САД подготвија план од 15 точки за крај на војната со Иран, Трамп притиска за разговори

САД изработија план од 15 точки за да помогнат во завршување на војната со Иран, велат лица запознаени со прашањето, што укажува на зголемената итност во администрацијата на Доналд Трамп да му се стави крај на конфликтот додека економските последици растат.

Американскиот претседател притиска за разговори со Иран во обид да се запре војната. Но тие напори се неизвесни, особено структурата на преговорите, како и тоа кои ирански претставници би учествувале и како би изгледал евентуалниот договор.

Планот му е доставен на Иран преку Пакистан, изјави едно од лицата, кое сакаше да остане анонимно. Деталите од предлогот со 15 точки остануваат нејасни, иако Трамп јавно посочи дека секој договор би морал да вклучува забрана Иран некогаш да поседува нуклеарно оружје или да збогатува радиоактивен материјал за цивилни цели.

Весникот „Њујорк тајмс“ прв објави за постоењето на документот. Белата куќа доцна во вторникот вечер не одговори веднаш на барањето за коментар.

Откако се закани со напади врз иранската енергетска инфраструктура, Трамп во понеделникот изјави дека ги одложува за пет дена за да се даде време за преговори, повикувајќи се на „значајни точки на согласност“ со Иран.

Цената на нафтата падна, а акциите пораснаа поради оптимизмот дека дипломатски напори би можеле да го решат речиси едномесечниот конфликт на Блискиот Исток.

Брентот падна дури за 7 отсто, на околу 97 долари за барел, додека вест тексас беше близу 88 долари. Индексот на „Блумберг“ за доларот се намали за 0,1 отсто, додека обврзниците во Австралија и Нов Зеланд пораснаа заедно со американските државни обврзници. Фјучерсите на берзанскиот индекс S&P 500 се зголемија за 0,5 отсто, поттикнати од извештаите за напори за прекин на огнот.

И покрај сигналите од Вашингтон, Иран и Израел не покажуваат знаци на намалување на конфликтот. Не е веднаш јасно дали Израел, кој соработува со САД во координираните напади што започнаа на 28 февруари, се согласил со ваквиот пристап. Израелските власти истакнуваат дека ќе продолжат со нападите врз Иран, иако Трамп тврди дека се водат разговори за ставање крај на конфликтот.

Техеран во меѓувреме сигнализира мала подготвеност за компромис. Во средата иранските вооружени сили се надоврзаа на низата пораки во кои се исклучува можноста за разговори за прекин на огнот со администрацијата на Трамп.

„Нивото на вашите внатрешни конфликти достигна точка во која преговарате сами со себе“, се наведува во соопштението, според државната телевизија ИРИБ. Во него се додава дека Иран нема да дозволи пазарните цени на нафтата и енергијата да се вратат на претходните нивоа сè додека сите закани кон земјата целосно не бидат отстранети.

Специјалните пратеници Стив Виткоф и Џаред Кушнер, како и државниот секретар Марко Рубио, се вклучени во она што Трамп го опишува како активни преговори, без притоа јасно да прецизира со кого САД разговараат. Пакистан во меѓувреме понуди да посредува.

Но администрацијата на Трамп истовремено распореди илјадници војници од копнените сили и маринците на Блискиот Исток додека ги разгледува опциите за да го намали притисокот на Иран врз Ормускиот Теснец, клучен поморски коридор за транспорт на нафта и гас.

За време на својот прв мандат, Трамп ги повлече САД од меѓународниот договор за иранската нуклеарна програма, кој беше постигнат во времето на претседателот Барак Обама. Сепак, разговорите што сега се водат отвораат можност за уште еден долг процес на преговори што би можел да заврши со сличен договор.

Претседателот во вторникот се пофали дека САД се во „добра преговарачка позиција“, по неколкунеделните напади за кои вели дека уништиле ирански ракети, системи за лансирање и бродови.

Но во САД и во светот конфликтот доведе до нагло зголемување на цените на нафтата, гасот и други производи, бидејќи трговските танкери избегнуваат да минуваат низ Ормускиот Теснец, а нападите на Иран ги оштетуваат рафинериската и гасно-преработувачката инфраструктура во регионот. Од почетокот на конфликтот само неколку танкери поминале низ теснецот.

Воздушни напади на Блискиот Исток
Напади од 28 февруари, со означени најнови локации

Bloomberg

Цените на бензинот во САД растат, покажуваат податоците на Американската автомобилска асоцијација. Повисоките трошоци за ѓубрива и енергија се закануваат да се прелеат и врз пошироката економија, зголемувајќи ги цените на други производи пред ноемвриските избори на средина од мандатот, на кои се очекува клучно прашање да биде колку животот е поскап за гласачите.

Претставници на администрацијата на Трамп нагласуваат дека повисоките трошоци ќе бидат привремени.

Освен економските грижи, продолжените борби носат ризик да ги налутат сојузниците на САД и дополнително да ги заострат геополитичките тензии. Некои земји предупредија дека војната брзо се претвора во катастрофа, пред Трамп да нареди петдневно одложување на заканите за бомбардирање на иранската енергетска инфраструктура.

Индискиот премиер Нарендра Моди изјави дека во разговор со Трамп ја нагласил важноста од отворање на Ормускиот Теснец. Во телефонски разговор во вторникот со иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи, највисокиот кинески дипломат Ванг Ји го повика да се вклучи во преговори што е можно поскоро.

Во исто време саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман го повикал Трамп да ја продолжи војната, претставувајќи ја како можност за преобликување на регионот, објави во вторникот „Њујорк тајмс“, повикувајќи се на лица запознаени со разговорите со американски претставници.