САД водат „жешки“ разговори со Иран, Пакистан бара продолжување на рокот

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека води „жешки преговори“ поврзани со војната со Иран, откако посредникот Пакистан побара двонеделно продолжување на рокот за Техеран да го отвори Ормускиот теснец.

„Не можам да ви кажам, бидејќи во моментов сме во жешки преговори“, рече Трамп во телефонско интервју за „Фокс њуз“, запрашан за пакистанското барање. Портпаролката на Белата куќа Каролин Левит претходно изјави дека Трамп „е информиран за предлогот и одговор ќе следи“.

Коментарите дојдоа кратко откако пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф на социјалните мрежи објави дека разговорите „напредуваат стабилно, силно и решително“ и дека неговата земја побарала од Иран „да го отвори Ормускиот теснец за соодветен период од две недели како гест на добра волја“.

„Можам да кажам само дека го познавам многу добро. Тој е човек кој ужива голема почит насекаде“, рече Трамп, осврнувајќи се на Шариф.

Трамп претходно во вторникот се закани дека ќе ја избрише „целата цивилизација“ на Иран, додека САД продолжуваат со нападите врз главниот извозен нафтен објект на земјата. Тоа ги натера иранските посредници да го прекинат учеството во дипломатските разговори, според лице запознаено со случајот кое побарало да остане анонимно.

Во меѓувреме, посредниците се обидуваа да ги одржат разговорите за прекин на огнот во тек. Висок претставник на Белата куќа го минимизираше потегот на Иран и рече дека вистинските преговори продолжуваат. Трамп во понеделникот изјави дека е „многу малку веројатно“ повторно да се повлече од својот рок.

Периодот пред рокот на Трамп од 20 часот во вторник беше обележан со воена ескалација и сè поостри закани од американскиот претседател. Порано во текот на денот, американските сили извршија напади врз локации на островот Харг, слични на оние погодени минатиот месец, но не таргетираа енергетска инфраструктура, според американски претставници.

„Цела една цивилизација ќе исчезне вечерва, никогаш повеќе да не се врати. Не сакам тоа да се случи, но веројатно ќе се случи“, напиша Трамп на социјалните мрежи. „Можеби може да се случи нешто револуционерно прекрасно, кој знае? Ќе дознаеме вечерва.“

И покрај тоа што САД и Израел продолжија со нападите врз инфраструктурата порано во вторникот, заканата на Трамп го отвори сценариото за масовна нова бомбашка кампања, далеку поголема од сè што е спроведено од почетокот на операциите на 28 февруари.

Конфликтот веќе предизвика глобална енергетска криза и ги загрози пошироките економски перспективи. Меѓународниот монетарен фонд се подготвува да ги намали прогнозите за глобалниот раст како последица од војната, изјави директорката Кристалина Георгиева за Блумберг њуз во Вашингтон.

„Бевме на пат да ги зголемиме прогнозите за раст за 2026 година“, рече таа. „Но поради влијанието на војната, ќе ги намалиме.“

Последниот ултиматум на американскиот лидер претставува клучен момент во војната во која загинаа повеќе од 5.200 луѓе, најмногу во Иран и Либан, а беа погодени и енергетски објекти низ регионот. Претседателот почна да поставува рокови на 21 март за да го принуди Иран повторно да го отвори Ормускиот теснец, низ кој поминува околу една петтина од морскиот транспорт на нафта, и повеќепати го продолжуваше рокот.

Амбасадорот на Иран во Обединетите нации изјави дека неговата земја останува отворена за разговори, но ќе преземе мерки доколку Трамп ги реализира заканите за напади врз цивилна инфраструктура.

„Иран нема да остане пасивен пред вакви флагрантни воени злосторства“, изјави Амир-Саид Иравани на седница на Советот за безбедност на ОН. „Ќе го искористи без двоумење своето вродено право на самоодбрана и ќе преземе итни и соодветни реципрочни мерки.“

Русија и Кина ставија вето на резолуција на Советот за безбедност на ОН која требаше да ги поттикне напорите за обновување на поморскиот сообраќај низ теснецот, поради загриженост дека индиректно ќе одобри воена акција.

Трамп на прес-конференција во понеделникот изјави дека слободата на пловидба низ Ормуз мора да биде дел од секој договор. Претходно се закани дека ќе уништи ирански електрани, мостови и друга инфраструктура како дел од својот ултиматум. ОН предупредија дека неселективното таргетирање на цивилна инфраструктура може да претставува воено злосторство, додека Трамп изјави дека „воопшто не е загрижен“ за таков исход.

Говорејќи претходно во Будимпешта, потпретседателот Џеј Ди Венс изјави дека е уверен оти Иран ќе одговори навреме, но истовремено навести можност за воена операција што би ја надминала сè досега што САД и Израел го спровеле против Иран.

„Тие треба да знаат дека имаме алатки што досега не сме одлучиле да ги користиме“, изјави Венс во Унгарија. „Претседателот на САД може да одлучи да ги употреби и ќе го направи тоа ако Иран не го промени однесувањето.“

Нападите врз островот Харг се сметаат за особено чувствителни поради неговата клучна улога на домашниот и глобалниот енергетски пазар. „Фокс њуз“ објави дека САД целеле бункери, радарска станица и складишта за муниција, како и дека ненамерно бил погоден и пристанишниот дел на островот.

На друго место, две лица загинаа во напад на САД и Израел врз железнички мост во близина на иранскиот град Кашан во вторникот, објави државната агенција „Нур њуз“.

Израел се подготвува за можноста борбите да продолжат уште неколку недели, а во вторникот ги предупреди Иранците да не ја користат железничката мрежа до 21 часот по локално време — тип на предупредување што понекогаш се дава пред напади врз цивилни подрачја.

Трамп повеќепати испраќаше спротивставени сигнали за тоа што ќе направи со иранскиот нафтен сектор, кон кој отворено покажува интерес. Во одредени моменти, тој размислувал за преземање контрола врз иранската нафта — потег што го гледа како начин за зајакнување на енергетската доминација на САД и добивање дополнителна предност во преговорите со Кина, велат извори запознаени со случајот.

Иран предупреди дека ќе одговори на таков вид ескалација со засилување на сопствените напади врз енергетската инфраструктура во Заливот — потег што би можел да го засили глобалниот притисок врз снабдувањето со гориво и да ја продлабочи штетата врз светската економија.

Исламската Република во текот на ноќта кон вторник истрела седум балистички ракети и уште неколку дронови кон Саудиска Арабија, а остатоци од пресретнатите проектили паднале во близина на некои енергетски објекти, соопшти кралството. Клучен мост што ги поврзува Бахреин и Саудиска Арабија беше привремено затворен како мерка на претпазливост.