Се кратат летови, можни поскапувања: Македонија со рекорден увоз на керозин

Новите тензии на Блискиот Исток и повторниот прекин на транспортот на нафта низ Ормускиот Теснец што се случи викендов се закана за глобалниот авиосообраќај, кој веќе се соочува со проблеми од досегашната блокада, која следуваше по нападите на САД и Израел врз Иран. Повеќе авиокомпании се веќе принудени на кратење редовни линии, а растот на цените на авионското гориво ја доведува во прашање нивната рентабилност и носи опасност од поскапувања на авиобилетите. Пролонгирањето на тензиите на Блискиот Исток и блокадата на Ормускиот Теснец, низ кој вообичаено минува една петтина од светската потрошувачка на нафта, дефинитивно може да предизвика хроничен недостиг од млазно гориво во иднина, што ќе резултира со подолготрајни нарушувања на глобалниот авионски транспорт. Во Македонија засега нема проблеми со авиопревозот, а надлежните велат дека снабдувањето останува стабилно.

Критично во мај  

Европа има „можеби уште околу за шест недели (резерви) авионско гориво“, изјави минатата недела шефот на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) во опсежно интервју за „Асошиејтед прес“ (Associated Press), предупредувајќи на можни откажувања на летови „наскоро“ доколку снабдувањето со нафта остане блокирано поради војната со Иран.

Извршниот директор на Агенцијата, Фатих Бирол, даде мрачна прогноза за глобалните последици од она што го опиша како „најголема енергетска криза со која некогаш сме се соочиле“, која произлегува од прекинот на протокот на нафта, гас и други клучни ресурси низ Ормускиот Теснец.

„Во минатото постоеше група наречена ’Дајер стрејтс‘ (тешка состојба, н.з.). Сега имаме навистина тешка ситуација и тоа ќе има големи последици за глобалната економија. Колку подолго трае, толку полошо ќе биде за економскиот раст и инфлацијата низ светот“, изјави тој.

Бирол рече дека последиците ќе бидат „повисоки цени на бензинот, повисоки цени на гасот, повисоки цени на електричната енергија“.

Економскиот удар нема да биде рамномерно распределен, при што некои земји ќе бидат „погодени посилно од други“, рече тој, наведувајќи ги Јапонија, Јужна Кореја, Индија, Кина, Пакистан и Бангладеш како најизложени на енергетската криза.

„Најмногу ќе страдаат земјите чии гласови најмалку се слушаат. Тоа главно ќе бидат земјите во развој. Посиромашни земји во Азија, Африка и Латинска Америка“, додаде тој.

„Потоа кризата ќе се прелее и во Европа и Америка“, рече директорот, зборувајќи од неговата канцеларија во Париз.

Ако Ормускиот Теснец не се отвори повторно, тој предупреди дека во Европа „наскоро ќе слушнеме вести дека некои летови од град А до град Б можеби ќе бидат откажани поради недостиг од авионско гориво“.

Повеќе авиокомпании го редуцираа сообраќајот

„Блумберг њуз“ објави дека патниците со авиони треба да се подготват за повеќе непријатности во наредните месеци. Авиокомпаниите низ светот ќе имаат сѐ повеќе откажувања на летовите и приземјување на авионите за да се справат со огромното зголемување на цените на авионското гориво.

Холандскиот национален превозник КЛМ е најновата компанија што го скрати својот распоред, соопштувајќи во четвртокот дека ќе укине 80 повратни лета од аеродромот Скипхол во Амстердам во текот на следниот месец. Со тоа им се приклучува на „Јунајтед ерланјс“, „Луфтханза“ и „Катај пацифик ерлајнс“, кои исто така ги намалија своите рути за да го ограничат штетното влијание.

Глобалниот капацитет за мај е намален за околу 3 процентни поени, при што сите освен една од 20-те најголеми авиокомпании ги скратија летовите, според податоците собрани од аналитичката фирма „Сириум“. Таа ја ревидира својата првична прогноза за раст од 4 до 6 отсто за годината и вели дека пад до 3 отсто е можен под одредени услови.

„Изгледа исклучително веројатно дека следуваат уште намалувања“, напиша Ричард Еванс, висок консултант во „Сириум“, во извештај објавен во четвртокот.

Нарушувањата што ја потресуваат авиоиндустријата по започнувањето на војната во Иран првично беа ограничени на блискоисточните авиокомпании и нивните аеродроми и воздушен простор. Но тие станаа заразни и се закануваат да ја нарушат профитабилната летна туристичка сезона на глобално ниво. А со американската поморска блокада на Ормускиот Теснец, која ги прекина иранските испораки на нафта, нема изгледи за брз крај.

„Секое летање што го правиме на маргините и можеби не ги носи приходите што ги сакаме, веројатно ќе биде преиспитано“, изјави извршниот директор на „Делта“, Ед Бастиан, најавувајќи дополнителни 2,5 милијарди долари трошоци за гориво овој квартал. „Ова ќе биде тест за индустријата.“

Предизвикот се засилува со загриженоста дали воопшто има доволно авиогориво. „Рајанер“, „Вирџин ервејс“ и „Изиџет“ дадоа прогнози за достапност само до средината на мај.

Европската Унија соопшти дека може да се соочи со проблеми во снабдувањето со авиогориво „во блиска иднина“. Блокот подготвува заеднички акциски план доколку ситуацијата во Ормускиот Теснец продолжи.

