Зошто Маск го изнесе „Спејс екс“ на берза?

Илон Маск и неговите директори имаа една главна порака за армијата луѓе кои работеа на иницијалната јавна понуда (ИПO) на „Спејс ејс“ во изминатите шест месеци: „Побрзо, движете се побрзо“.

Додека огромниот стартап се движеше кон јавно листирање по 24 години како приватна компанија, итноста беше очигледна. Аквизиција на компанија за вештачка интелигенција вредна 250 милијарди долари во средината на процесот? Не дозволувајте тоа да ве забави. Зошто сите да чекате до доцна навечер за финалните услови? Наместо тоа, затворете ја зделката за време на пазарните часови.

Нагласената брзина беше поттикната од паметна стратегија: да се излезе на берза пред американските избори за Конгрес (поврзано со блискоста на Маск со актуелниот претседател на САД), да се победат „Опен-еј-ај“ и „Антропик“ на пазарот и да се искористи апетитот на инвеститорите за листирања фокусирани на вештачка интелигенција; и да се стане јавна компанија пред 55-тиот роденден на Маск на крајот од јуни.

Трката кулминираше во петокот, кога „Спејс екс“ (Space Exploration Technologies Corp.) започна со тргување на Nasdaq по цена за најголемо ИПO во историјата. Компанијата собра 75 милијарди долари и го направи Маск првиот билионер во светот. Акциите се искачија до 31 отсто на нивниот дебитантски ден пред да затворат на 160,95 долари, давајќи му на „Спејс екс“ целосна пазарна вредност од 2,2 билиони долари.

Овој извештај за подготовките за ИПO е заснован на разговори со повеќе луѓе вклучени во процесот, кои побараа да останат анонимни. „Спејс екс“ не одговори на барањето за коментар.

Во пресрет на денот на листирањето, банките кои работеа на зделката ги украсија своите канцеларии во Њујорк со „Спејс екс“ промоции - од ракети на лифтовите во „Морган Стенли“ до ракети на постаменти во лобито на „Голдман“. На 41-виот кат на „Голдман“, декорациите правеа да изгледа како да гледате кон Менхетн од површината на Марс.

Во петокот, финансискиот директор на „Спејс екс“, Брет Џонсен, и претседателката Гвин Шотвел ѕвонија на отварањето на берзата Nasdaq, додека Маск го направи истото пред илјадници вработени и инвеститори во седиштето на компанијата во Тексас.

Bloomberg

Присутните во „Голдман“ носеа специјални „Најк“ патики - и се собираа околу екраните кога пазарот се отвори. Според луѓе запознаени со случајот, идејата за патиките била на Маск.

Кога тргувањето се приближуваше кон крај, директорите и вработените излегоа на попладневното сонце од 32°C и на балконот на Nasdaq со поглед кон Тајмс Сквер, каде познатата топка на Тајмс Сквер светеше црвено како Марс. Наместо да падне, како на Нова Година, таа полека се издигна кон небото.

„Навистина е тешко да се поверува дека мала компанија која започна во магацин во Ел Сегундо сега излегува на берза како најголемо ИПO досега,“ рече Маск пред ѕвонењето. „Му давав на’Спејс екс’ помалку од 10 отсто шанси да успее воопшто.“

Патот кон вештачка интелигенција

Од првите состаноци со банки, до официјалното поднесување во мај, „Спејс екс“ помина низ една од најголемите трансформации во својата историја.

За само неколку месеци, компанијата направи остар пресврт кон вештачка интелигенција, комбинирајќи се со сопствената „Екс АИ“ (xAI) на Маск. Во тој момент, советниците веќе започнаа да подготвуваат проспект за ИПO. Аквизицијата - која ја процени „Екс АИ“ на 250 милијарди долари и отвори целосно нова линија на бизнис - ја смени приказната.

Месеци подоцна, Маск додаде уште еден пресврт кога „Спејс екс“ објави дека има договор што му дава право да ја купи стартап компанијата за вештачка интелигенција „Курсор“ (Cursor) за 60 милијарди долари. За многумина, оваа зделка дојде сосема неочекувано.

Во исто време, Маск почна сè повеќе да зборува за тоа како „Спејс екс“ ќе ги гради огромните дата-центри потребни за поддршка на ВИ. Уникатната продажна точка? Дата-центрите ќе бидат во вселената, лансирани во ниска орбита околу Земјата со масивните ракети „Старшип“ на „Спејс екс“.

Да се постигне тоа, особено во временската рамка од четири до пет години што Маск ја најавува, би чинело колосална сума пари. ИПO одеднаш стана повеќе од неопходност, иако директорите со години велеа дека „Спејс екс“ќе излезе на берза само кога редовно ќе лета кон Марс. Претходните дискусии за ИПO беа фокусирани само на издвојување на „Старлинк“.

Сега, во својот проспект за ИПO, „Спејс екс“ официјално ги замоли инвеститорите да се приклучат на патувањето со вештачка интелигенција, кажувајќи им дека верува дека постои пазар од 26,5 билиони долари за технологијата и истакнувајќи инфраструктура како компјутерската моќ што компанијата планира да ја изнајмува на конкуренти.

„Тие преку ноќ станаа нов играч во облачната ВИ инфраструктура, и никој навистина не го очекуваше тоа,“ рече Мандип Синг, глобален шеф за технолошки истражувања во „Блумберг интелиџенс“.

