Ги споредуваме „Енвидија“ и „Сиско“ – има ли причина за страв?

Стравувате дека судбината на „Енвидија“ е иста како и на „Сиско“ (Cisko) во времето на пазарниот балон dot.com? Проверете зошто мислиме дека инвеститорите, дури и на овие ценовни нивоа, не ја преценуваат „Енвидија“.

„Енвидија“ уште минатата година во јуни стана најголема компанија откако ја престигна „Мајкрософт“ како највредна компанија во светот. Титулата на најголема компанија ја задржа и низ „турбулентната пролет“ – тогаш цената падна под 100 долари, а пазарната капитализација под 3 илјади милијарди. Сепак, ова лето, кога цената надмина 164 долари, пазарната капитализација ја проби границата од 4 илјади милијарди. Дека станува збор за пазарен лидер беше јасно веднаш штом пазарот почна да закрепнува бидејќи за само 40 дена вредноста на компанијата скокна од 3 на 4 илјади милијарди долари пазарна капитализација.

Актуелниот ВИ-бум често се споредува со балонот dot.com, а „Енвидија“ со „Сиско“, „херојот на интернет-бумот“. „Сиско“ беше најголема компанија во светот во март 2000 година, произведуваше свичери и рутери, кои беа неопходни за поврзување на интернет. Тогаш компанијата имаше вредност од 500 милијарди долари. По пукањето на „балонот dot.com“, од ценовниот врв во 2000 година, на „Сиско“ ѝ беа потребни 20 години за да закрепне и да ја врати вредноста од тој период.

Побарувачката за чиповите на „Енвидија“ ја надминува понудата, а во прилог на високата побарувачка оди и трендот на пазарот. „Енвидија“ произведува специјализирани процесори за графички приказ. „Енвидија“ е водечки производител на овие процесори, кои се неопходни за вештачка интелигенција и машинско учење, што е главната причина за нивната интеграција во серверите на дата-центрите. Не треба да се занемари ниту индустријата на видеоигри, особено ако се земат предвид објавените податоци дека околу 76 проценти Американци играат видеоигри на некоја платформа, според „Статиста“.

Кога се зборува за големината на побарувачката во приходи, глобалните дата-центри се проценети на 17 милијарди долари во 2024 година, а се очекува нивната вредност за следните 10 години да достигне 193 милијарди долари. Тоа значи очекуван раст од 27,5 проценти во периодот од 2025 до 2034 година. Северна Америка доминира на пазарот со удел од 38 проценти во 2024 година.

Не е чудно што „Енвидија“ дојде во фокус во 2023 година, кога терминот ВИ стана сè поприсутен во секојдневието, со растечки маржи и пазарна ниша во која не е лесно да се влезе. Затоа и не е изненадување што инвеститорите го прифатија растот на приходите и профитабилноста на „Енвидија“, но останува прашањето – дали претерале?

Ако се споредат сличностите и разликите меѓу ВИ-трендот и балонот dot.com, растот на dot.com беше поттикнат од евалуација на релативно нови бизнис-модели што ги претставуваа нови играчи на пазарот, ветувајќи високи заработки преку зголемено присуство на интернет. Ако се потсетиме, тоа беа „Јаху“, „Амазон“, „Ибеј“ кои дебитираа на Волстрит во 1996, 1997 и 1998 година.

Кај ВИ-трендот, растот на цените е пред сè кај големи технолошки акции без долг како „Енвидија“, „Мајкрософт“, „Алфабет“, „Адоб“ и „Дел“ – компании со „зрел“ и докажан бизнис-модел. ВИ-бизнисот е скап, и токму тоа од почеток прави разлика во споредба со трендот „интернет“. Инвеститорите денес, со полесен пристап до податоци благодарение на ВИ, остваруваат подобри резултати. Подобрената пазарна ефикасност што произлегува од поширокиот пристап до податоци (имаме интернет) може да ги ограничи грешките во процените што ги правеа инвеститорите кон крајот на 1990-тите. Денес е клучно да се процени влијанието на генеративната ВИ врз бизнис-моделите на многу компании. Влегувањето на ВИ во начинот на живеење го поттикнува купувањето технолошки акции.

