Македонските фондови внимателни околу ИПО-то на „Спејс екс“

Домашните инвестициски фондови се претпазливи во врска со вложувањето во акциите на „Спејс екс“ (SpaceX), компанијата на Илон Маск за ракети, сателити и вештачка интелигенција, што денеска ќе почнат слободно да се тргуваат на берзата во Њујорк, односно ќе се случи долго очекуваната иницијалната јавна понуда (ИПО).

Вчеравечер по њујоршко време се случи официјалното формирање на почетната цена на акцијата, а денеска наутро, или околу 15 часот по македонско време, треба да почне и тргувањето со акциите на дефинитивно најмногу споменуваната компанија на Волстрит и пошироко изминатиов период. Веќе пишувавме дека интересот за акциите на “Спејс екс“ беше огромен, односно побарувачката беше над четири пати поголема во однос на достапните акции. Компанијата нуди 555,6 милиони акции по фиксна цена од 135 долари секоја, што би значело прибирање на околу 75 милијарди долари и би ја вреднувало на околу 1,8 билиони долари (1.800 милијарди долари).

Штом ќе почне и официјалното тргување со акциите на берзите Насдак (Nasdaq) и Насдак Тексас (Nasdaq Texas), можно е цената и нагло да скокне, како што се случувало во слични околности и со претходни ИПО-а. Како ќе се движи понатаму, никој не може да предвиди.

„Наша задача како портфолио менаџери е да оцениме дали купувањето на акции на ‘Спејс екс’ на самиот ден на ИПО-то е во согласност со нашата инвестициска филозофија и со обврските кон нашите клиенти. Нашата позиција по ова прашање е јасна: нема да инвестираме во акциите на ‘Спејс екс’ на денот на јавната понуда“, вели Васко Богдановски, извршен директор на „Опфолио Инвестиции“, друштво за управување со инвестициски фондови.

Тој додава дека основниот принцип на т.н. вредносното инвестирање (value investing) налага дека цената на акцијата ги одразува пазарните очекувања за иднината на компанијата. „Кај ‘Спејс екс’ пазарната вредност утврдена при ИПО-то веќе имплицира долгогодишен  и исклучително висок раст. Тоа значи дека за инвеститорот да оствари натпросечен принос, компанијата не само што мора да ги достигне овие високи очекувања, туку и значајно да ги надмине. Ова претставува структурна пречка, без оглед на тоа колку е привлечна самата компанија. Многу инвеститори често ја мешаат оваа клучна разлика помеѓу одличен бизнис и добра инвестиција. Секоја нова позиција во нашето портфолио мора да биде споредена со алтернативните можности за распределба на капиталот. Во нашиот тековен инвестициски универзум веќе постојат позиции кои нудат: појасна маргина на безбедност, пониска влезна цена во однос на нивната вистинска вредност; помала поврзаност (корелација) со тековниот пазарен циклус. Пренасочувањето на капиталот кон ИПО-то на ‘Спејс екс’ би значело занемарување на овие веќе потврдени можности, без соодветна фундаментална основа.“, објаснува за „Блумберг Адрија“ Богдановски.

  Домашните фондови ќе ги почекаат перформансите на „Спејс екс“

Внимателни ќе бидат и во „Вега Фондови“, од каде што ни рекоа дека активно го следат излегувањето на “Спејс екс“ на берза, пред сѐ поради интересот на инвеститорската јавност и големите очекувања од ова ИПО.

„Пред дa вложуваме во акции правиме анализа на минатите перформанси, бизнисот и идните очекувања на секторот и конкретната компанија. Во случајов ‘Спејс екс’ е нова котирана компанија со големи очекувања, но сепак моменталната евалуација на компанијата е превисока и се базира на идни очекувања за кои не можеме да бидеме сигурни дека ќе се остварат. Затоа во оваа фаза ние само ќе го следиме ‘Спејс екс’ и неговите перформанси на берза и може во иднина,  ако видиме дека очекувањата и проекциите се исполнети и компанијата има реална основа и бизнис, да одлучиме за инвестирање во неа.“, ни рече Сашо Дракуловски, извршен директор на „Вега Фондови“.

Да потсетиме, се очекува ИПО-то да се рангира како најголемо досега, надминувајќи го дебито на „Сауди Арамко“ од 29,4 милијарди долари во 2019 година. „Опен еј-ај“ (OpenAI), чии модели на вештачка интелигенција се натпреваруваат со оние од „Екс еј-ај“ (xAI) бизнисот на „Спејс екс“, доверливо поднесе барање за котација во понеделникот, по „Антропик“ (Anthropic PBC) минатата недела. Заедно со „Спејс екс“, трите компании би можеле да додадат 3,6 билиони долари пазарна вредност на американските берзи, според пресметките на „Блумберг“.

„Ова ИПО не претставува само тест за вреднувањето на компанијата, туку и показател за целокупниот апетит на пазарот за ваков тип на компании кои се длабоко поврзани со вештачка интелигенција (ВИ), ракетна технологија и инфраструктура на податоци“, вели Драган Наумов, портфолио менаџер во друштвото за управување со инвестициски фондови “ВФП Фонд Менаџмент“.

Оваа јавна понуда доаѓа во момент кога „Спејс екс“, според најновите корпоративни податоци, веќе е тесно поврзан со поширок ВИ екосистем, особено по аквизицијата на Илон Маск на неговата ВИ  компанија „Екс еј-ај“, со што „Спејс екс“ стана дел од поширока мрежа на компании поврзани со вештачка интелигенција.

„Заедно со другите две очекувани големи ИПО-а можат да имаат значително влијание врз глобалните пазари, односно да доведат до прераспределба на капиталот од постоечки јавни компании кон новите ВИ и технолошки гиганти, што потенцијално би ја зголемило концентрацијата и нестабилноста  на пазарот, особено кај индексите како Nasdaq, кои веќе покажуваат знаци на осцилации во последните денови по силниот раст во претходниот период.“, смета Наумов.

  Тест на реалноста

Исто така, нашите соговорници на темава објаснуваат дека овие ИПО-а доаѓаат во момент кога веќе на пазарите владее загриженост за тоа дали сегашните високи вреднувања на ВИ компаниите се оправдани, бидејќи многу од овие компании сè уште се во фаза на брз раст и големи инвестиции во инфраструктура, како што се дата центри, ракети, сателитски системи и развој на напредни ВИ модели, но со ограничена моментална профитабилност. Доколку компаниите успеат да ги претворат високите стапки на раст во одржлива профитабилност, тоа може дополнително да ја потврди инвестиционата теза зад ВИ секторот. Во спротивно, инвеститорите би можеле да станат поселективни во оценувањето на идниот потенцијал и вреднувањата на овие компании.

„Ние предупредуваме дека инвестирањето во вакви ИПО процеси може да биде високо нестабилно, а некогаш и шпекулативно, бидејќи краткорочните движења на цената често се непредвидливи, а долгорочниот успех на компаниите ќе зависи од тоа дали тие навистина ќе успеат да изградат одржливи бизнис модели и профитни маржи во услови на брз технолошки развој, силна конкуренција и потенцијални регулаторни ограничувања во ВИ секторот. Овие ИПО-а ќе претставуваат своевиден ‘тест на реалноста’ за ВИ индустријата, каде што пазарот ќе мора да процени дали енормните очекувања за раст навистина можат да се претворат во стабилна заработка или пак станува збор за фаза на прекумерно оптимистичко вреднување, што би можело да доведе до зголемена нестабилност и корекции на глобалните берзи“, додава Наумов од „ВФП“.