Сектори што со денови беа во црвено, а кријат можност за принос

Геополитичките шокови речиси секогаш предизвикуваат ист рефлекс на финансиските пазари. Инвеститорите прво продаваат сè што сметаат за ризично, додека капиталот почнува да се пренасочува кон сектори што изгледаат побезбедно. Во првите денови на криза, таквите реакции често доаѓаат побрзо отколку што пазарот воопшто стигнува да ги процени реалните економски последици од настанот.

Веста од минатата недела за војната во Иран предизвика токму таков бран на реакции – лавина од страв од ширење на конфликтот, можно затворање на Ормускиот Теснец и нарушувања во снабдувањето со енергенти, што брзо ја зголеми цената на нафтата и истовремено ги притисна акциите на компаниите што зависат од глобалната трговија, транспортот и економскиот раст.

Сепак, историјата на финансиските пазари покажува дека првиот бран на реакции често погодува цели сектори без јасна разлика помеѓу компаниите што навистина се загрозени и оние чиј бизнис-модел всушност не се променил. Меѓутоа, токму во таа разлика помеѓу перцепцијата и реалноста често се појавуваат најинтересните инвестициски можности.

Дали оваа реакција на пазарот е оправдана или нуди одлична шанса за инвестирање?

Зошто авиоиндустријата речиси секогаш паѓа прва 

Еден од секторите што најчесто реагираат со пад во вакви ситуации е авиоиндустријата. Кога инвеститорот на прв поглед ја разгледува ситуацијата, лесно може да заклучи дека постојат јасни причини да избега и да продаде сè што е поврзано со овој сектор, затоа што горивото е еден од најголемите трошоци на авиокомпаниите, а секое нагло скокање на цената на нафтата веднаш предизвикува страв дека профитабилноста на компаниите ќе биде под притисок.

 

 

Трошокот за гориво во просек изнесува до 30 проценти од вкупните оперативни трошоци на авиокомпаниите. Кога цената на нафтата нагло расте, пазарот инстинктивно претпоставува дека маржите на добивка ќе се намалат, но таквиот заклучок често занемарува неколку клучни елементи од работењето на овој сектор.

Прво, побарувачката за патувања во моментов е исклучително силна. Глобалниот авиосообраќај закрепна силно во последните две години по пандемијата, а многу компании забележуваат рекордна пополнетост на летовите, затоа што патувањата станаа еден од најотпорните сегменти на потрошувачка, дури и во периоди на побавен економски раст.

Второ, голем број авиокомпании користат стратегии за хеџирање, односно претходно заклучени цени на горивото. Тоа значи дека краткорочниот скок на цената на нафтата често не влијае веднаш на трошоците на компаниите, затоа што тие веќе обезбедиле дел од потрошувачката на гориво по пониски цени.

Трето, авиоиндустријата има релативно брза способност за приспособување на цените. Кога трошоците за гориво растат, компаниите дел од тоа зголемување често го пренесуваат на цените на картите преку дополнителни такси или постепено зголемување на цените на летовите. Тоа се случува со одредено време на задоцнување, но пазарот често го игнорира тоа во моментот на почетниот шок.

Оваа можност за приспособување на цените делумно произлегува од структурата на самата индустрија. Авиосообраќајот често се гледа како олигопол, бидејќи на повеќето пазари доминираат релативно мал број големи компании. Причините за тоа се високите бариери за влез, вклучувајќи огромни капитални трошоци за набавка и одржување на флотата, ограничен број места на големите аеродроми, регулаторни ограничувања и меѓународни договори, како и фактот дека големите компании создаваат широки мрежи на летови преку неколку главни аеродроми што поврзуваат голем број дестинации.

Поради тоа, падот на акциите во овој сектор често е повеќе одраз на моменталното расположение на инвеститорите отколку на реална промена во бизнис-моделот. Дури и при понатамошни геополитички ескалации, последиците врз резултатите на авиокомпаниите веројатно ќе бидат значително помали отколку за време на пандемијата на ковид, која претставуваше специфичен макроекономски шок што практично ги запре глобалните патувања и драстично влијаеше на приходите на индустријата.

Поморскиот транспорт и парадоксот на геополитичките кризи

Сличен образец се забележува и во секторот на поморскиот транспорт. Кога геополитичките тензии растат, инвеститорите често претпоставуваат дека глобалната трговија ќе забави и дека транспортните компании ќе претрпат загуби, поради зголемување на цената на горивото или затворање одредени поморски рути.

Меѓутоа, логистиката на глобалната трговија често функционира по различна логика.

 

 

Ако одредени рути станат ризични или се затворат, бродовите се принудени да користат подолги алтернативни патеки, што автоматски го продолжува времетраењето на транспортот и ефективно го намалува бројот на достапни бродови на пазарот. Кога транспортот забавува, истиот број на бродови мора да покрие поголеми растојанија и подолги рути, што често доведува до зголемување на цените на превозот. Дополнителен фактор е фактот дека поморскиот транспорт претставува основа на глобалната трговија, додека алтернативните видови транспорт како патниот или авиопревозот се значително поскапи и исто така погодени од зголемувањето на цените на горивото и нарушувањата во логистиката. Поради тоа, поморскиот транспорт во практика има многу ограничени замени, што на компаниите во овој сектор им дава поголема флексибилност за приспособување на цените.

