Зошто се случува лудилото со мем-акции?

Финансиските пазари повторно ги зафати манијата со мем-акции. Кон средината на јули избувна голем раст околу една група компании што беа во криза, вклучувајќи ги „Опендор технолоџис“ (Opendoor Technologies Inc.), „Колс“ (Kohl’s Corp.) и „Криспи крејм“ (Krispy Kreme Inc.), поттикнат од возбудата на социјалните медиуми и ненадејниот пораст на купување од страна на малопродажните инвеститори.

Акциите нагло пораснаа - а во некои случаи и брзо паднаа - не поради промените во нивните основни бизниси, туку затоа што станаа преокупација на неколку познати личности на социјалните медиуми. Како и со претходните епизоди со мем-акции, цел беа компании што имаат проблеми и кои инфлуенсерите ги претставуваа како аутсајдери на пазарот што го контролираат професионалците од Волстрит.

Тоа се случи за време на оригиналната мемманија во 2021 година, кога „Гејм стоп“ (GameStop Corp.) и „АМЦ ентертејнмент холдингс“ (AMC Entertainment Holdings Inc.) скокнаа за време на напливот на тргување поттикнат од добропознат корисник на Редит (Reddit).

Скоковите предизвикани од мем-акции може да донесат неочекувани добивки од повеќе милијарди долари, но и големи загуби за секој што ќе се вклучи предоцна. Еве што треба да знаете.

Зошто овие лудила постојано се случуваат?

Мем-акциите имаат тенденција да делат неколку карактеристики - вклучувајќи го и тоа што го привлекуваат вниманието на интернетот и се промовираат на социјалните медиуми од влијателни малопродажни инвеститори. Објавите често се придружени со слики или видеа - мемиња - кои вклучуваат референци од поп-културата.

Bloomberg

 

Купувањето акции може да се смета како добивање значка на чест или начин да му се придружите на клуб во кој инвеститорите се бодрат едни со други за да зграпчат акции. Повеќето мем-моменти вклучуваат познати брендови на потрошувачи, вклучувајќи ги „Гејм стоп“ и АМЦ во 2021 година, но и „Опендор“, „Криспи крејм“, „Гоу про“ (GoPro Inc.) и „Бијонд мит“ (Beyond Meat Inc.) во актуелното лудило.

Тие исто така се акции за кои интересот е доста краток, што значи дека професионалните инвеститори се обложуваат против нив - и често се евтини по акција.

Како оваа рунда мемманија се споредува со сагата од ерата на ковид?

Заднината во 2025 година е фундаментално различна од тоа што постоеше во 2021 година, кога инвеститорите што беа заглавени дома за време на пандемијата и преполни со стимулативни чекови разменуваа совети на социјалните платформи. Економските услови како тие што го оптоваруваат пазарот во 2025 година, вклучувајќи ги зголемените каматни стапки и неизвесноста околу царинската и трговската политика, нормално би ги одвратиле инвеститорите од ризични облози, но шпекулативните агли на пазарот повторно се распламтуваат.

Најновото мем-лудило вклучува помалку акции отколку во 2021 година, но нивниот раст беше нестабилен и честопати краткотраен. Земете го „Опендор“: неговите акции на 21 јули скокнаа за 43 проценти, кога се тргуваше со 1,9 милијарда акции, што претставува речиси 10 проценти од вкупниот обем на тргување со акции во САД тој ден. Зад остриот раст лежеше експлозија во протокот на опции: повеќе од 3,4 милиони договори сменија сопственици тој ден, ниво што го засени дури и највисокиот еднодневен вкупен износ за време на скокот на „Гејм стоп“ во 2021 година.

Во меѓувреме, компании како што се „Колс“ и „Криспи крејм“ пораснаа во кратки позиции, пазарна терминологија за тоа што може да се случи кога трговците се обложуваат на пад на цената со позајмување акции и нивно брзо продавање, само со цел нивната цена ненадејно да порасне. Трговците се принудени брзо да ги откупат хартиите од вредност, што дополнително поттикнува раст. Порастот не беше одржлив за „Криспи крејм“ – иако акциите на производителот на крофни пораснаа дури за 39 проценти на отворањето на тргувањето на 23 јули, тие затворија само за 4,6 отсто повисоко.