Фокусот на Маск врз „Спејс екс“ и ВИ предизвика шпекулации меѓу инвеститорите за иднината на „Тесла“, другата водечка јавна компанија на Маск. За да се избегне поделба на вниманието на инвеститорите, некои аналитичари мислат дека може да дојде до спојување меѓу двете фирми.

„Спејс екс“  ја надмина „Тесла“ по пазарна вредност веднаш штом се утврди цената на ИПO-то. Многу обожаватели на Маск се надеваат дека ќе има сличен, ако не и поголем раст од производителот на електрични возила, имајќи ги предвид неговите широки амбиции. Но, „Спејс екс“ може да заврши оптоварен со истите грижи за вреднување што ја следат „Тесла“ со години.

„Денес има само околу 15 компании што вредат билион долари,“ рече Ранд Милвуд, инвестициски советник во „Гардијан велт едвајзерс“. „Тие се многу успешни, позитивни во готовински тек, сите тие работи - а тоа не е ‘Спејс екс’“.

Bloomberg

Банкарски средби

Само околу една недела по договорот со „Екс АИ“, „Спејс екс“ ги собра советниците во своето поранешно седиште во Хоторн, Калифорнија, за стартна средба за ИПO. Во просторијата беа група банки кои со години градеа односи со Маск и компанијата, делумно со надеж дека ќе добијат посакувана улога во ИПO и хонорарите што ќе дојдат со тоа.

Меѓу нив: „Голдман“, „Морган Стенли“ „ЏП Морган“, „Банк оф Америка“ и „Ситигруп“, секоја од нив доби мандат заедно со повеќе од 15 други кои на крајот се приклучија на зделката.

„Морган Стенли“  долго време се сметаше за „банкарот на Маск“, откако му остана верен со години и имаше доверба во неговиот ризичен обид да го купи „Твитер“, сега познат како X. Банкарот на „Морган Стенли“, Мајкл Грајмс, кој ја водеше работата на банката на таа зделка, на крајот го следеше Маск во Вашингтон за да работи во администрацијата на Трамп. Тој се врати во „Морган Стенли“ порано оваа година.

Но, кога „Спејс екс“ го поднесе проспектот јавно во средината на мај, името на „Голдман“ беше наведено во водечката позиција на зделката. Извршниот директор на „Голдман“, Дејвид Соломон, ја припиша заслугата на 20-годишната врска и изјави за „Блумберг“ дека „има многу работи што тимот ги направи во последните шест месеци што придонесоа за конечниот резултат.“

По раните средби, претставници на некои од банките поминуваа голем дел од времето во Хоторн, често влегувајќи во канцелариите на „Спејс екс“ повеќе пати неделно за да го одржат процесот на вистинскиот пат. Џонсен од „Спејс екс“ беше речиси постојано присутен, надгледувајќи ги советниците и носејќи ги одлуките пред Маск.

Иако банките направија огромна работа за да ја дефинираат инвеститорската понуда и вреднувањето на компанијата, сепак Маск и Џонсен беа тие што на крајот ја утврдија фиксната цена. За разлика од типично ИПO, „Спејс екс“ постави една единствена цена за акцијата наместо потенцијален опсег: акциите ќе се продаваат за 135 долари, и ќе бидат достапни 555,6 милиони.

Одлуката беше без преседан за американска зделка од оваа големина, но го направи процесот побрз и потранспарентен, вклучувајќи ги и малите инвеститори, за кои Маск одамна велеше дека треба да имаат пристап до секое листирање.

„Јас сум голем фан на малите инвеститори. Ќе се погрижам тие да имаат врвен приоритет,“ објави Маск во 2020 година, кога ИПO-то на „Старлинк“ се најавуваше како можност.

На крајот, малите инвеститори добија околу 15 милијарди долари во акции, или околу 20 отсто од вкупната понуда. Индивидуалци поднесоа повеќе од 100 милијарди долари во нарачки, според луѓе запознаени со случајот.

Мет Франк, 34 години, поднесе нарачка за 200 акции и доби 23 во целост. И неговиот татко доби неколку.

„Немам целна цена за продажба,“ рече Франк во интервју. „Разговарав со татко ми кој рече дека се надева еден ден да ги предаде овие акции на своите внуци, па и јас сум усогласен со тоа.“ Тој не учествуваше во тргувањето во петокот.

Bloomberg

По затворањето на пазарот, директорите и вработените на „Спејс екс“ - без Маск - се упатија во канцелариите на „ЏП Морган“ во центарот на Менхетн на забава организирана од извршниот директор на банката, Џејми Дајмон, каде се служеа специјално брендирани „томахавк“ стекови. Малку повеќе од една недела претходно, „ЏП Морган“ одржа еден од првите официјални маркетинг настани за „Спејс екс“, кога Дајмон модерираше „прашања и одговори“ со Маск, кој се појави преку видео, додека неговата мајка гледаше од публиката.

„Започнуваме масивна нова фаза на раст,“ му рече Маск на Дајмон за време на преносот во живо. „Ни треба капитал за тоа.“

Во петокот Маск беше повеќе рефлексивен, комбинирајќи ја својата вообичаена директност. „Ако луѓето ми кажаа дека ова ќе се случи,“ рече тој, мислејќи на тоа што „Спејс екс“ е најголемото ИПO во светот, „јас ќе му речев  ‘човече, мора да пушите некоја навистина добра дрога,’“ додаде тој.