Со милениуми, завојуваните страни при секоја војна се обидуваат да ја оштетат или уништат инфраструктурата на своите противници со труење на бунари, палење мостови или, во поново време, напаѓање на железници, рафинерии и аеродроми. Во војната што сега се одвива низ Блискиот Исток, на листата е додаден уште еден вид на цел: центри за податоци или дата - центри.
Нападите со беспилотни летала досега оштетија три објекти управувани од „Амазон“ (Amazon.com Inc.) во Обединетите Арапски Емирати и Бахреин. Израел и САД погодија најмалку два центри за податоци во Техеран - еден од нив поврзан со Корпусот на Исламската револуционерна гарда - според „Холистик Резилиенс“ (Holistic Resilience), непрофитна организација за мапирање на воздушни напади. Нападот на вакви објекти може да „парализира банки, да онеспособи владини канцеларии“ и клучни индустрии, вели Даниел Ефрати, главен извршен директор на „НЕД Центри за податоци“ (NED Data Centers), израелска компанија што гради утврдени центри за податоци. „Ако имате една минута застој, тоа може да ја чини секоја организација милиони“.
Ирански ракети паднати врз клучна инфраструктура во Дубаи од почетокот на војната во Заливот. Фото: Bloomberg
Прочитај повеќе
Товарен брод погоден од проектил во Ормускиот Теснец, соопшти британската морнарица
Неидентификуваниот брод пријавил дека бил погоден со непознат проектил околу 11 наутички милји северно од брегот на Оман.
пред 14 часа
Иран игра долга игра: Дали Трамп го потцени противникот?
Воената надмоќ не секогаш значи и победа. Иран влегува во конфликтот подготвен за долга стратегија на исцрпување, со последици за целиот свет.
10.03.2026
„Беркшир“ го намалува уделот во „Амазон“, инвестира во „Њујорк тајмс“
Ворен Бафет повторно купува: „Беркшир“ скрати во „Амазон“, инвестираше во „Њујорк тајмс“ и ги зголеми уделите во енергетиката и осигурувањето.
18.02.2026
Вештачката интелигенција може да биде трансформативна и сепак да биде меур
Вештачката интелигенција веќе ја преобликува економијата, но зад епските вложувања се кријат ризици што регулаторите мора навреме да ги препознаат.
12.02.2026
„Дојче телеком“ и „Енвидија“ во Минхен отворија еден од најголемите центри за податоци во Европа
Германија отвори ВИ-центар за податоци од една милијарда евра во Минхен, потег што треба да ја зајакне дигиталната независност во трката со САД и со Кина.
04.02.2026
Во САД се предлага користење на воени нуклеарни реактори за напојување на дата-центри
Планот предвидува пренамена на реактори од носачи на авиони и подморници за трајно снабдување со електрична енергија.
31.12.2025
„Блумберг НЕФ“: Потрошувачката на струја од центрите за податоци до 2035 година ќе се зголеми за 36 отсто
Побарувачката за енергија од американските центри за податоци се очекува да се зголеми на 106 гигавати до 2035 година, според „Блумберг НЕФ“, што е зголемување од 36 проценти во однос на истражувањата и претходната прогноза во април.
01.12.2025
Иако не е сигурно дека Иран се насочил конкретно кон објектите на „Амазон“, компјутерскиот капацитет јасно станува стратешки императив. Огромните фарми сервери што складираат податоци и обезбедуваат основни дигитални услуги се сметаат за потенцијални јазли на државна моќ, а не за неутрални комерцијални средства. Одбранбената технологија сè повеќе се потпира на вештачка интелигенција и услуги во облак за надзор, навигација со беспилотни летала и анализа во реално време на видео и сателитски снимки. На пример, откако Русија го започна својот напад врз Украина пред четири години, таа постојано ја напаѓаше инфраструктурата на информатичката технологија. Центрите за податоци „се природна цел“, вели Хенри Сатон, основач на Здружението на центри за податоци во Заливот.
Американските технолошки гиганти навалија во регионот на Персискиот Залив во последниве години за да го искористат изобилството на евтина енергија и недвижности во областа. Повеќето од нивните операции се водат преку партнерства со локални фирми за центри за податоци, па затоа не е секогаш јасно кои од нив се поврзани со американски компании. Од приближно 230 центри за податоци што се изградени или се во изградба во половина дузина арапски земји што граничат со Заливот, само неколку се целосно во сопственост и управувани од американскиот технолошки гигант, „Амазон“, според истражувачката компанија „ДЦ Бајт“ (DC Byte). Три од нив се центрите што беа погодени.
Не е јасно дали тие објекти се користеле за воени операции. Но, „Амазон“ (заедно со „Гугл“) има договор од 1,2 милијарди долари со израелската влада за обезбедување услуги во облак (cloud services, анг.) и вештачка интелигенција на клиенти, вклучувајќи ги и Израелските одбранбени сили (IDF). Затоа Ед Галвин, основач на „ДЦ Бајт“ не мисли дека е случајност што нападите ги погодија само центрите на „Амазон“. „Би било полесно да се таргетираат ‘Веб сервисите на Амазон’ (AWS)“, вели тој, отколку другите американски технолошки услуги „сместени во центрите за податоци на локалните оператори“.
Американските компании не се најголемите оператори во регионот. На пример, „Каза Дата Сентер“ (Khazna Data Center Ltd.), која е формирана од државниот фонд за инвестиции од Абу Даби, „Мубадала“ (Mubadala), е во сојуз со „Мајкрософт“ (Microsoft Corp.) и саудиската компанија „Сентер3“ (Center3), подружница на најголемата телекомуникациска компанија во кралството, изгради речиси половина од центрите за податоци во таа земја. „Мајкрософт“, „Гугл“ и други американски компании обично изнајмуваат капацитет на центри за податоци од локални оператори за да нудат услуги во облак во регионот. А некои од нив имаат договори со американската војска, што ризикува да привлече несакано внимание кон нивните партнери.
Има стотици дата - центри во земјите околу Персискиот залив
Извор: Bloomberg, DC Byte
„Мајкрософт“ и „Гугл“ одбија да коментираат. „Амазон“ одби да коментира за нападите со беспилотни летала, но објави соопштение во кое им препорачува на клиентите „да ги спроведат своите планови за опоравување од катастрофа, да ги обноват резервните капацитети складирани во други региони и да ги ажурираат своите апликации“ за да се осигурат дека нивните податоци не се засегнати од конфликтот.
Заканата од напад на повеќе дата - центри одеднаш за време на војна ги принудува компаниите да ги преиспитаат своите стратегии. Обезбедувањето на центрите за податоци обично се состои од заштита од кибер - напади и осигурување дека криминални провалници не можат да влезат - а не од одбрана од ракети или дронови. И ако еден центар се исклучи, добро подготвените оператори можат да го префрлат работното оптоварување во други објекти со ограничен прекин (иако тоа не е секогаш случај).
Уште една грижа е дека конфликтот ќе ги зголеми премиите за осигурување или трошоците за безбедност за објектите, барем во Заливот. И конфликтот се заканува да ги попречи амбициите на Саудиска Арабија и Емиратите да станат регионални центри за услуги во облак и вештачка интелигенција. „Не можете да ги скриете центрите за податоци“, вели Ноа Силвија, аналитичар во британскиот тинк-тенк за одбранбени анализи „РУСИ“ (RUSI). „Но, можете да поставите системи за воздушна одбрана на нив“.