Тогаш, моделот на раст на „Сиско“ зависел од мали приватни фирми и од спојувања и купувања на компании, од кои само во 1999 и 2000 година имало десетици. За разлика од тоа време, „Енвидија“ се потпира на органски раст што е поврзан со побарувачката на нејзините најголеми купувачи, меѓу кои се глобални технолошки компании како „Алфабет“ и „Мајкрософт“.

Големината на пазарот на кој оперираат двете компании тогаш, а и денес, е многу различна. Кај „Сиско“ тоа бил пазар со мали маржи, додека кај „Енвидија“ станува збор за пазар со високи маржи.

Клучната разлика е во остварениот раст на приходите. „Сиско“ во периодот од 1998 до 2001 година имал годишен просечен раст на приходите (CAGR) од 25 отсто, додека кај „Енвидија“ CAGR-растот на приходите во периодот од 2023 година е 57 отсто.

„Енвидија“ ја зголемува својата профитабилност од година на година, па, така, од профитна маржа од 49 отсто во фискалната 2023 година, веќе во 2024 година постигнала маржа од 55 отсто. Планот за 2025 година е да оствари добивка од 110 милијарди долари со маржа од 53 отсто. Кај „Сиско“ остварената маржа од околу 20 отсто останува константна и покрај тоа што поминале повеќе од 20 години.

Со други зборови, кај „Енвидија“ се гледа стабилно работење, каде што растот на приходите не го следи само растот на профитот во апсолутна вредност, туку и силниот раст на профитните маржи.

Пазарните показатели кај „Енвидија“ се подобруваат од година на година, додека кај „Сиско“ тоа било обратно. Во двата случаја, мултипликаторите се значително над пазарниот просек, но и тука има голема разлика помеѓу двете компании. Денес „Енвидија“ има P/E (цена/заработка) мултипликатор од 49, додека P/E на индексот S&P500 е 25 – разликата е двојна. Кај „Сиско“ во 2000 година разликата била петкратна, бидејќи P/E на S&P500 тогаш бил 23.

Појавата на конкуренција ја урнала доминацијата на „Сиско“ многу брзо, преземајќи ѝ голем дел од пазарот. Конкурентите на „Енвидија“, како „Адвенсд мајкродивајсес“ или „Куалком“, изгледа дека се далеку од тоа да заземат значаен удел на пазарот на „Енвидија“. Со текот на времето најголемите секогаш почнуваат да го губат својот пазарен удел со влез на „други играчи“, но предноста на „Енвидија“ е тука поради развојот на најефикасните графички чипови за секторите на видеоигри и наука, во ниша во која доминира со години, а не само неколку месеци.

Според сето тоа, можеме да заклучиме дека еуфоријата околу акциите на „Енвидија“ и ВИ не може целосно да се спореди со балонот dot.com, ниту со „Сиско“. Инвеститорите повторно поддржуваат технолошки напредок со вложување во сектор што треба да ги подобри и другите сектори, од производство до услуги. Во моментов се подготвени да платат повеќе за компании што работат на ВИ-технологии, што е видливо на Nasdaq, каде што често се бележат двоцифрен раст и зголемување на капитализацијата за компоненти за вештачка интелигенција и машинско учење.

Како што минатата година им порача извршниот директор на „Енвидија“, Џенсен Хуанг, на акционерите „како и кај dot.com, најголемата закана за ’Енвидија‘ можеби нема да биде конкуренцијата, туку рецесијата, која би го намалила обемот на нарачки за ВИ-чипови и би ја изладила пазарната еуфорија“. Историски гледано, ако дојде до пад, не се очекува запирање на трендот на вештачката интелигенција, туку единствено би можел да изостане експлозивниот раст што го гледаме денес.