Колку заработија македонските фондови за себе, а колку за инвеститорите?

Шесте друштва што управуваат со инвестициски фондови во Македонија лани имале вкупни приходи за 39,2 отсто поголеми во однос на оние од 2024 година, односно 602,9 милиони денари (околу 9,8 милиони евра). Речиси 91 отсто од приходите се од управување, влезен и излезен надоместок и други приходи. Околу 6,5 отсто се приходи од управување со портфолио, а три отсто се други приходи (инвестициско советување, нето-приходи од камата итн.).

Деталниот извештај за работата на инвестициските фондови во 2025 година на Комисијата за хартии од вредност (КХВ) покажува дека пет друштва за управување со фондови ја завршиле 2025 година со добивка, само друштвото „Опфолио инвестиции“, кое почна со работа во мај 2025, ја заврши годината со негативен резултат – загуба.

Вкупниот износ на остварената добивка на овие пет друштва е 221,6 милион денари (3,6 милиони евра), која е за 38,5 отсто поголема од добивката на истите пет друштва во 2024 година. Раст на добивката за една година има кај „Вега фондови“ (125,8 отсто), „НЛБ Фондови“ (69,9 отсто), „КБ Инвест“ (52,4 отсто) и „ВФП Фонд менаџмент“ (6,8 отсто), додека кај друштвото „Иново статус“ има намалување од 50 отсто на добивката во однос на претходната година.

Минатата, 2025 година, дефинитивно беше година на благородните метали, при што златото поскапе на светските берзи за околу 70 проценти, додека цената на среброто отиде нагоре за вртоглави речиси 150 проценти. Оттаму, не е ни чудно што меѓу македонските инвестициски фондови убедлив шампион според годишниот принос е „КБ Инвест – златен“, со над 112 отсто, според извештајот на КХВ

Овој фонд, управуван од друштвото „КБ Инвест“, парите на своите клиенти ги вложува во компании од индустријата на благородни и индустриски метали, кои поседуваат рудници за ископ и рафинерии за преработка на злато, сребро, платина, паладиум итн. Во последниве неколку години како што растеше цената на благородните метали така растеа и акциите на овие компании, а во 2025 година беше кулминацијата. 

 

 

Втор од македонските инвестициски фондови според приносот во 2025 година е „Вега финансии“ на „Вега фондови“, со принос од 34,4 отсто, кој вложува претежно во банкарскиот сектор од Европа, САД и другите големи пазари. На трето место според приносот е малиот инвестициски фонд според нето-вредноста, „Иново солар“ на друштвото „Иново Статус“, кој вложува во компании од секторот на производство на фотоволтаици, батерии и друга опрема, со 27 отсто принос, за разлика од 2024 година, кога фондот имал негативен принос од исто така 27 отсто.

Најголемиот меѓу акциските фондови и воопшто фонд со најголема нето-вредност на домашниот пазар, „ВФП Премиум акции“ на друштвото „ВФП Фонд менаџмент“, лани имал принос од 10,7 отсто, што е послабо од 12,7 отсто за годината претходно. Уште еден фонд на друштвото „КБ Инвест“, „КБ Инвест – МБИ10“, за разлика од 2024 година, кога имаше принос од речиси 60 отсто, во 2025 година нема речиси никаков принос, односно само 1,26 отсто. Разбирливо, со оглед на тоа што перформансите на фондот се во релација со оние на домашниот берзански индекс, кој во 2025 година имаше раст токму од околу еден отсто.

Фондовскиот пазар како целина пораснал за 35,26 отсто во 2025 година, според анализата на КХВ, односно нето-вредноста на сите отворени инвестициски фондови на крајот од годината изнесувала 29,37 милијарди денари (околу 478 милиони евра).

Најголем пораст на нето-вредноста пресметано на крајот од 2025 година имал „КБ Инвест – Златен фонд“ од 258,88 отсто, пред „НЛБ Америка“ со 248,82 отсто и „Вега свет“ со речиси 180 отсто раст.

 

 

Пад на нето-вредноста за една година имаат само три фонда – „Иново статус балансиран“ од 49,2 отсто, „КБ Инвест – МБИ10“ од 9,8 отсто и „КБ Инвест – паричен“ од 3,59 отсто.

Од аспект на видови фондови, сите категории имаат раст на нето-вредноста, односно најмногу, 83,34 отсто, кај балансираните, 61,4 отсто кај фондовите класифицирани во „други“, 50,81 отсто кај акциските, 37,72 отсто кај обврзничките и 12,57 отсто кај паричните фондови.

Паричните инвестициски фондови го намалиле своето учество во вкупниот нето-имот на сите отворени фондови, додека акциските, балансираните и обврзничките фондови го зголемиле своето пазарно учество. Од аспект на друштвата што управуваат со инвестициските фондови, мртва трка според пазарниот удел водат „КБ Инвест“ АД Скопје, со 34,60 отсто учество во вкупната нето-вредност на имотот на сите фондови, и „ВФП Фонд менаџмент“, со 34,54 отсто.

 

 

Во 2025 година отворените инвестициски фондови имале приливи од продажба на удели во вкупен износ од 22,9 милијарди денари (околу 372 милиони евра), што е за 2,66 отсто повеќе од 2024 година, додека висината на одливите од откуп на удели се зголемила за 8,86 отсто, на 17,18 милијарди денари (279 милиони евра).

Најголема разлика од приливи и одливи е забележана кај „ВФП Премиум акции“ од 920 милиони денари, по што следуваат фондовите „КБ Инвест – балансиран“ со разлика од 878,6 милиони денари  и „НЛБ Топ брендови“ со 809,3 милиони денари.

 

 

Најголема фреквенција на продажба и откуп на документи за удел има кај паричните фондови, односно кај четирите парични фонда се регистрирани 65,4 отсто од вкупните приливи на сите фондови, исто како и во 2024 година, кога учеството било 78,3 отсто. Во поглед на одливите по основа на откуп на документи за удел, 81,8 отсто од вкупните одливи на сите фондови во 2025 година всушност се одливите од откупени документи за удел на паричните фондови.

Домашните фондови, со состојбата на 31.12.2025, најголем износ од парите со кои управуваат имале вложено во акции, 47,51 отсто. Вкупниот износ на средства вложени во акции изнесувал 13,94 милијарди денари (околу 227 милиони евра), што е за 50,8 отсто повисоко во однос на 2024 година. Значаен дел, околу 28 отсто од портфолијата на фондовите, е инвестиран во депозити, што им овозможува ликвидност на фондовите. Вложувањата во долгорочни хартии од вредност учествуваат со речиси 20 отсто во вкупните инвестиции.

 

 

Најголем износ на средства е вложен во три клучни сектори: финансиски услуги (22,36 отсто), информатичка технологија (19,11 отсто) и здравство (14,39 отсто). Вкупниот износ вложен во овие сектори на 31.12.2025 е 7,8 милијарди денари (околу 127 милиони евра) и е за речиси 50 отсто повисок од износот во 2024 година.

Во 2025 година фондовите поголем дел од средствата, односно 52,3 отсто вложиле во Македонија, во Европа биле вложени 25,3 отсто, а во Северна Америка 19,7 отсто од парите. На остатокот од светските пазари отпаѓаат околу два отсто од вложените пари на домашните фондови.