Пред да биде испратена на гилотина во 1793 година, 37-годишната Марија Антоанета не можеше ни да замисли дека повеќе од два века подоцна таа сè уште ќе биде една од најпознатите жени во светот. Накитот и мебелот на француската кралица достигнуваат рекордни цени на аукции; нејзиниот порцелан и ткаенините за палати се репродуцираат и продаваат како брендови за домашни потреби, а нејзиниот лик се користи на сè, од скапи свеќи до ќебиња. Таа е инспирација за мноштво најпродавани книги, играни филмови, џез и рап-песни и модни ревии.
Ако ви треба доказ дека прегратката на тивкиот луксуз од ерата на Бајден му отстапила место на нешто дефинитивно попретенциозно и максималистичко, не барајте подалеку од обновената видливост на Марија Антоанета. Во ерата на влијателни личности, кралицата е студија на случај во спектаклот и оптиката. „Таа постојано беше на паради, постојано настапуваше и беше набљудувана, и се испитува многу повеќе отколку познатите личности денес“, вели Сара Грант, виша кустоска во музејот „Викторија и Алберт“ (Victoria & Albert) во Лондон, кој моментално е домаќин на изложба посветена на стилот и наследството на кралицата.
Накит во стилот на Марија Антоанета изложен во музејот „Викторија и Алберт“
Peter Kelleher/V&A
Марија Антоанета, секако, е и поучна приказна - симбол за тоа што може да се случи во ерата на политичка поларизација, концентрирано богатство и корозивна нееднаквост во приходите. Токму тоа, исто како и нејзиниот буен вкус и редок живот, ја прави моќна маскота во нашето време.
Меѓу 250-те богатства изложени на хит изложбата во музејот „Викторија и Алберт“, која инаку ќе трае до 22 март, се еден пар од нејзините мали свилени влечки, еден куп од нејзиниот кралски накит, кој музејот го соедини со нејзината кутија за накит (позајмена од Версај), изработена од францускиот мајстор за мебел Мартин Карлин во 1770 година – годината на нејзиниот брак, како и нејзиниот сервис за вечера од Петит Тријанон од Севр. На изложбата се претставени и современи модни изгледи инспирирани од неа, вклучувајќи го и блескавиот златен балски фустан од ламе (вид ткаенина со светкави конци) што Грејс Кели го носеше во филмот „Фатете го крадецот“ (To Catch a Thief) на Алфред Хичкок и широкиот свилен шарен фустан „Маркиз Маске“ (Marquise Masquée), дизајниран од Џон Галијано за колекцијата за висока мода пролет-лето 1998 на Кристијан Диор.
Некои од фустаните на Марија Антоанета во музејот „Викторија и Алберт“
Peter Kelleher/V&A
Проколнатата кралица беше пионер за влијание дури и во своето време. Таа се етаблира како креаторка на вкусот речиси веднаш по пристигнувањето во Версај на 14 години, како австриска принцеза - невеста на 15-годишниот крал Луј XVI. Каролина Вебер, авторка на бестселерот „Кралица на модата: Што носеше Марија Антоанета во револуцијата“ (Queen of Fashion: What Marie Antoinette Wore to the Revolution), тврди дека нејзината нестабилна рана врска со нејзиниот млад ексцентричен сопруг ѝ го отежнувала она што им било судено на кралиците: да бидат наследници. „Таа мораше да смисли друг начин да биде важна на дворецот, а тоа беше да биде предводник на стил“, вели Вебер.
Марија Антоанета дозволи нејзиниот лик да се репродуцира во модни гравури, што е првпат за кралскиот двор. Таа ѝ дозволи на нејзината дворска стилистка Роуз Бертин да им продава копии од нејзините фустани на други жени неколку месеци откако самата ги носела. „Таа ја разбираше моќта на визуализацијата и продаваше слика што јавноста сакаше да ја консумира и да ја имитира“, забележува Вебер.
Економската моќ на нејзиниот стил - она што во аукциската куќа „Сотби“ (Sotheby's) е познато како „Ефектот на Марија Антоанета“ (Marie Antoinette Effect) - продолжува речиси со несмалена сила оттогаш. Во 2018 година „Сотби“ продаде 10 парчиња од нејзиниот накит, вклучувајќи приврзок со дијаманти и природни бисери за 36,2 милиони долари и брош со дијамантски панделки за 2,1 милиони долари (двата се на изложбата во музејот „Викторија и Алберт“), а минатата година продаде ѓердан од дијаманти од 300 карати за 4,8 милиони долари. Постои посебна премија за сè што не е видено од нејзиното владеење.