Многу авиокомпании влегуваат во режим на самозаштита, со очекување дека конфликтот ќе биде штетен за бизнисот во скора иднина. Дури и ако борбите завршат наскоро, оштетената инфраструктура веројатно ќе бара месеци или години за поправка. „Луфтханза“, најголемата европска авиокомпанија, презеде драстични мерки минатата недела, бидејќи серија штрајкови ја влошија кризата со горивото. Таа ја затвори единицата „Ситилајн“, повлекувајќи 27 авиони од употреба, и го намали капацитетот низ остатокот од својата мрежа со приземјување постари енергетски неефикасни широкотрупни авиони.

„Пакетот за забрзување на мерките за флотата и капацитетот е неизбежен, со оглед на наглиот раст на цените на авиогоривото и тековната геополитичка нестабилност“, изјави во четвртокот Тил Штрајхерт, главен финансиски директор на групацијата.

Списокот продолжува. Брендот „Еделвајс“ ги суспендира летовите кон Денвер и Сиетл и ја намали фреквенцијата кон Лас Вегас. „Ер Канада“ во петокот објави дека ги откажува летовите од Монтреал и Торонто до аеродромот ЏФК во Њујорк, иако ќе продолжи да оперира кон Њуарк и „Ла Гвардија“. Норвешката нискобуџетна авиокомпанија „Норсе Атлантик“ ги стопира сите летови до и од Лос Анџелес. „Вирџин“ ја укина линијата Лондон–Ријад по само една година работа, а „Бритиш ервејс“ ја отстрани рутата до Џеда.

Во „Визер“ засега не очекуваат проблеми

Унгарскиот нискобуџетен превозник „Визер“ во петокот соопшти дека не гледа оперативно влијание од зголемувањето на глобалните цени на горивата за авијација и загриженоста за ограничената понуда поврзана со тензиите на Блискиот Исток. Авиокомпанијата тврди дека не ги зголемува цените на билетите поради трошоците за гориво, наведувајќи робусна стратегија за хеџирање. Сепак, компанијата не исклучи минимални корекции на цените доколку се појави физички недостиг од гориво.

„Можам да кажам дека не доживуваме никаков недостиг во нашата мрежа. Секојдневно разговараме со сите наши доставувачи на гориво и во моментов немаме причина за загриженост“, изјави главниот комерцијален директор на „Визер“, Иан Малин, за новинарите во Вилнус во петокот, пренесе БНС.

Bloomberg

Тој истакна дека иако недостигот од гориво би влијаел на сите учесници на пазарот, флотата на компанијата што е ефикасна во однос на горивото треба да ѝ овозможи да ги одржува „најниските цени на билетите“.

„Ние купуваме авиони ’ербас‘ со најнова технологија и најефикасни мотори, што значи дека трошиме помалку гориво од другите. Тоа треба да ни овозможи да работиме подобро со помалку прекини“, рече Малин.

Тој додаде дека „Визер“ останува една од авиокомпаниите што се најмногу заштитени од нестабилноста на цените на горивата.

Во врска со цените, извршниот директор рече: „Секогаш постои можност цените на билетите да се променат во зависност од оперативната средина, но јавно изјавивме дека немаме намера да воведуваме дополнителни доплати за гориво“.

Малин додаде дека иако недостигот може да доведе до зголемување на цените, тоа веројатно ќе биде минимално, наведувајќи ја „комбинацијата на ценовен хеџинг и ефикасност на горивото“ на компанијата.

Македонија урива рекорди во увоз на керозин, надлежните велат дека снабдувањето е стабилно

Зголемениот број авиолинии на македонските аеродроми во изминатиов период доведоа до значителен раст на увозот на млазно гориво, кој во 2024 година бил речиси двојно поголем во однос на 2022 година.

Во однос на актуелната криза предизвикана од тензиите на Блискиот Исток, министерот за транспорт и врски Александар Николоски неодамна изјави дека Македонија во моментот има најевтино гориво во целиот регион и нема никаков застој во снабдувањето, што не е случај со други држави. Тој додаде дека скопскиот и охридскиот аеродром редовно функционираат за разлика од други аеродроми и дека и приштинскиот аеродром набавува гориво преку македонските снабдувачи.

„Имаме зголемена потрошувачка на керозин на двата аеродрома, што е добро затоа што тоа влегува и во прометот во државата, влегуваат девизи, а дополнително и аеродромот во Приштина се снабдува преку нас. Ние никогаш не ставивме блокада на снабдувањето, иако други држави го прават тоа. Доколку го направевме тоа, ќе требаше да се затвори аеродромот во Приштина. Со самото тоа што го правиме ова, јасно е дека состојбата е добра. Во согласност со законот, треба да има резерви за шеесет дена, ние имаме резерви керозин за деведесет дена, а дополнително на дневна основа тоа се надополнува, така што снабдувањето оди редовно и затоа немаме ниеден откажан лет од скопскиот и од охридскиот аеродром“, рече Николоски.

Дополнително, потенцира министерот, има нови дестинации што се отвораат.

„Во летниот период почнува да се лета за Вроцлав и за Краков, како и редовната линија за Виена, почна и линијата за Милано од охридскиот аеродром, а од скопскиот имаме над десет нови дестинации, така што состојбата е добра“, рече Николоски.