Инвеститорите веќе го видоа овој образец за време на кризата во Црвено Море. Кога нападите врз трговските бродови ги натераа компаниите да го избегнуваат Суецкиот Канал и да користат рута околу Африка, патувањата се продолжија до две недели, што практично го намали капацитетот на глобалната флота, а цените на транспортот нагло пораснаа. За бродските компании, тоа често значи зголемени приходи, а не намалена побарувачка.

Bloomberg

Поради тоа, реакцијата на пазарот во првите денови на криза често не ја одразува вистинската економска последица. Стравот од прекин на трговијата често доаѓа пред разбирањето дека промените во логистиката понекогаш ја зголемуваат вредноста на транспортните капацитети.

ВИ-секторот под притисок – но долгорочната приказна останува иста

Трет сектор што често се наоѓа под притисок за време на геополитички кризи е технологијата, особено компаниите што се поврзани со вештачка интелигенција (ВИ). Кога неизвесноста расте, инвеститорите често ја намалуваат изложеноста кон сектори со високи вредности за да го намалат ризикот во портфолиото.

Но токму тука се јавува едно од најголемите несогласувања помеѓу краткорочното расположение на пазарот и долгорочните економски трендови.

 

 

Инвестицискиот циклус во вештачката интелигенција моментално е еден од најголемите во модерната технолошка историја. Технолошките гиганти вложуваат стотици милијарди долари во центри за податоци, чипови и инфраструктура потребна за развој на ВИ-модели. Компании како „Енвидија“, АМД, ТСМЦ и производители на мемориски чипови се во самиот центар на овој инвестициски бран, додека побарувачката за нивните производи доаѓа од проекти што се планирани години однапред.

Најголемата закана за компаниите што се фокусирани на вештачка интелигенција не е краткорочната геополитичка ескалација, туку дали во наредните години ќе успеат да ги оправдаат огромните инвестиции во производствени капацитети. Клучното прашање е дали идната побарувачка ќе биде доволно силна за да ги покрие оперативните трошоци, но и големите инвестиции во инфраструктура и развој на технологијата.

Bloomberg

Изградбата на ВИ -инфраструктура не е проект што се запира поради краткорочни геополитички настани. Центрите за податоци, процесорите и облачната инфраструктура претставуваат основа на следната генерација на дигитална економија и компаниите низ светот продолжуваат да вложуваат во овој сектор без оглед на краткорочните политички ризици.

Истовремено, секторот на вештачка интелигенција носи дополнителен слој на чувствителност. Високите вредности и честите дебати за можен технолошки балон значат дека секоја негативна вест или зголемување на неизвесноста може брзо да предизвика притисок за продажба. Во такво опкружување, инвеститорите често прво ја намалуваат изложеноста кон секторите што претходно оствариле најголем раст. Поради тоа, падот на акциите во овој сектор за време на геополитички шокови често претставува повеќе корекција на расположението отколку промена во деловните перспективи на компаниите.

Сектори што добиваат на значење во кризни периоди

Додека одредени сектори трпат притисок поради стравот на инвеститорите, други сегменти на пазарот често добиваат дополнителен поттик.

Енергетски компании: Блискиот Исток останува клучен регион за глобално снабдување со енергенти. Секоја геополитичка тензија во тој регион ја зголемува ризичната премија во цените на нафтата и гасот, а самата можност за нарушување на снабдувањето често е доволна за зголемување на цените, што за производителите на нафта и гас значи потенцијално поголеми приходи и посилен паричен тек.

Одбранбена индустрија: Растот на меѓународните тензии речиси секогаш води до зголемување на воените буџети, што директно ја зголемува побарувачката за воена опрема и технологии. Од почетокот на војната во Украина цените на акциите на одбранбените компании бележат раст.

Стабилни компании во време на неизвесност: Фармацевтските компании, комуналните претпријатија и производителите на основни потреби. Побарувачката за нив останува релативно стабилна без разлика на економските циклуси или политичките настани.

Кога стравот создава инвестициска можност

Геополитичките кризи често создаваат јасна поделба на пазарот. Еден дел од капиталот бара сигурност во дефанзивните сектори, додека други се обидуваат да го искористат падот во секторите во кои пазарот можеби реагирал премногу брзо.

За инвеститорите, клучна е разликата помеѓу цената и вредноста.

Bloomberg

Цената на акцијата може да падне поради страв, но вредноста на компанијата се менува многу побавно. Кога пазарот реагира импулсивно, разликата помеѓу цената и вистинската вредност понекогаш станува најголема, а историјата на пазарите покажува дека токму таквите моменти често ги создаваат најдобрите инвестициски можности. Војните може да предизвикаат нестабилност, но ретко ги менуваат долгорочните двигатели на глобалната економија и токму во моментите кога стравот доминира на пазарот, најголемите можности се појавуваат таму каде што инвеститорите најмалку очекуваат.