Гасот поевтинува, во земјава се избира фирма да го носи енергентот до општините

Цената на природниот гас е една од тие што оваа недела треба будно да се следат. Енергентот поевтинува од почетокот на годинава, но во последните две недели е на најниските нивоа од 2020 година наваму, кога побарувачката беше ниска подари пандемијата на ковид-19. Во последните две недели цената на гасот е под тоа што економистите го нарекуваат технички минимум, односно под два долара/mmbtu (англ. Metric Million British Thermal Unit). Вчерашната цена на холандската берза беше нешто над 24 евра за мегават-час.

Од 7 февруари 2024 година цената на гасот е под техничкиот минимум/Блумберг терминал

Главната причина за ниските цени на гасот е слабата потрошувачка, што ги подигна резервите на нивниот петгодишен просек карактеристичен за ова време од годината. Трговците очекуваат дека ваквиот тренд ќе продолжи и во наредниот период. Податоците за идните договори покажуваат дека гасот ќе се продава под границата за технички минимум барел до средината на годинава.

Топлите зими и годинава и лани придонесоа да падне побарувачката за енергентот, кој во екот на енергетската криза во 2022 година достигна рекордни цени од над 300 евра за мегават-час.

Зимите се топли и во земјава, но сметките за греење по последните корекции на цената на струјата се причина за многу жалби на граѓаните. Според минатонеделните цени, цената на струјата на унгарската берза изнесувала над 62, а на домашната берза на струја над 65 евра за мегават-час. Поевтина алтернатива за греење нема затоа што евтиниот гас во земјава стигнува во мали количества поради непостојната инфраструктура.

До петок понуда за изградба на секундарната мрежа?

Од Министерството за економија за „Блумберг Адрија“ најавуваат дека е можно до крајот на неделава земјава конечно да ја добие финалната понуда за изградба на секундарниот гасовод односно мрежата што ќе го донесе гасот од магистралниот гасовод до општините и до крајните потрошувачи.

„Во согласност со заклучокот на Владата од 6 февруари 2024, рокот за поднесување конечна понуда од двете компании е до 23 февруари 2024 година“, кратко ни одговорија од Министерството за економија.

Двете компании се „Акса догалгас дагити А.С.“ и „Палмет енерџи аноним ширкети“ од Турција, кои своите понуди на тендерот ги доставија уште во 2020 година. Оттогаш до почетокот на овој месец тие беа во преговори со македонските власти, процес наречен конкурентен дијалог, кој требаше да овозможи земјава да добие што е можно поповолна понуда односно пониска цена за приклучок, но и други бенефиции за граѓаните и за фирмите.

Рокот за преговори неколкупати беше продолжуван, а изговорот беше пандемијата. Последниот рок беше 23 декември лани, па сега до петок би требало да биде објавена и конечната понуда.

Од Министерството за економија не ни одговорија кога ќе почнат градежните работи, ниту кога ќе биде целосно реализиран проектот. Во времето кога се распишуваше тендерот, рокот беше 2025 година.

Идејата за носење на гасот до секој дом во земјава е постара од 30 години, а поинтензивната реализација почна дури во 2015 година, кога почна изградбата на делницата Клечовце - Штип. Лани конечно беа завршени сите делници, што е основен услов за градење на секундарната мрежа

„Градбата на сите делници е завршена и во тек се тестирања и другите законски пропишани процедури за добивање одобрение за употреба“, изјави за „Блумберг Адрија“ Бајрам Реџепи, извршен директор на „Номагас“, акционерското друштво за пренос на гас во државна сопственост.

Пристигнале пет понуди за изградба на интерконекторот со Грција

Освен мрежа, земјава има и недостиг од гас. Македонија е една од ретките земји што за време на најтешката енергетска криза, пред две години, беше целосно зависна од руски гас, а единствената точка преку која енергентот влегува во земјава е Бугарија. Оттука, власта одлучи да го решава проблемот со снабдувањето со гас преку влог во изградбата на терминал и гасна централа за природен гас во Александропулос, Грција. Според договорот,  земјава ќе го увезува гасот преку Грција и ќе биде дистрибутивна точка во регионот откако ќе биде ставен во функција интерконекторот што треба да ги поврзе двете земји.

Тендерот за интерконекторот во соработка со Европската инвестициска банка беше објавен во ноември. Реџепи вели дека заклучно со 1 февруари, кога истекоа роковите, пристигнале пет понуди.

„Пет правни субјекти доставија понуди на повикот за градба на интерконекторот и во тек е евалуација на понудите. Целата постапка е во согласност со правилата на Европската инвестициска банка и во согласност со тие правила постапката ќе тече до самиот крај“, вели тој.

Овој интерконектор ќе биде долг 123 километри, од кои 67 км се на македонска страна, поврзувајќи ја Неа Месимврија со Неготино, преку Гевгелија, и интегрирајќи ги двата национални система за пренос на природен гас.

Почетниот капацитет е поставен на 1,5 милијарда кубни метри гас годишно, со потенцијал за проширување до три милијарди кубни метри годишно. Дополнително се спроведени сеопфатни студии за да се осигури дека гасоводот ги исполнува потребните спецификации за транспорт на водород.

„Ако нема неочекувани проблеми, би требало во текот на втората половина на наредната година да заврши изградбата на интерконекторот со Грција“, вели Реџепи.