Најголемо ИПО во историјата: „Спејс екс“ на Маск обезбеди 75 милијарди долари

Компанијата „Спејс екс“ (SpaceX) на Илон Маск испиша ново поглавје во историјата на светските финансиски пазари, реализирајќи ја најголемата иницијална јавна понуда (ИПО) на акции досега. Компанијата собра 75 милијарди долари преку продажба на 555,6 милиони акции по цена од 135 долари, со што повеќе од двојно го надмина досегашниот рекорд на „Сауди Арамко“ (Saudi Aramco) од 2019 година.

Со оваа трансакција, пазарната вредност на „Спејс екс“ достигна 1,77 билиони долари, а целосно разводнетата вредност на компанијата се проценува на околу 1,8 билиони долари. Акциите в петок почнуваат да се тргуваат на Nasdaq под ознаката SPCX, при што пазарите веќе очекуваат силен раст на цената уште во првите денови од тргувањето.

Интересот за акциите на „Спејс екс“ значително ја надмина понудата. Според информациите на Bloomberg, инвеститорите побарале над четирипати поголем број акции од достапниот. Особено активни биле малите инвеститори, кои поднеле налози вредни над 100 милијарди долари, иако за нив биле резервирани само 20 проценти од понудените акции.

Дополнително, банките што го организираа ИПО-то имаат можност да купат уште 83,3 милиони акции преку опцијата за прекумерна алокација. Доколку таа биде целосно искористена, вредноста на трансакцијата би можела да достигне околу 86 милијарди долари.

100-те најголеми иницијални јавни понуди (ИПО) во светот и слични котации на берзата од 2000 година, изразени во вредност од 2026 година | Bloomberg

Историското излегување на берза значително го зголемува и личното богатство на Илон Маск. Според Bloomberg Billionaires Index, неговото богатство ќе порасне на околу 970 милијарди долари, што го доближува до статусот на првиот билионер во светот.

Само неговиот удел во „Спејс екс“, заедно со опциите на акции, вреди околу 688 милијарди долари. Доколку акциите продолжат да растат по почетокот на тргувањето, Маск би можел релативно брзо да ја надмине психолошката граница од еден билион долари нето богатство.

По ИПО-то, Маск задржува контрола врз 84 проценти од гласачките права во компанијата и практично има целосна контрола врз изборот на управниот одбор.

Растот на вредноста на „Спејс екс“ не се темели само на вселенската индустрија. Во последните месеци компанијата се трансформираше во еден од најамбициозните играчи во областа на вештачката интелигенција, особено по интеграцијата со компанијата „Екс еј-ај“ (xAI) на Маск.

Инвеститорите сè повеќе ја вреднуваат иднината на компанијата преку нејзините планови за изградба на напредна компјутерска инфраструктура, дата-центри и ВИ технологии. Договорите за обезбедување компјутерски капацитети за компании како „Антропик“ (Anthropic) и „Гугл“ (Google), според достапните информации, би можеле да станат најголем извор на приходи за „Спејс екс“.

Bloomberg

Маск дополнително ја засили инвеститорската еуфорија со визија која вклучува дата-центри во вселената, роботски фабрики на Месечината и долгорочни планови за населување на Марс.

Сепак, не сите аналитичари се убедени дека сегашната вредност е оправдана. Познатиот инвеститор Џејмс Чанос оцени дека станува збор за „понуда базирана на надежи и соништа“, истакнувајќи дека компанијата сè уште не остварила профит и дека голем дел од нејзината вредност произлегува од ентузијазмот околу Маск и вештачката интелигенција.

Дополнителен предизвик претставува и силната конкуренција од „Опен еј-ај“ (OpenAI) и „Антропик“ (Anthropic), чии ВИ производи моментално имаат поширока примена на пазарот отколку системот Грок на „Екс еј-ај“.

Пазарните аналитичари сметаат дека ИПО-то на „Спејс екс“ претставува тест за расположението на инвеститорите кон компаниите поврзани со вештачката интелигенција. Успешното деби би можело да го отвори патот за идните берзански котирања на компании како „Опен еј-ај“ и „Антропик“, кои исто така се споменуваат како потенцијални кандидати за јавна понуда во наредниот период.

И покрај сомнежите околу високите вреднувања „Спејс екс“ веќе се позиционираше меѓу највредните компании во светот, а Илон Маск повторно ја потврди својата способност да привлече огромен капитал и внимание од глобалните инвеститори.