Минатата есен хотелот „Де Крилон“ (Hôtel de Crillon) во Париз понуди чај од Марија Антоанета со пастелни макарони и нејзиниот омилен бриош, послужен на чинии со златни украси на кои стоеше нејзиниот кралски монограм.
Rosewood Hotels
„Љубопитноста што ја носи е огромна“, вели Андрес Вајт Кореал, претседател на одделот за накит на „Сотби“ за Европа, Блискиот Исток и Африка. „Таа има две страни, кои се сосема различни, но исклучително привлечни - трагичната страна, бидејќи секој може да се поврзе со нејзината тага кога сè тргна наопаку, и страната кога беше кралица на стилот и беше најпочитувана. Овие две работи ја прават човек, како и секого од нас.“
Во 2022 година аукциската куќа „Кристи“ (Christie's) во Париз продаде на аукција два парчиња од нејзиниот мебел: комода од Пјер Макре од 1770 година и неокласична фотелја од Жорж Жакоб од нејзината спална соба во Версај. Секое парче мебел беше продадено за близу еден милион евра. Исто така, и маса од Жан-Анри Ризенер, дрводелец за кралицата, која семејството Ротшилд ја продаде во 2019 година. „Откриваме дека парчињата на Марија Антоанета се попривлечни од тие на Луј XVI“, вели Иполит де ла Фероние, раководител на Европскиот оддел за мебел на „Кристи“ во Париз. „Луѓето ја сакаат нејзината драматична историја. Да, иста е како и неговата, но фактот дека таа била странец што пристигнал во Версај и успеала да го освои дворецот ја направи личност поголема од Луј XIV, дури и покрај тоа што тој бил крал. Нејзината приказна е приказна за моќта“.
Во 2023 година Версај повторно ги отвори реставрираните апартмани на кралицата, низа мали соби на јужната страна од палатата со оригинални дизајни на ткаенини од 18 век. Пупки од роза од еден принт беа реинтерпретирани на хартиени чинии и чаши од Мери Мери за „Ладуре“ (Ladurée). Неколку други модели, вклучувајќи блок принт во индиски стил со цветни гранки и ананас во црвена и сенф боја, беа повторно издадени како ткаенина и тапети од „Пјер Фреј“ (Pierre Frey), производителот на луксузен француски текстил.
Тој принт исто така послужи како инспирација за дизајнот за најновото висококвалитетно парче накит од „Мезон Мелерио“ (Maison Mellerio), еден од оригиналните доставувачи на Марија Антоанета, кој сè уште има продавница веднаш до плоштадот „Вандом“. На приватен прием во Версај минатото лето „Мелерио“ откри уникатна огрлица од ваков вид, наречена „Градина на соништата“ (Jardin des Rêves), од сафири, аквамарини, танзанити, турмалини и топази, како и приврзок од ананас со злато и скапоцени камења. (Слоган: „Кој не сонувал барем само една вечер да биде кралица?“)
Маноло Бланик ги дизајнираше овие чевли, кои се изложени во музејот „Викторија и Алберт“, за филмот „Марија Антоанета“ од 2006 година.
Извор: V&A
Освен тоа, производителот на луксузни свеќи „Сире трудон“ (Cire Trudon) создаде розова свеќа што ја реплицира восочната биста на кралицата од 18 век, која им се припишува на браќата Брачард. („Имам една“, признава Грант.) Дизајнерот на чевли со седиште во Лондон, Маноло Бланик, чија компанија е спонзор на изложбата во музејот „Викторија и Алберт“, ова лето претстави колекција од свилени чевли во ограничено издание што ги дизајнираше за раскошниот филм на Софија Копола од 2006 година - „Марија Антоанета“.
„Марија Антоанета е светилник на декаденцијата, икона на стилот. Луѓето ја сакаат“, вели Грант. „Таа е неверојатно богат спој за мене, а бидејќи е историска личност, таа дава малку сериозност на секаков вид инкарнација или каков било вид референца.“
Се чини дека само Французите - кои сепак ја испратија на гилотина - имаат амбивалентен однос кон неа, како што виде светот на церемонијата на отворањето на Летните олимписки игри во 2024 година во Париз. За време на парадата, актерите на прозорците на „Консиержери“, античкиот градски затвор каде што ги поминала последните денови од животот, ја прикажаа Марија Антоанета како ја држи својата отсечена глава додека францускиот хевиметал-бенд „Гоџира“ пееше за револуционерни теми.
„Им ги отсековме главите и мислевме дека е завршено засекогаш“, вели Ла Ферониере. „Колку сме погрешиле.“
.webp){kind=icon}