Дали се ризични мем-акциите?

Тргувањето со мем-акции може да биде многу ризично бидејќи причината за нивното купување речиси нема никаква врска со перформансите или перспективите на основниот бизнис. Мем-акциите исто така можат да бидат нестабилни, зголемувајќи ги ризиците од купување и продажба на акциите, особено за неискусните учесници на пазарот.

На пример, акциите на „Гејм стоп“ изгубија повеќе од 70 проценти од својата рекордна вредност достигната во јануари 2021 година, додека на АМЦ паднаа за речиси 99 отсто од својот максимум во јуни 2021 година.

Зошто се случуваат вакви скокови?

Ненадејниот, необјаснив пораст на цената на акциите на една компанија често може да се поврзе со објави на Дискорд (Discord), Редит, Сток твитс (StockTwits) во чет-собата за трговци и други платформи. Во 2021 година лудилото околу „Гејм стоп“ започна кога оптимистичките објави на инвеститорот Кит Гил, познат по неговата онлајн назив Роаринг Кити (Roaring Kitty), доведоа до остар раст на акциите на таа компанија.

Во епизодата со мем-акциите од јули 2025 година, „Опендор“ беше предмет на разговор меѓу трговците на мало на социјалните медиуми откако Ерик Џексон, основач на хеџ фондот „ЕМЈ капитал“ (EMJ Capital) со седиште во Торонто, направи серија објави на социјалната мрежа X, охрабрувајќи го купувањето на тие акции. Потоа беше наведено како едно од најактивно тргуваните имиња на Сток твитс и често се цитираше и од страна на корисници на Редит на тема обложување на Волстрит.

Дали е легално сето ова?

Комисијата за хартии од вредност на САД спроведува политика на нелегална манипулација на пазарот, но мора да се докаже намерата. Зборувањето за зголемување на цената на акцијата може да биде нелегално ако го прави некој што сака да ја подигне цената повисоко, а потоа да профитира од замавот.

Bloomberg

 

Етиката на инфлуенсерите на социјалните медиуми што поттикнува осцилации на акциите е предмет на жестока дебата. Скептиците тврдат дека промоторите на мем-акции додека тргуваат со нив честопати не откриваат важни детали како што се големината на нивните позиции во компаниите и дали се платени за да ги поддржат акциите. Други тврдат дека промовирањето инвестиции на социјалните медиуми е слично на активистичките инвеститори што поттикнуваат промени или препродавачите на краток рок што објавуваат извештаи насочени кон компаниите со цел да профитираат.

Зошто овие моменти не траат?

За да потрае лудилото со мем-акциите, потребно е да се привлечат нови инвеститори во трговијата, што може да помогне во привлекувањето други шпекуланти. Таа комбинација функционираше добро во 2021 година за време на врвот на манијата со мем-акции и на ограничувањата поради пандемијата.

Стимулот на акциите на АМЦ во мај 2021 година траеше само два дена пред тие да паднат, додека скокот на „Фарадеј фјучр интелиџенс електроник“ (Faraday Future Intelligent Electric Inc.) во 2024 година од околу четири центи по акција на речиси четири долари во рок од една недела беше поништен бидејќи акциите се вратија на статус на пени за помалку од две недели подоцна.

Неодамнешните мини-лудила беа уште пократки. Тоа е делумно затоа што институционалните трговци на Волстрит изградија тактика за побрзо забележување и реагирање на движењата водени од мемиња, честопати предизвикувајќи губење на силата на растот.

Главниот двигател за растот на мем-акциите е напливот на толпата што сака да му се спротивстави на естаблишментот на Волстрит, но како што покажаа АМЦ и „Гејм стоп“ во 2021 година, порано или подоцна, фундаменталните принципи на компанијата имаат тенденција да преовладуваат, со што забавата завршува.