прашања, во време кога ваквите теми сè уште не беа постојано присутни во ударните телевизиски термини.
Неговиот придонес не беше значаен само пред камерите. Како директор на Би-Би-Си 2 од 1965 година, имаше клучна улога во воведувањето на телевизија во боја во Велика Британија. Четири години подоцна стана директор на програмата со уредничка одговорност за двата телевизиски канали на Би-Би-Си. Во тој период воведе нови телевизиски формати, меѓу кои и преноси на снукер, како и популарната серија „Сагата за Форсајтови“.
Сепак, канцелариската работа не го привлекуваше многу. Иако се споменуваше како можен генерален директор на Би-Би-Си, во 1973 година го напушти менаџментот и се врати на снимањето. „Сè уште не сум ги видел Галапагос“, изјави тогаш омилениот природонаучник.
Оваа одлука се покажа како пресудна. Следуваше „Живот на Земјата“, амбициозна серија од 13 епизоди која го промени начинот на раскажување приказни за природата. Ја гледаа стотици милиони луѓе, а и денес се смета за еден од проектите што поставија стандарди за големи документарни серии за природниот свет.
Снимањата, пак, беа далеку од романтичната слика на патувања низ егзотични предели. Екипата работеше во време пред дигиталната технологија, со тешка опрема, сложена логистика и чести ризици на терен. Понекогаш за кадар што на екран трае неколку секунди се чекало со денови или недели. Атенборо во текот на кариерата се најде и во непријатни ситуации — од напади на мравки до средби со исклучително „заинтересиран“ тетреб.
Серии што ја одбележаа телевизиската историја
По „Живот на Земјата“ следуваа „Живата планета“ и „Испитувањата на животот“, а потоа и низа други проекти што ја одбележаа телевизиската историја: „Сината планета“, „Планетата Земја“, „Замрзната планета“, „Африка“, „Династии“, „Нашата планета“ и „Планетата Земја III“. Особено се памети „Планетата Земја II“ од 2016 година, серија што привлече огромно внимание од публиката. Сцената во која штотуку изведена игуана бега од змии ги држеше гледачите во неизвесност и освои награда БАФТА за телевизиски момент на годината.
Додека многумина од неговата генерација одамна се повлекоа, Атенборо и во деведесеттите продолжи да работи со импресивно темпо. Снимаше за Би-Би-Си, но и за Нетфликс, следеше животни, го истражуваше растителниот свет, боите на природата, праисториските предели и британските дивини. Во новата серија „Див Лондон“ (Wild London) се насочи кон природата во сопствениот град, од урбани елени до сиви соколи на покривите.
Во текот на кариерата помина низ речиси целата историја на модерната телевизија. Работеше за црно-бела програма, телевизија во боја, ХД и 3Д продукција, како и за класични телевизиски куќи и стриминг-платформи. Притоа остана препознатлив по истиот пристап, љубопитноста, почитта кон природата и способноста да му го приближи на гледачот светот што често никогаш нема да го види во живо.
За својата работа доби бројни признанија ширум светот, вклучително и награди БАФТА и Еми за документарни серии. За витез беше прогласен во 1985 година, а кралицата Елизабета II во 2005 му го додели Орденот за заслуги, едно од највисоките британски одликувања за исклучителен придонес во науката, уметноста и јавниот живот. Носител е на бројни почесни докторати и член на Кралското друштво.
Во приватниот живот беше во брак со Џејн Елизабет Ебсворт Ориел, која почина во 1997 година. Имаат син и ќерка. Неговиот брат беше актерот и режисер Ричард Атенборо, кој почина во 2014 година.
Денес, на свои сто години, Дејвид Атенборо патува помалку отколку порано, но неговото присуство во јавноста и понатаму е силно. Неговата улога со текот на времето се промени — од телевизиски истражувач што ги водеше гледачите во непознатото, прерасна во еден од најпрепознатливите гласови што предупредуваат дека тој свет исчезнува побрзо отколку што успеваме да го разбереме.
Малкумина толку долго и толку уверливо го обликувале начинот на кој публиката ја гледа природата. Атенборо не е само раскажувач на дивиот свет. Тој е еден од ретките гласови поради кои тој свет ни изгледа поблизок, поважен и покревок од кога било.
По повод 100-годишнината на Дејвид Атенборо, Би-Би-Си покрена низа проекти — меѓу нив документарецот „Создавањето на Животот на Земјата: Најголемата авантура на Атенборо“, кој се враќа зад сцените на неговата највлијателна серија, како и новата серија „Тајната градина“, посветена на скриениот живот во британските градини.
Централен настан е и голем телевизиски пренос од Ројал Алберт Хол, со музика, архивски снимки и гости од светот на природонауката, додека низ Лондон и во музеите се организираат изложби, проекции и специјални програми посветени на неговата работа.
Доколку и вие сакате да го одбележите неговиот 100-ти роденден, издвоивме документарци на Дејвид Атенборо со највисоки оценки на ИМДБ што вреди повторно да се погледнат...
„Планетата Земја“ — 9,4
Глобално патување низ најразлични живеалишта што постави стандарди за современите природонаучни документарци.
„Планетата Земја II“ — 9,4
Продолжение кое со напредна технологија носи поинтимен и подинамичен поглед на животните и нивните секојдневни борби.
„Сината планета II“ — 9,3
Истражување на океаните што открива непознат подводен свет и сè поизразеното влијание на човекот.
„Седум светови, една планета“ — 9,3
Серија што низ континентите ги поврзува животинските приказни со екстремните услови во кои опстануваат.
„Нашата планета“ — 9,2
Визуелно импресивен приказ на природата што отворено ги нагласува последиците од климатските промени.
„Ловот“ — 9,2
Фокус на односот меѓу предаторите и пленот што покажува колку е неизвесно преживувањето во природата.
„Живот на Земјата“ — 9,1
Култна серија што ја следи еволуцијата на животот на Земјата и ги поставува темелите на целиот жанр.
„Животот на цицачите“ — 9,1
Детален приказ на светот на цицачите и нивните прилагодувања во различни средини.
„Сината планета“ — 9,0
Еден од првите големи телевизиски проекти што ги доближи длабочините на океаните до широката публика.
„Замрзнатата планета“ — 9,0
Патување низ поларните предели што открива живот во најекстремните услови на планетата.
.webp){kind=icon}
