Дали „Енвидија“ е новиот дот-ком балон, каде оди златото и што планира Фед

Пазарите оваа недела беа обележани со големи прашања. Технолошкиот гигант „Енвидија“ ја проби границата на пазарна капитализација од пет билиони долари, поттикнувајќи дебати за нов финансиски балон, додека златото, по достигнување рекордни височини, доживеа остра корекција. Дополнително, претседателот на американските Федерални резерви (Фед), Џером Пауел, испрати порака на претпазливост, нагласувајќи дека понатамошно намалување на каматните стапки не е извесно. Во емисијата „Седум“ на „Блумберг Адрија“, нашиот аналитичар Матеј Вујаниќ ја објасни позадината на овие клучни пазарни движења.

„Енвидија“: Дали историјата се повторува?

Сè погласни се споредбите меѓу острото искачување на „Енвидија“ и „дот-ком“ балонот од почетокот на новиот милениум, а бројките ги потврдуваат тие споредби. Вујаниќ истакнува дека моменталната пазарна вредност на „Енвидија“ изнесува неверојатни 11,7 проценти од американскиот БДП.

„На врвот на дот-ком балонот, „Сиско“ вредеше 5,5 проценти од американскиот БДП,“ повлече паралела, додавајќи дека има сериозни причини за загриженост.

Главниот ризик лежи во огромната концентрација на пазарот, каде што неколку компании поврзани со вештачката интелигенција ги влечат вкупните индекси. Околу 70 до 80 проценти од растот на добивката во индексот S&P 500 доаѓа токму од тој сектор.

 

Сепак, постои клучна разлика во однос на 2000 година. „За разлика од, да речеме, „Сиско“, кај „Енвидија“ заработката сепак го следи тој раст на цената на акциите, односно проценката е висока, но не е целосно одвоена од фундаментите,“ објаснува Вујаниќ. Целиот раст го поттикнува силната побарувачка за чипови за генеративна вештачка интелигенција и огромни капитални инвестиции (CAPEX). Токму тука лежи и најголемата опасност.

„Ако тие инвестиции забават или запрат, растот на добивката исто така би можел да забави или дури да опадне. Со оглед на големата концентрација, тоа лесно би можело да се прелее и на поширокиот пазар и економијата,“ предупредува аналитичарот.

Злато: Краткорочна корекција или крај на растот?

Откако достигна рекордни нивоа, златото доживеа остар пад, што Вујаниќ го опишува како „можеби најголемата корекција во последните десет години“. До падот дојде поради комбинација од неколку фактори: зголемен оптимизам кај инвеститорите (т.н. „risk-on“ расположение), зајакнување на американскиот долар и намалување на геополитичките неизвесности, на што придонесе и средбата на претседателот Трамп со арапските лидери околу ретките метали.

И покрај корекцијата, Вујаниќ смета дека долгорочните основи за раст на цената на златото остануваат цврсти.
„Би рекол дека златото и понатаму има силна поддршка, пред сè поради геополитичките неизвесности кои остануваат активни,“ наведува тој. Покрај тоа, продолжува и трендот на структурно слабеење на доларот. Затоа, моменталниот пад го гледа повеќе како краткорочно „фаќање ликвидност и земање профит“ отколку како долгорочен пресврт на трендот.

Претпазливост од Фed: Што го кочи намалувањето на каматните стапки?

Пораката на Џером Пауел дека понатамошните намалувања на каматните стапки не се сигурни внесе дополнителна претпазливост на пазарите, иако се чинеше дека инфлацијата е под контрола. Вујаниќ објаснува дека Фed сака да избегне ситуација во која пазарот однапред ги вградува очекуваните намалувања, задржувајќи пристап во кој секоја одлука зависи од нови макроекономски податоци.

Централната банка се наоѓа пред деликатна задача. „Фед е свесен и за забавувањето на вработувањето и истовремено за покачената инфлација. Затоа тие всушност сакаат каматната стапка да ја држат доволно ниска за да го поттикнат пазарот на труд, а истовремено доволно висока за да не ја поттикнат инфлацијата,“ вели Вујаниќ.

Ако продолжи трендот на стабилна инфлација и ранлив пазар на труд, уште едно намалување на каматните стапки до крајот на годината е веројатно. Но, ако инфлацијата забрза или пазарот на труд се покаже поотпорен, „Фед би можел да направи пауза со намалувањето на каматните стапки.“

Се чини дека инвеститорите ги очекува период на внимателно следење на податоците. Додека растот на „Енвидија“ носи и можности и системски ризици, златото останува безбедно прибежиште водено од геополитиката, а потезите на централните банки и понатаму ќе го диктираат темпото на финансиските пазари.