Хрватските компании ги споделија искуствата по излегувањето на берза

Берзата не е страшило - тоа е главната порака од панелот за искуствата на лидерите на хрватските компании што неодамна излегоа на Загрепската берза, кои ги собравме во рамките на нашата конференција „Инвестмент аутлук“ (Investment Outlook 2026) за да дознаеме што институционалните инвеститори барале од нив и како ја градат довербата на инвеститорите на берзата.

„Институционалните инвеститори ги интересира дали сте способни да ги испорачате резултатите од минатото, односно да го остварите потенцијалот за раст. Разговаравме и за организациската структура на компанијата и колку се раздвоени сопственичките и управувачките функции. Ние во ‘Токиќ’ најмногу се трудевме да објасниме дека работиме на независниот постпродажен пазар (independent aftermarket), односно работиме со возила што повеќе не се сервисираат во овластената мрежа. Возниот парк во Хрватска е стар во просек над 13 години, што значи дека перспектива постои и дека побарувачката е стабилна, бидејќи пазарот на половни возила е отпорен на пазарни циклуси“, изјави Томислав Шарлија, директор за финансиско планирање и анализа и за односи со инвеститори во „Токиќ“ (Tokić).

Томислав Шарлија, директор за финансиско планирање и анализа и за односи со инвеститори во „Токиќ“ Bloomberg Adria

Во ИНГ-ГРАД (ING-GRAD) цикличноста се обидуваат да ја амортизираат со заостанати нарачки (backlog). Тој во голем дел се состои од проекти за постземјотресна обнова и обнова на културното наследство, но членот на управата Иван Аугустин порача дека нема грижи за идното полнење на овие заостанати нарачки бидејќи се наоѓаме во позитивно макроекономско опкружување, а средствата од ЕУ и понатаму се слеваат во економијата.

„Што се однесува на тековното нарушување со нафтата, сите ќе возиме пар-непар ако тоа потрае неколку месеци, затоа можеме само да се надеваме дека нема да потрае. Колку ќе се прелее тоа во инфлацијата е исклучително тешко да се прогнозира“, рече тој, осврнувајќи се на актуелниот хаос на Блискиот Исток.

Интересно е што токму ИНГ-ГРАД е еден од најголемите инвеститори во „Токиќ“, па го прашавме Аугустин што ги поттикнало на тоа и добивме директен и искрен одговор.

Иван Аугустин, член на управата на ИНГ-ГРАД  Bloomberg Adria

„Логиката е едноставна, тие јасно наведоа во што ќе ги вложат средствата, тоа е логистички центар, беше познат и износот, а ние сме една од неколкуте компании во Хрватска што можат да го реализираат тоа. Ќе учествуваме на тендерот и водејќи се од тоа и од нашата капитална структура, решивме да го поддржиме тој проект. Сакавме да видат дека сме им поддршка и во нултата фаза и се надеваме дека ќе ја земат предвид таа доверба на тендерот, секако ако ги исполниме сите услови“, рече Аугустин.

Во „Жито груп“ (Žito Group), пак, инвеститорите ги привлекувале со прикажување на структурата на приходите на компанијата, при што 30 проценти доаѓаат од индустријата, а само околу десетина проценти од земјоделството. „‘Жито’ е низа на диверзифицирани дејности што всушност си се меѓусебни доставувачи, па имаме поевтини инпути. На инвеститорите им ги презентиравме и краткорочните, среднорочните и долгорочните инвестиции. Околу 30 милиони евра за аквизиции, 30 милиони вложувања во свињарство, над десет милиони во обновливи извори на енергија, дел во наводнување - сè заедно 120 милиони евра. Ние можевме да го финансираме тоа и без ИПО, но сакавме да останеме ниско задолжени за да можеме да одиме на нови аквизиции“, објасни членот на управата за финансии во „Жито груп“, Јозо Љубичиќ.

Член на управата за финансии во „Жито груп“, Јозо Љубичиќ  Bloomberg Adria

Како што налагаат новинарските стандарди, прашавме и за искуствата од другата, инвеститорска страна, а таму нема порелевантни соговорници од пензиските фондови.

Марио Староселчиќ, член на управниот одбор на „АЗ Фонд“ (AZ Fond), го истакна кредибилитетот на сопствениците како прва работа што ја гледаат од инвеститорска перспектива. „Довербата е особено важна кога сте долгорочен инвеститор како нас. Втората работа е самиот бизнис - дали гледаме можност за раст и дали тој зависи од еден сопственик или купувач. Помалку благонаклоно гледаме на готовинските одливи (cash out), повеќе сакаме да видиме дека средствата од ИПО се вложуваат во работењето на компанијата“, порача тој и додаде дека ги интересира колку длабински го разбираат сопствениот бизнис.

Тој истакна дека тоа најдобро се гледа преку едноставни објаснувања на комплексноста на работењето и напомена дека позитивно гледаат на наградување на менаџментот со акции, бидејќи тоа го поврзува нивниот труд со успехот на компанијата и, со тоа, со нив како инвеститори.

Марио Староселчиќ, член на одборот на директори на „АЗ Фонд“ Bloomberg Adria

Што се однесува на промените во секојдневното работење, сите наведоа дека излегувањето на берза бара пред сè корпоративна структура на управување, што значи поголема транспарентност преку почесто и подетално известување. Потребно е да се внимава и на тенката граница на доверливи информации, па затоа секоја комуникација е под зголемено внимание.

Што би промениле околу своето ИПО кога би можеле да се вратат во минатото? Во „Токиќ“ тајмингот, бидејќи беа последни од трите хрватски котирања, па базенот на инвеститори се испразнил додека тие дошле на ред. Во „Жито“ би намалиле дел од малите инвеститори, а повеќе би оставиле за институционалните, додека во ИНГ-ГРАД не жалат за ништо и порачуваат дека нивното ИПО било позитивен за сите учесници.

На крајот, повторно Староселчиќ упати порака до сопствениците што размислуваат за котирање на берза. „Треба да се професионализира менаџментот, да се доведат главен извршен директор (CEO) и финансиски директор (CFO) и да се донесат независни членови во надзорниот одбор. Берзата не е страшило - ако сè поставите како што треба, може да ви овозможи поголем раст во иднина.“