САД и Иран подготвени за нови преговори во Доха

Претседателот на САД Доналд Трамп изјави дека мировните преговори со Иран ќе продолжат во вторник во Доха, откако двете страни се согласија да ја прекинат серијата одмазднички напади во Ормускиот Теснец. „Иран побара средба,“ напиша Трамп на Трут сошл. „Ќе се одржи утре во Доха.“

Деталите за новата рунда преговори за трајно завршување на четиримесечната војна сè уште не се официјално потврдени. Заменикот министер за надворешни работи на Иран, Казем Гарибабади, претходно изјави дека ништо не е закажано и дека катарската престолнина не е потврдена како место на одржување на состанокот, пренесе полуофицијалната агенција „Тасним“.

Развојот на настаните доаѓа по новата ескалација на тензиите што се закани да ги загрози мировните преговори. Во четвртокот Иран нападна контејнерски брод со знаме на Сингапур во теснецот, што предизвика американска одмазда и серија меѓусебни удари. Техеран и Вашингтон се обвинија меѓусебно за кршење на договорот.

Американски официјален претставник, кој зборуваше анонимно, изјави дека двете страни засега ќе се повлечат и пловилата ќе можат слободно да се движат низ Ормускиот Теснец. „Аксиос“ претходно извести за договорот да се прекинат борбите и да се продолжат преговорите.

Иранската Револуционерна гарда соопшти во неделата дека лансирала ракети и дронови кон воздухопловната база Али Ал Салем во Кувајт и кон поморската база на Петтата флота во Салман Порт, Бахреин.

Кувајт соопшти дека пресретнал две ракети и дека нема материјална штета или повредени. Бахреин извести дека е погодена станбена зграда, но без жртви.

Новите напади потсетија на кревкоста на примирјето меѓу САД и Иран и на тешкотиите со кои се соочуваат сопствениците на бродови за да го обноват сообраќајот низ Ормускиот Теснец, клучна транзитна точка за енергетски ресурси.

Сообраќајот низ Ормуз значително порасна откако претседателот на САД Доналд Трамп на 17 јуни го потпиша меморандумот за разбирање за завршување на војната, но опадна за време на викендот, со само неколку пловила во премин, според податоците за следење. Активноста и понатаму беше повисока отколку во поголемиот дел од војната, но намалувањето укажува дека бродарите остануваат претпазливи.

Цената на нафтата ги намали претходните добивки откако САД и Иран се согласија да ги прекинат меѓусебните напади, па брент се тргуваше 0,6 отсто повисоко, под 73 долари за барел.

„Пазарот се чувствува сè поудобно третирајќи ги овие потези како тактички, а не структурни,“ изјави Харис Куршид, главен инвестициски директор на компанијата „Каробар“ (Karobaar Capital LP) од Чикаго. „Сè додека нешто фундаментално не се промени, трговците со задоволство ќе ги игнорираат и растот и падот.“

Иран во понеделникот го одржа првиот состанок со Оман за идното управување со Ормускиот Теснец, напиша Гарибабади на X.

САД, Европа и заливските арапски земји се сè позагрижени за можните такси за користење на стратешкиот премин, што веројатно би ги зголемило трошоците за енергија и би создало преседан за други држави. Американскиот државен секретар Марко Рубио минатата недела во Бахреин изјави дека какви било такси или надоместоци би биле неприфатливи.

Оман им соопшти на европските претставници дека нема враќање на состојбата пред војната и дека бродовите можеби ќе мора да плаќаат одредени такси, извести „Блумберг“. Јавно, оманските претставници велат дека секогаш ќе се придржуваат до меѓународното поморско право.

Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи во неделата го посети соседен Ирак и изјави дека Исламската Република е единствено одговорна за обновата на сообраќајот низ Ормуз. Секое мешање ризикува ескалација, рече тој на телевизиска прес-конференција заедно со ирачкиот колега.

Примирјето постигнато во петокот меѓу Израел, Либан и САД останува кревко, а милитантите на Хезболах поддржани од Иран го нарекоа „ништовно.“ Претседателот на либанскиот парламент Набих Бери, главен сојузник на Хезболах во земјата, изјави дека договорот со Израел „едноставно нема да биде спроведен,“ според весникот „Ал-Ахбар“.

Техеран го врза крајот на непријателствата во Либан со сопственото примирје со САД.