Со филмот на оскаровецот Павел Павликовски почнува 32. Сараевски филмски фестивал

Сараево од 14 до 21 август повторно станува место каде што филмската индустрија се среќава со туризмот, угостителството, културата и бизнисот. Почнува 32. Сараевски филмски фестивал - СФФ (Sarajevo Film Festival - SFF), настан што одамна престана да биде само фестивал на филмот и стана еден од најважните туристички и културни настани во Босна и Херцеговина и во поширокиот регион.

Пред Народниот театар е поставен црвен тепих, кој и годинава дополнително ќе го поврзе фестивалскиот идентитет со локалната традиција. Дизајнот е инспириран од мотивите на сараевски килим од 1930 година, со што традиционалните симболи на градот се вградуваат во визуелниот идентитет на фестивалот.

Сараево влегува во недела во која градот ќе биде домаќин на филмски автори, актери, продуценти, претставници на креативната индустрија и илјадници посетители од Босна и Херцеговина, регионот и светот.

Британската актерка Емили Вотсон претседава со жирито за долгометражен игран филм/Depositphotos

Годинашниот фестивал ќе го отвори филмот „Татковина“, новиот филм на оскаровецот Павел Павликовски. Филмот имаше светска премиера во Кан, каде што Павликовски ја освои наградата за најдобар режисер, а во Сараево на првиот ден од фестивалот лично ќе ѝ го претстави на публиката.

Фестивалот преку мастерклас и други програми ќе собере и други значајни креативци од светот на филмот. Меѓу нив се Павликовски, Асгар Фархади, Емили Вотсон, Диего Луна, Селин Сијама и Вуди Харелсон.

Диего Луна годинава ќе го прими Почесното срце на Сараево, додека Асгар Фархади, двократен добитник на Оскар, ќе биде во фокусот на програмата „Трибјут ту“ (Tribute To), со ретроспектива на неговите филмови. Со жирито на Натпреварувачката програма за долгометражен игран филм ќе претседава Емили Вотсон.

СФФ

За традиционалните награди Срце на Сараево ќе се натпреваруваат 51 филм, додека натпреварувачката програма за долгометражен игран филм носи девет остварувања, а документарната - 22 филма.

СФФ им носи заработка на хотелите, рестораните, туризмот

Јован Марјановиќ, директор на Сараевскиот филмски фестивал, во разговор за „Блумберг Адрија ТВ“ истакна дека фестивалот, покрај културното и општественото, има и економско значење. „Фестивалот, освен сопствениот буџет, генерира и дополнителни трошоци и има мултипликативен ефект. Ако фестивалот чини околу седум милиони конвертибилни марки (околу 3,5 милиони евра), колку што изнесува неговиот буџет, околу 15 милиони конвертибилни марки (7,5 милиони евра) претставуваат директна економска активност што настанува само со одржувањето на фестивалот. Тоа е без мултипликативните ефекти и туризмот, кои исто така се многу присутни и кои тој износ, според независни истражувања, го зголемуваат на десетици милиони конвертибилни марки“, вели Марјановиќ.

Церемонијата на отворањето ќе ја води босанскохерцеговскиот актер Керим Чутуна./Kerim Čutuna

Економското значење на фестивалот се гледа и преку туристичките резултати. За време на СФФ во 2025 година, Сараево забележало 41.980 пристигнувања и 86.655 ноќевања, што е за 5,5 отсто повеќе пристигнувања и четири отсто повеќе ноќевања отколку една година претходно. Во однос на 2023 година, бројот на пристигнувања бил поголем за речиси 23 отсто, а бројот на ноќевања за 12,8 отсто.

За сараевската економија фестивалската недела значи многу повеќе од продадени билети. Зголемената побарувачка се прелева врз хотелите и приватното сместување, рестораните, кафулињата, такси-превозот, трговијата, туристичките агенции и другите услуги.

Продолженото работно време на угостителските објекти дополнително го зголемува просторот за заработка во периодот кога концентрацијата на посетители во градот е најголема.

Кантонот Сараево годинава располага и со поголеми сместувачки капацитети./Depositphotos

Најмногу гости во текот на фестивалскиот период традиционално доаѓаат од Босна и Херцеговина, Хрватска и Србија, но и од Велика Британија, Црна Гора, Германија, Австрија, Италија, Шведска и Турција. Со тоа СФФ за Сараево претставува и важен канал за туристичка промоција, бидејќи некои од посетителите не го напуштаат градот по последната проекција, а доаѓањето на фестивалот може да стане прв контакт со дестинацијата.

Домашната продукција бара пат кон светот

СФФ истовремено е важен и за домашната и за регионалната филмска индустрија. Филмската индустрија во регионот расте, а СФФ, според зборовите на нашиот соговорник, се позиционираше како важна платформа за поврзување на индустријата, привлекување инвестиции и регионална соработка.

„Фестивалот е добра платформа за поврзување, а голем дел од неговото значење е и во привлекувањето странски инвестиции. Ова е место каде што се среќаваат луѓе што носат одлуки и кои имаат доверба во она што го прави фестивалот. Регионалната соработка е наша реалност, но и иднина“, истакнува Марјановиќ.

Истовремено, стриминг-платформите ги менуваат правилата на игра и дополнително го отвораат прашањето за положбата на домашната кинематографија. Земјите што не се членки на Европската Унија немаат можност преку европската регулаторна рамка да обезбедат одреден удел на домашна содржина на стриминг-сервисите.

Тоа, според Марјановиќ, претставува дополнителен предизвик за филмската индустрија, но истовремено и можност бидејќи се отвора поинаков пазар.

На пример, во рамките на 21. програма БХ филм премиерно ќе биде прикажан долгометражниот ЦГИ-анимиран филм за деца и семејства „Авантурата на Сибел“, проект што речиси десет години се развивал преку авторскиот концепт „Сибел кидс“.

Филмот веќе остварил меѓународна дистрибуциска соработка со француската компанија „Содет медија“ (SAUDET MEDIA), специјализирана за меѓународна дистрибуција на филмски и телевизиски содржини. За домашната креативна индустрија токму таквите врски претставуваат една од поважните вредности на фестивалот, можност проектите создадени во Босна и Херцеговина да стигнат до меѓународни продуценти, дистрибутери и фестивалска публика.

Фестивалот ќе биде затворен со филмот „Ничија земја“ на Данис Тановиќ, кој 25 години по создавањето се враќа на Сараевскиот филмски фестивал во дигитално реставрирана 4К-верзија. Остварувањето наградено со Оскар ќе биде прикажано во програмата „Опен ер“, со што 32. издание на СФФ ќе добие симболичен крај, враќање на еден од најважните филмови на босанскохерцеговската кинематографија пред сараевската публика.